ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ខេត្តស្ទឹងត្រែងគឺជាខេត្តមួយស្ថិតនៅភាគឦសាននៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា។ ខេត្តនេះមានទីតាំងស្ថិតនៅតាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គ ដែលហូរកាត់ចំកណ្តាលខេត្ត ហើយជាច្រកទ្វារដ៏សំខាន់សម្រាប់ការធ្វើដំណើរទៅកាន់ប្រទេសឡាវ និងតំបន់ភាគឦសាន។ ខេត្តស្ទឹងត្រែងត្រូវបានគេស្គាល់ដោយសារធម្មជាតិដ៏ស្រស់ស្អាត រួមមានព្រៃលិចទឹក ទឹកជ្រោះព្រះនិមិត្ត និងជម្រកសត្វផ្សោតទឹកសាប (Irrawaddy dolphin) ដែលជិតផុតពូជ។ យោងតាមទិន្នន័យជំរឿនប្រជាជនឆ្នាំ២០១៩ ខេត្តនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ១២២ ៧៩១ នាក់ និងមានផ្ទៃដីសរុប ១១ ០៩២ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ខេត្តស្ទឹងត្រែងសម្បូរទៅដោយជីវៈចម្រុះ ប៉ុន្តែកំពុងប្រឈមនឹងការគំរាមកំហែងពីការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងនេសាទហួសកម្រិត។ ទីរួមខេត្តគឺក្រុងស្ទឹងត្រែង ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងដឹកជញ្ជូនដ៏សំខាន់សម្រាប់តំបន់ឦសាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ខេត្តស្ទឹងត្រែងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលគ្របដណ្តប់ដោយព្រៃក្រាស់ និងប្រព័ន្ធទន្លេធំៗ។ ខេត្តនេះមានព្រំប្រទល់ខាងកើតជាប់នឹងខេត្តរតនគិរី ខាងត្បូងជាប់នឹងខេត្តមណ្ឌលគិរី និងក្រចេះ ខាងលិចជាប់នឹងខេត្តកំពង់ធំ និងព្រះវិហារ និងខាងជើងជាប់នឹងព្រំដែនអន្តរជាតិកម្ពុជា-ឡាវ។ ទន្លេមេគង្គហូរកាត់ចំកណ្តាលខេត្ត ហើយនៅជិតទីរួមខេត្ត មានការប្រសព្វនៃទន្លេសេកុង ទន្លេសេសាន និងទន្លេស្រែពក។ តំបន់នេះជាជម្រកដ៏សំខាន់សម្រាប់ផ្សោតទឹកសាបឥណ្ឌូប៉ាស៊ីហ្វិក (Irrawaddy dolphin) ដែលជាប្រភេទជិតផុតពូជ ហើយត្រូវបានចុះក្នុងបញ្ជីក្រហមរបស់ IUCN។ អាកាសធាតុមានលក្ខណៈត្រូពិចមូសុង ដោយមានរដូវប្រាំង និងរដូវវស្សាច្បាស់លាស់ ដែលជំរុញឱ្យមានជីវៈចម្រុះខ្ពស់។

យោងតាមជំរឿនប្រជាជនឆ្នាំ២០១៩ ខេត្តស្ទឹងត្រែងមានប្រជាជនសរុបប្រមាណ ១២២ ៧៩១ នាក់ ដោយមានដង់ស៊ីតេទាបដោយសារតំបន់ភាគច្រើនជាព្រៃ និងដីសើម។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាជនជាតិខ្មែរ ប៉ុន្តែក៏មានជនជាតិឡាវ និងជនជាតិដើមភាគតិចមួយចំនួនរស់នៅតាមតំបន់ជនបទ។ ខេត្តនេះត្រូវបានបែងចែកជារដ្ឋបាលចំនួន ៥ ស្រុក និង ១ ក្រុង ដោយមានទីរួមខេត្តគឺក្រុងស្ទឹងត្រែង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាម Wikipedia ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃខេត្តស្ទឹងត្រែងមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងនគរឡាវ និងសៀមមុនពេលធ្លាក់ក្រោមអាណាព្យាបាលបារាំង។ តំបន់នេះធ្លាប់ជាផ្នែកមួយនៃអាណាចក្រឡានឆាង ដែលជានគរឡាវដ៏ធំមួយនៅភាគឦសាន។ នៅឆ្នាំ១៩០៤ បារាំងបានបង្ខំឱ្យសៀម (ប្រទេសថៃសព្វថ្ងៃ) ផ្ទេរតំបន់ស្ទឹងត្រែង និងតំបន់មួយចំនួនទៀតមកកម្ពុជា ក្រោមកិច្ចព្រមព្រៀងអាណាព្យាបាលបារាំង។ ក្រោយមក ខេត្តនេះបានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាបន្ទាប់ពីទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ១៩៥៣។ នៅក្រោយឯករាជ្យ ខេត្តស្ទឹងត្រែងត្រូវបានអភិវឌ្ឍជាបណ្តើរៗ ជាមួយនឹងការសាងសង់ផ្លូវជាតិ និងស្ពានឆ្លងទន្លេមេគង្គ។

ក្នុងសម័យកាលខ្មែរក្រហម (១៩៧៥-១៩៧៩) ខេត្តស្ទឹងត្រែងក៏រងផលប៉ះពាល់ដូចខេត្តដទៃទៀតដែរ ប៉ុន្តែព័ត៌មានលម្អិតអំពីហេតុការណ៍ក្នុងខេត្តមានកម្រិត។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ខេត្តបានស្តារឡើងវិញបន្តិចម្តងៗ ដោយផ្តោតលើការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងការតភ្ជាប់ជាមួយរាជធានីភ្នំពេញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia សេដ្ឋកិច្ចនៃខេត្តស្ទឹងត្រែងពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងទៅលើកសិកម្ម នេសាទ និងព្រៃឈើ។ កសិកម្មរួមមានការដាំដុះស្រូវ កៅស៊ូ ស្វាយចន្ទី និងដំឡូងមី ដែលភាគច្រើនធ្វើឡើងនៅតំបន់ទំនាបតាមដងទន្លេ។ វិស័យនេសាទក៏ផ្តល់ប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់ប្រជាជនតាមដងទន្លេ ជាពិសេសនៅរដូវទឹកជំនន់។ ទោះជាយ៉ាងណា ការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ និងការធ្វើអាជីវកម្មឈើខុសច្បាប់បានដាក់សម្ពាធយ៉ាងខ្លាំងទៅលើធនធានព្រៃឈើ។ តារាងពីសំណុំទិន្នន័យ Global Forest Change បង្ហាញពីការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើប្រចាំឆ្នាំចាប់ពីឆ្នាំ២០០១ ដល់ ២០២៤ ដោយឆ្លុះបញ្ចាំងពីអត្រាកាប់បំផ្លាញខ្ពស់ក្នុងខេត្តនេះ។

ខេត្តស្ទឹងត្រែងក៏ជាទីតាំងនៃគម្រោងវារីអគ្គិសនីដែលមានភាពចម្រូងចម្រាស ដូចជាទំនប់សេសានក្រោម ២ (Lower Sesan 2) និងគម្រោងទំនប់ស្ទឹងត្រែងដែលបានគ្រោងទុក ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់លំហូរទឹក និងជីវភាពអ្នកនេសាទ។ ទេសចរណ៍ធម្មជាតិកំពុងរីកចម្រើន ប៉ុន្តែនៅមានកម្រិតដោយសារហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធមិនទាន់គ្រប់គ្រាន់។

ផ្នែកវប្បធម៌ ខេត្តស្ទឹងត្រែងមានការលាយឡំរវាងវប្បធម៌ខ្មែរ និងឡាវ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈពិធីបុណ្យទូកប្រចាំឆ្នាំ របាំប្រពៃណី និងវត្តអារាមបុរាណ។ តំបន់ទេសចរណ៍ពេញនិយមរួមមាន ទឹកជ្រោះព្រះនិមិត្ត ព្រៃលិចទឹកនៅតំបន់រ៉ាមសារ (Ramsar site) និងចំណុចមើលផ្សោតទឹកសាបនៅអន្លង់កាំពី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

បច្ចុប្បន្ន ខេត្តស្ទឹងត្រែងកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាស្មុគស្មាញទាក់ទងនឹងនិរន្តរភាពបរិស្ថាន និងការអភិវឌ្ឍន៍សេដ្ឋកិច្ច។ យោងតាម Wikipedia ការសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនីនៅតាមដងទន្លេមេគង្គ និងដៃទន្លេនានា បានគំរាមកំហែងដល់ជម្រករបស់ផ្សោតទឹកសាប និងប្រព័ន្ធជលផលដែលពឹងផ្អែកដោយសហគមន៍មូលដ្ឋាន។ បញ្ហាកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើនៅតែជាកង្វល់ធំ ដោយទិន្នន័យបានបង្ហាញពីការបាត់បង់គម្របព្រៃឈើជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីដើមទសវត្សរ៍ឆ្នាំ២០០០។

ទោះជាយ៉ាងណា មានកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអភិរក្សពីសំណាក់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល និងអាជ្ញាធរមូលដ្ឋាន ឧទាហរណ៍ដូចជាការបង្កើតតំបន់ការពារទេសភាពតាមបណ្តោយទន្លេមេគង្គ (Ramsar site) និងគម្រោងទេសចរណ៍ផ្សោតសហគមន៍នៅអន្លង់កាំពី។ ខេត្តនេះក៏កំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់ជាតំបន់សក្តានុពលសម្រាប់ទេសចរណ៍ធម្មជាតិ និងជាច្រកពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែនជាមួយឡាវ ដោយសារការអភិវឌ្ឍផ្លូវជាតិ និងស្ពានអន្តរជាតិ។ លើសពីនេះ ខេត្តស្ទឹងត្រែងស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ត្រីកោណអភិវឌ្ឍន៍កម្ពុជា-ឡាវ-វៀតណាម (CLV) ដែលផ្តោតលើការតភ្ជាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ និងពាណិជ្ជកម្មឆ្លងដែន។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងអំពីស្ថានភាពនៅស្ទឹងត្រែងមានសារៈសំខាន់ ពីព្រោះវាឆ្លុះបញ្ចាំងពីបញ្ហាអភិវឌ្ឍន៍ និងបរិស្ថានដែលកម្ពុជាកំពុងជួបប្រទះ។