ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ម៉ូដែលជាវសមាជិក (Subscription Business Model) គឺជាម៉ូដែលធុរកិច្ចដែលអតិថិជនបង់ថ្លៃជាប្រចាំ (ដូចជារៀងរាល់ខែ ឬឆ្នាំ) ដើម្បីទទួលបានសិទ្ធិចូលប្រើផលិតផល ឬសេវាកម្មជាបន្ត។ ខុសពីការទិញម្ដង ម៉ូដែលនេះផ្ដល់ចំណូលដដែលៗដល់អាជីវកម្ម និងភាពងាយស្រួលដល់អ្នកប្រើប្រាស់។ វាមានប្រជាប្រិយភាពក្នុងយុគឌីជីថល ដោយសារការរីកចម្រើននៃអ៊ីនធឺណិត និងការទូទាត់អនឡាញ។ ឧទាហរណ៍រួមមាន សេវាស្ទ្រីម Netflix និង Spotify កម្មវិធី Microsoft 365 និង Adobe Creative Cloud និងសេវាប្រអប់ជាវ Birchbox ជាដើម។ ម៉ូដែលនេះបានពង្រីកវិសាលភាពពីការបោះផ្សាយ និងទស្សនាវដ្ដី ទៅកាន់វិស័យជាច្រើនទៀត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

យោងតាមវិគីភីឌា ម៉ូដែលនេះមានការប្រើប្រាស់ទូទាំងពិភពលោក តែកម្រិតខុសគ្នាតាមចំណូលជាតិ។ នៅប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ អ្នកប្រើជាវសមាជិកភាពច្រើនប្រភេទ ឯប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផ្ដោតលើសេវាទូរស័ព្ទនិងអ៊ីនធឺណិត។ អតិថិជនភាគច្រើនជាយុវជនអាយុ ១៨-៣៤ ឆ្នាំ នៅទីក្រុង ហើយនៅអាស៊ាន រួមទាំងកម្ពុជា កំណើនត្រូវបានជំរុញដោយស្មាតហ្វូន និងទូទាត់ឌីជីថល។ យោងតាមវិគីភីឌាដដែល កត្តាទាំងនេះធ្វើឱ្យអាស៊ីអាគ្នេយ៍ក្លាយជាទីផ្សារដ៏មានសក្ដានុពលសម្រាប់សេវាជាវសមាជិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ដើមកំណើតនៃការជាវសមាជិកអាចតាមដានទៅសតវត្សទី ១៧-១៨ តាមរយៈក្លឹបសៀវភៅ និងបណ្ណាល័យនៅអឺរ៉ុប។ នៅសតវត្សទី ១៩ កាសែត និងទស្សនាវដ្ដីបានពេញនិយមការជាវផ្ទាល់ទៅគេហដ្ឋាន។ សតវត្សទី ២០ បានពង្រីកទៅទូរទស្សន៍ខ្សែកាប និងក្រោយមក ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ជាមួយកំណើន SaaS (កម្មវិធីជាសេវាកម្ម) ដូច Salesforce និង Microsoft 365។

សតវត្សទី ២១ បានបង្កើតបដិវត្តន៍សេវាស្ទ្រីម ដោយ Netflix ចាប់ផ្ដើមជាសេវាជាវឌីវីឌីនៅឆ្នាំ ១៩៩៧ និងប្ដូរទៅស្ទ្រីមនៅឆ្នាំ ២០០៧។ ភាពជោគជ័យនេះទាក់ទាញក្រុមហ៊ុនដូច Spotify និង Amazon Prime។ ទសវត្សរ៍ ២០១០ ក៏ឃើញការលេចចេញនៃប្រអប់ជាវ (subscription boxes) ដែលផ្ដល់ផលិតផលរូបវន្តប្រចាំខែ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

តាមវិគីភីឌា ម៉ូដែលជាវបានផ្លាស់ប្ដូរពីការលក់ផលិតផលម្ដង ទៅជាការផ្ដល់សេវាបន្ត ឬ "សេដ្ឋកិច្ចជាវ" (subscription economy) ដោយផ្ដល់ចំណូលដែលអាចព្យាករណ៍បាន និងទំនាក់ទំនងអតិថិជនរ៉េងវេង។ អតិថិជនទទួលបានភាពបត់បែនក្នុងការប្រើប្រាស់ និងការធ្វើបច្ចុប្បន្នភាពជាប្រចាំ ប៉ុន្តែអាជីវកម្មក៏ប្រឈមនឹង "អត្រាឈប់ជាវ" (churn rate) ផងដែរ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ការជាវបានបង្កើត "វប្បធម៌ស្ទ្រីម" ដែលអាចចូលមើលមាតិកាគ្រប់ពេលដោយមិនត្រូវការមេឌៀរូបវន្ត។ យោងតាមវិគីភីឌា នេះបានធ្វើឱ្យឧស្សាហកម្មឌីវីឌីនិងខ្សែកាបធ្លាក់ចុះ (cord-cutting)។ ទន្ទឹមគ្នានេះ អ្នកប្រើប្រាស់ខ្លះរាយការណ៍ពី "ការអស់កម្លាំងដោយសារការជាវ" ព្រោះថ្លៃជាវច្រើនសរុបកើនឡើង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការជាវសមាជិកមានភាពពាក់ព័ន្ធខ្លាំងក្នុងបរិបទឌីជីថលនៅកម្ពុជា។ យោងតាមវិគីភីឌា វាពង្រីកដល់វិស័យសុខភាព អប់រំ និងសារព័ត៌មានឌីជីថលផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនទូរគមនាគមន៍ដូច Smart Axiata, Cellcard និង Metfone មានកញ្ចប់ប្រចាំខែ យោងតាមគេហទំព័រផ្លូវការ។ សេវាកម្សាន្តដូច iQIYI, WeTV និង Netflix ក៏មានជម្រើសជាភាសាខ្មែរ តាមវេទិកាទាំងនោះ។ ប្រព័ន្ធទូទាត់ដូច Wing និង ABA Pay ជួយសម្រួលការបង់ថ្លៃ ជំរុញការជាវសមាជិកនៅកម្ពុជាបន្ថែមទៀត។