ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អត្តឃាតគឺជាទង្វើនៃការបញ្ចប់ជីវិតខ្លួនឯងដោយចេតនា។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia កត្តាហានិភ័យសំខាន់ៗរួមមានជំងឺផ្លូវចិត្ត ជំងឺប្រព័ន្ធប្រសាទ ជំងឺកាយវិការ និងការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀន។ ទង្វើអត្តឃាតមួយចំនួនកើតឡើងដោយមួលភ្លាមៗ ដែលបណ្តាលមកពីស្ត្រេស បញ្ហាទំនាក់ទំនង ឬការយាយី និងការសម្លុតធ្វើបាប។ អ្នកដែលធ្លាប់ប៉ុនប៉ងធ្វើអត្តឃាតពីមុន មានហានិភ័យខ្ពស់ជាងក្នុងការប៉ុនប៉ងម្តងទៀត។

កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងការពារអត្តឃាតដែលមានប្រសិទ្ធភាព រួមមានការកំណត់ការចូលប្រើមធ្យោបាយដូចជាអាវុធភ្លើង ថ្នាំ និងថ្នាំពុលផ្សេងៗ ការព្យាបាលបញ្ហាផ្លូវចិត្ត និងការញៀនសារធាតុ ការរាយការណ៍ព័ត៌មានដោយប្រុងប្រយ័ត្នអំពីអត្តឃាត ការលើកកម្ពស់ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងការព្យាបាលផ្លូវចិត្ត ជាពិសេស Dialectical Behaviour Therapy (DBT) និង Cognitive Behavioural Therapy (CBT)។ ទោះបីជាខ្សែទូរស័ព្ទសង្រ្គោះបន្ទាន់ ដូចជាលេខ ៩៨៨ នៅអាមេរិកខាងជើង និង ១៣ ១១ ១៤ នៅអូស្ត្រាលី ជាធនធានទូទៅក៏ដោយ ក៏ប្រសិទ្ធភាពពិតប្រាកដរបស់វាមិនទាន់ត្រូវបានសិក្សាឱ្យបានគ្រប់គ្រាន់នៅឡើយទេ។

កត្តាហានិភ័យ

ប្រភព: Wikipedia

តាម Wikipedia កត្តាហានិភ័យនៃការធ្វើអត្តឃាតមានភាពចម្រុះ និងស្មុគស្មាញ។ ជំងឺផ្លូវចិត្តដូចជាជំងឺបាក់ទឹកចិត្ត ជំងឺបាយប៉ូឡា ជំងឺវិកលចរិក និងជំងឺបុគ្គលិកលក្ខណៈ គឺជាកត្តាចម្បងបំផុត។ ការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀនដូចជាគ្រឿងស្រវឹង និងគ្រឿងញៀន ក៏បង្កើនហានិភ័យយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ កត្តាជីវសាស្ត្រមួយចំនួនដូចជាកម្រិតសេរ៉ូតូនីនក្នុងខួរក្បាល និងសារធាតុ BDNF (Brain-derived neurotrophic factor) ក៏អាចពាក់ព័ន្ធផងដែរ។

បន្ថែមពីនេះ កត្តាបរិស្ថាន និងសង្គមក៏ដើរតួនាទីសំខាន់។ ការបាត់បង់មនុស្សជាទីស្រឡាញ់ ការលែងលះ បញ្ហាហិរញ្ញវត្ថុ ភាពឯកោក្នុងសង្គម និងបទពិសោធន៍របួសផ្លូវចិត្តពីកុមារភាព សុទ្ធតែអាចបង្កើនហានិភ័យ។ យោងតាម Wikipedia អ្នកដែលធ្លាប់ប៉ុនប៉ងធ្វើអត្តឃាតពីមុន មានហានិភ័យខ្ពស់បំផុតក្នុងការព្យាយាមម្តងទៀត។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រនៃអត្តឃាតមានលក្ខណៈចម្រុះទៅតាមសម័យកាល និងវប្បធម៌។ នៅប្រទេសក្រិក និងរ៉ូមបុរាណ អត្តឃាតត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទង្វើដែលមានកិត្តិយសនៅពេលខ្លះ ដូចជាការធ្វើអត្តឃាតរបស់ទស្សនវិទូ Seneca ជាដើម។ នៅអាស៊ីបូព៌ា ពិធីសេពពូគូ (Seppuku) គឺជាការធ្វើអត្តឃាតដោយវះពោះ ដែលធ្វើឡើងដោយវណ្ណៈសាមូរ៉ៃនៅប្រទេសជប៉ុន ដើម្បីរក្សាកិត្តិយស។

នៅឥណ្ឌា ការដុតសាកសពស្ត្រីមេម៉ាយដែលហៅថា Sati ក៏ជាទម្រង់មួយនៃអត្តឃាតដោយបង្ខំ ឬដោយស្ម័គ្រចិត្ត។ ក្នុងសម័យសង្គ្រាមលោកលើកទី២ យុវជនជប៉ុនជាច្រើនបានស្ម័គ្រចិត្តធ្វើជាអ្នកបើកយន្តហោះ Kamikaze ដែលបុកបំផ្លាញខ្លួនឯងជាមួយសត្រូវ។ តាម Wikipedia ក៏មានបាតុភូតមួយហៅថា "Werther effect" ដែលជាការចម្លងអត្តឃាតបន្ទាប់ពីការផ្សាយដំណឹងអំពីអត្តឃាត ជាពិសេសបន្ទាប់ពីការបោះពុម្ពប្រលោមលោករបស់ Goethe ដែលមានចំណងជើងថា "The Sorrows of Young Werther"។

ការការពារ និងការព្យាបាល

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ការការពារអត្តឃាតអាចធ្វើឡើងតាមរយៈវិធានការផ្សេងៗ។ ការដាក់កំហិតលើមធ្យោបាយដែលអាចធ្វើអត្តឃាត ដូចជាការគ្រប់គ្រងអាវុធភ្លើង ការដាក់របាំងការពារនៅលើស្ពានខ្ពស់ៗ និងការកំណត់ការចូលប្រើប្រាស់ថ្នាំពុល គឺជាវិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាព។ ការព្យាបាលជំងឺផ្លូវចិត្ត និងបញ្ហាការប្រើប្រាស់សារធាតុញៀនក៏ជាផ្នែកស្នូលនៃការការពារដែរ។

ចំពោះការព្យាបាលផ្នែកចិត្តសាស្ត្រ វិធីសាស្ត្រដែលមានប្រសិទ្ធភាពរួមមាន ការព្យាបាលដោយការយល់ដឹង (Cognitive Behavioural Therapy - CBT) និងការព្យាបាលដោយឥរិយាបថតាមប្រព័ន្ធ (Dialectical Behaviour Therapy - DBT)។ ខ្សែទូរស័ព្ទសង្រ្គោះបន្ទាន់ក៏ជាធនធានសំខាន់មួយដែរ ទោះបីជាការសិក្សានៅមានកម្រិតក៏ដោយ។ តាម Wikipedia ការផ្ញើសំបុត្រថែទាំ (Caring letters) បន្ទាប់ពីការប៉ុនប៉ងធ្វើអត្តឃាត ក៏ជាយុទ្ធសាស្ត្រដែលបានបង្ហាញពីប្រសិទ្ធភាពខ្លះដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បញ្ហាអត្តឃាតនៅតែជាកង្វល់សកលដ៏សំខាន់។ យោងតាមរបាយការណ៍របស់អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) ដែលបានដកស្រង់ដោយ Wikipedia ការធ្វើអត្តឃាតជាមូលហេតុចម្បងមួយនៃការស្លាប់ជាសកល ជាពិសេសក្នុងចំណោមយុវជន។ នៅកម្ពុជា បញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តកំពុងទទួលបានការយកចិត្តទុកដាក់កាន់តែខ្លាំង ប៉ុន្តែការមាក់ងាយ និងកង្វះខាតសេវាថែទាំនៅតែជាឧបសគ្គធំៗ។ ការរាតត្បាតជំងឺកូវីដ-១៩ បានធ្វើឲ្យបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្តកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងនៅទូទាំងពិភពលោក រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។

KhmerPulse នឹងបន្តរាយការណ៍អំពីព្រឹត្តិការណ៍ និងគោលនយោបាយថ្មីៗដែលពាក់ព័ន្ធនឹងសុខភាពផ្លូវចិត្ត និងការការពារអត្តឃាតនៅកម្ពុជា និងក្នុងតំបន់។