ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

នាវាមុជទឹក គឺជាយានជំនិះដែលអាចប្រតិបត្តិការក្រោមទឹកដោយឯករាជ្យ ហើយជាផ្នែកសំខាន់នៃកងទ័ពជើងទឹកទំនើប ក៏ដូចជាមានកម្មវិធីស៊ីវិលដូចជា ទេសចរណ៍ និងការស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ។ យោងតាមវិគីភីឌា នាវាមុជទឹកត្រូវបានហៅថា "ទូក" (boat) ជាជាង "សំពៅ" (ship) ដោយមិនគិតពីទំហំឡើយ។ ពាក្យ "submarine" ក៏អាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់យានបញ្ជាពីចម្ងាយ (ROV) ឬមនុស្សយន្តក្រោមទឹក។ នាវាមុជទឹកយោធាជាធម្មតាចែកចេញជាប្រភេទនុយក្លេអ៊ែរ (ដូច SSN និង SSBN) និងប្រភេទម៉ាស៊ូត-អគ្គិសនី។ គុណសម្បត្តិចម្បងរបស់នាវាមុជទឹកគឺសមត្ថភាពលាក់ខ្លួន ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាវេទិកាដ៏មានប្រសិទ្ធភាពសម្រាប់ការវាយប្រហារ ឬការទប់ស្កាត់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

នាវាមុជទឹកត្រូវបានដាក់ពង្រាយដោយកងទ័ពជើងទឹកនៃប្រទេសជាង ៤០ នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលភាគច្រើនជាប្រទេសមានឆ្នេរសមុទ្រ។ បណ្តាប្រទេសដែលមាននាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរ រួមមាន សហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី ចិន បារាំង ចក្រភពអង់គ្លេស និងឥណ្ឌា។ យោងតាមវិគីភីឌា នាវាមុជទឹកអាចប្រតិបត្តិការក្នុងមហាសមុទ្រស្ទើរតែគ្រប់ប្រភេទ ពីតំបន់ក្តៅរហូតដល់តំបន់អាក់ទិក ដូចបេសកកម្មរបស់ USS Annapolis ដែលបានផុសឡើងតាមទឹកកកកម្រាស់ ១ ម៉ែត្រនៅថ្ងៃទី ២១ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៩។ ការដាក់ពង្រាយជាញឹកញាប់នៅក្នុងសមយុទ្ធអន្តរជាតិដូចជា RIMPAC បង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃកិច្ចសហប្រតិបត្តិការរវាងកងទ័ពជើងទឹក។ ទន្ទឹមនឹងនោះ ក៏មាននាវាមុជទឹកដែលបម្រើជាសារមន្ទីរ ដូចជា EML Lembit របស់អេស្តូនី ដែលជានាវាដាក់គ្រាប់មីនតែមួយគត់ដែលនៅសល់ក្នុងពិភពលោក។ បុគ្គលិកប្រតិបត្តិការលើនាវាទាំងនេះត្រូវឆ្លងកាត់ការហ្វឹកហ្វឺនយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់ រួមទាំងការប្រើប្រាស់ផ្ទាំងបញ្ជាស្មុគ្រស្មាញ និងប្រព័ន្ធសង្គ្រោះបន្ទាន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃនាវាមុជទឹកចាប់ផ្តើមតាំងពីសតវត្សទី ១៧ ដោយវិគីភីឌាបានរៀបរាប់អំពី Cornelis Drebbel ដែលបានសាងសង់នាវាមុជទឹកដំបូងដោយប្រើដែកចែវ (oars)។ នៅឆ្នាំ ១៧៧៦ កំឡុងសង្គ្រាមបដិវត្តន៍អាមេរិក លោក David Bushnell បានបង្កើតនាវា Turtle ដែលត្រូវបានចាត់ទុកជានាវាមុជទឹកយោធាដំបូងគេ។ រូបគំរូកាត់នៃ Turtle ត្រូវបានដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរកងកម្លាំងនាវាមុជទឹកនៅ Groton កុងនិកធីកាត់។

នៅសតវត្សទី ១៩ លោក Robert Fulton បានរចនា "plunging boat" ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៨៨ នាវាមុជទឹក Peral ដែលដំណើរការដោយអគ្គិសនីបានបង្ហាញខ្លួននៅ Cartagena។ នៅដើមសតវត្សទី ២០ នាវា USS Plunger (បាញ់បង្ហោះនៅឆ្នាំ ១៩០២) និងនាវា Akula របស់រុស្ស៊ី (បាញ់បង្ហោះនៅឆ្នាំ ១៩០៧) បានបង្ហាញពីសមត្ថភាពធ្វើដំណើរឆ្ងាយ។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ នាវាមុជទឹកអាល្លឺម៉ង់ U-9 បានពន្លិចនាវាចម្បាំងអង់គ្លេស ៣ គ្រឿងក្នុងរយៈពេលតិចជាង ១ ម៉ោងនៅខែកញ្ញា ឆ្នាំ ១៩១៤។

ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ អាល្លឺម៉ង់បានអភិវឌ្ឍនាវាមុជទឹកប្រភេទ Type VII និង Type XXI ដែលមានសមបកសម្ពាធ (pressure hull) ស្ទើរតែរុំព័ទ្ធក្នុងសមបកស្រាល។ នាវា I-400 របស់ជប៉ុនគឺជានាវាមុជទឹកធំបំផុតក្នុងសង្គ្រាមនេះ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម យុគនុយក្លេអ៊ែរបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ ១៩៥៤ ជាមួយ USS Nautilus ដែលជានាវាមុជទឹកថាមពលនុយក្លេអ៊ែរដំបូង ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៥៩ USS George Washington បានក្លាយជានាវាមុជទឹកផ្ទុកមីស៊ីលបាល់ទិកដំបូង។ វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ថា ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦០ លោក Jacques Piccard និង Don Walsh បានរុករកចំណុចជ្រៅបំផុតនៃមហាសមុទ្រក្នុងនាវា Bathyscaphe Trieste។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មសាងសង់និងថែទាំនាវាមុជទឹកគឺជាវិស័យដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ ដោយមានក្រុមហ៊ុនដូចជា General Dynamics Electric Boat និងក្រុមហ៊ុននៅអឺរ៉ុបជាច្រើនចូលរួម។ យោងតាមវិគីភីឌា នាវាមុជទឹកនុយក្លេអ៊ែរមួយគ្រឿងអាចមានតម្លៃរហូតដល់ពាន់លានដុល្លារ ប៉ុន្តែវាផ្តល់អាយុកាលប្រតិបត្តិការវែង។ ក្រៅពីយោធា នាវាមុជទឹកស៊ីវិលដូចជា PX-8 Mésoscaphe ត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ដំណើរកម្សាន្តក្រោមទឹក ដោយបង្ហាញថាប្រទេសដែលគ្មានសមុទ្រក៏អាចមាននាវាមុជទឹកដែរ (ស្វីស)។

នៅក្នុងវប្បធម៌ នាវាមុជទឹកបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃភាពងងឹត និងយុទ្ធសាស្ត្រ ដូចបានបង្ហាញក្នុងខ្សែភាពយន្តដូចជា "Das Boot" និង "The Hunt for Red October"។ សារមន្ទីរជាច្រើននៅស៊ុយអ៊ែត អង់គ្លេស និងអាមេរិក បានដាក់តាំងនាវាមុជទឹកប្រវត្តិសាស្ត្រ ដើម្បីអប់រំសាធារណជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប នាវាមុជទឹកដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសន្តិសុពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា មីស៊ីល Trident II D5 គឺជាមីស៊ីលបាល់ទិកបាញ់ពីនាវាមុជទឹកដែលទំនើបបំផុតមួយ ហើយនៅតែជាឆ្អឹងខ្នងនៃយន្តការទប់ស្កាត់នុយក្លេអ៊ែររបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ បច្ចេកវិទ្យាថ្មីៗដូចជា x-rudder (ប្រើដំបូងដោយ USS Albacore) និងឧបករណ៍សង្គ្រោះ Mk ១០ បានបង្កើនសមត្ថភាពនិងសុវត្ថិភាព។

ការប្រកួតប្រជែងនៅតំបន់អាស៊ីប៉ាស៊ីភិចបានជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគកើនឡើងលើនាវាមុជទឹកដោយប្រទេសដូចជា ចិន វៀតណាម និងថៃ។ របាយការណ៍សារព័ត៌មាននានាតែងតែលើកឡើងពីការដាក់ពង្រាយនាវាមុជទឹកនៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង ដែលជាតំបន់មានជម្លោះដែនសមុទ្រ។ ដូច្នេះ នាវាមុជទឹកមិនត្រឹមតែជាបច្ចេកវិទ្យាយោធាប៉ុណ្ណោះទេ ថែមទាំងជាកត្តាសំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិបច្ចុប្បន្ន។