ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះទីហ្វុងបាវី (Typhoon Bavi) ដែលនៅក្នុងប្រទេសហ្វីលីពីនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាព្យុះត្រូពិកធ្ងន់ធ្ងរ "អ៊ីហ្គម៉េ" (Severe Tropical Storm Igme) គឺជាព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិកដ៏ខ្លាំងមួយដែលបានបោកចូលប្រទេសកូរ៉េខាងជើងនៅចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០២០។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្យុះនេះជាព្យុះដែលបានដាក់ឈ្មោះលើកទី ៨ និងជាព្យុះទីហ្វុងទី ៣ នៃរដូវកាលព្យុះប៉ាស៊ីហ្វិកឆ្នាំ២០២០។ ព្យុះនេះបានបង្កើតពីតំបន់សម្ពាធទាបមួយនៅភាគខាងជើងហ្វីលីពីនកាលពីថ្ងៃទី ២១ ខែសីហា និងបានកើនកម្លាំងជាព្យុះត្រូពិកនៅថ្ងៃទី ២២ ខែសីហា។ បន្ទាប់មក វាបានធ្វើដំណើរឆ្ពោះទៅទិសខាងជើង ហើយបានបន្តពង្រឹងខ្លួនជាបណ្តើរៗ នៅពេលដែលវាហក់កាត់កោះតៃវ៉ាន់ និងកោះអូគីណាវ៉ា ហើយនៅថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា វាបានក្លាយជាព្យុះទីហ្វុងពេញសិទ្ធិ។ ព្យុះនេះបានបន្តដំណើរលើផ្ទៃទឹកសមុទ្រក្តៅ ដែលជាកត្តាជំរុញឲ្យវាកាន់តែខ្លាំង រហូតឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅជិតកោះជេជូ ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែសីហា។ ប៉ុន្តែក្រោយមក កម្លាំងកាត់ខ្យល់ (wind shear) និងទឹកសមុទ្រត្រជាក់បានធ្វើឲ្យព្យុះចុះខ្សោយយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយនៅទីបំផុត ព្យុះបាវីបានបោកចូលទឹកដីកូរ៉េខាងជើងនៅថ្ងៃទី ២៧ ខែសីហា និងបានក្លាយជាព្យុះក្រៅតំបន់ត្រូពិក (extratropical cyclone) ក្នុងពេលឆាប់ៗបន្ទាប់ពីនោះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះបាវីបានដើរកាត់តំបន់ភូមិសាស្ត្រសំខាន់ៗជាច្រើន ដោយចាប់ផ្តើមពីតំបន់សមុទ្រភាគខាងជើងនៃប្រទេសហ្វីលីពីន។ នៅក្នុងដែនសមុទ្រហ្វីលីពីន ព្យុះនេះត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះក្នុងស្រុកថា "អ៊ីហ្គម៉េ" (Igme) ដោយទីភ្នាក់ងារឧតុនិយមហ្វីលីពីន (PAGASA) នៅពេលវាចូលមកក្នុងតំបន់ទទួលខុសត្រូវរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់ពីចាកចេញពីហ្វីលីពីន ព្យុះបានបន្តដំណើរឆ្ពោះទៅភាគខាងជើង ដោយហក់កាត់តំបន់ឆ្នេរភាគខាងកើតនៃកោះតៃវ៉ាន់ និងកោះអូគីណាវ៉ា ដែលជាផ្នែកមួយនៃប្រទេសជប៉ុន។ ការធ្វើដំណើរឆ្លងកាត់តំបន់ទាំងនេះបានបណ្តាលឲ្យមានខ្យល់បក់ខ្លាំង និងភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងច្រើន។ ក្រោយមក ព្យុះបានបត់ទិសដៅទៅភាគពាយព្យ ហើយបានឈានដល់កម្រិតកំពូលនៅក្បែរកោះជេជូ ដែលស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃឧបទ្វីបកូរ៉េ។ ទីបំផុត ព្យុះបានបោកចូលទឹកដីកូរ៉េខាងជើង ដែលជាប្រទេសមានប្រជាជនរស់នៅតាមបណ្តោយឆ្នេរភាគខាងលិច។ ផលប៉ះពាល់ពេញលេញទៅលើប្រជាជននៅមិនទាន់ដឹងច្បាស់នៅឡើយទេ ដោយសារកង្វះព័ត៌មានផ្លូវការពីរដ្ឋាភិបាលកូរ៉េខាងជើង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការវិវត្តរបស់ព្យុះបាវីបានចាប់ផ្តើមនៅដើមរដូវកាលព្យុះឆ្នាំ២០២០។ យោងតាមកំណត់ត្រារបស់សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ព្យុះនេះបានកកើតពីតំបន់សម្ពាធទាបមួយដែលទើបនឹងកើតឡើងនៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសហ្វីលីពីននៅថ្ងៃទី ២១ ខែសីហា ឆ្នាំ២០២០។ ក្នុងអំឡុងពេល ២៤ ម៉ោងដំបូង ប្រព័ន្ធនេះបានរៀបចំខ្លួនបន្តិចម្តងៗ ហើយនៅថ្ងៃទី ២២ ខែសីហា វាបានពង្រឹងខ្លួនជាព្យុះត្រូពិក ហើយត្រូវបានដាក់ឈ្មោះជាសកលថា "បាវី" ដែលជាឈ្មោះដែលបានស្នើឡើងដោយប្រទេសវៀតណាម។

ព្យុះបាវីបានធ្វើដំណើរបណ្តើរៗឆ្ពោះទៅទិសខាងជើង-ពាយព្យ ដោយបានហក់កាត់ឆ្នេរភាគខាងកើតនៃតៃវ៉ាន់ និងកោះអូគីណាវ៉ា ក្នុងអំឡុងថ្ងៃទី ២២ និង ២៣ ខែសីហា។ នៅថ្ងៃទី ២៤ ខែសីហា ដោយមានលក្ខខណ្ឌបរិយាកាសអំណោយផល និងទឹកសមុទ្រក្តៅ ព្យុះនេះបានកើនកម្លាំងឡើងយ៉ាងខ្លាំង ហើយបានក្លាយជាព្យុះទីហ្វុង (Typhoon) ដែលជាកម្រិតស្មើនឹងព្យុះហឺរីខេនកម្រិតទី ១ ឬទី ២ នៅក្នុងមាត្រដ្ឋាន Saffir-Simpson ។

កត្តាសំខាន់ដែលជំរុញឲ្យព្យុះកាន់តែខ្លាំងគឺការឆ្លងកាត់ផ្ទៃទឹកសមុទ្រក្តៅ ដែលផ្តល់ថាមពលកម្តៅដល់ព្យុះ។ នៅថ្ងៃទី ២៦ ខែសីហា ព្យុះបាវីបានឈានដល់កម្រិតកំពូល ខណៈដែលវាស្ថិតនៅក្បែរកោះជេជូ (Jeju) របស់ប្រទេសកូរ៉េខាងត្បូង។ ក្នុងពេលនោះ ព្យុះមានរចនាសម្ព័ន្ធល្អប្រសើរ ដោយមានភ្នែកព្យុះច្បាស់លាស់ និងខ្យល់បក់ដ៏ខ្លាំង។ ទោះជាយ៉ាងណា នៅពេលវាចូលមកជិតឧបទ្វីបកូរ៉េ កម្លាំងកាត់ខ្យល់ (wind shear) និងទឹកសមុទ្រដែលត្រជាក់ជាង បានចាប់ផ្តើមធ្វើឲ្យព្យុះចុះខ្សោយ។

នៅព្រឹកថ្ងៃទី ២៧ ខែសីហា ព្យុះបាវីបានបោកចូលឆ្នេរប្រទេសកូរ៉េខាងជើង ជាមួយនឹងកម្លាំងដែលបានថយចុះ ប៉ុន្តែនៅតែអាចបង្កឲ្យមានខ្យល់បក់ខ្លាំង និងភ្លៀងធ្លាក់យ៉ាងច្រើន។ ក្រោយពេលបោកចូលដីគោក ព្យុះបានបាត់បង់លក្ខណៈត្រូពិករបស់វា ហើយបានផ្លាស់ប្តូរទៅជាព្យុះក្រៅតំបន់ត្រូពិក (extratropical cyclone) ក្នុងរយៈពេលខ្លី។ ជារួម ព្យុះបាវីគឺជាព្រឹត្តិការណ៍អាកាសធាតុដ៏សំខាន់មួយ ដែលបង្ហាញពីការវិវត្តយ៉ាងឆាប់រហ័សនៃព្យុះត្រូពិកនៅក្នុងតំបន់ប៉ាស៊ីហ្វិកភាគខាងលិច។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ព្យុះទីហ្វុងបាវីជាផ្នែកមួយនៃរដូវកាលព្យុះប៉ាស៊ីហ្វិកឆ្នាំ២០២០ ដែលជារដូវកាលមួយមានព្យុះច្រើន និងបានរំឭកពីហានិភ័យនៃគ្រោះមហន្តរាយធម្មជាតិនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងកើត និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីមិនមែនជាប្រទេសដែលស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ដែលព្យុះទីហ្វុងហក់កាត់ដោយផ្ទាល់ ក៏ធ្លាប់ទទួលរងនូវផលប៉ះពាល់ពីរបបទឹកភ្លៀងដែលបណ្តាលមកពីព្យុះទាំងនេះ ដូចជាទឹកជំនន់ និងការបាក់ដីជាដើម។ ដូច្នេះ ការសិក្សាអំពីព្យុះដូចជាព្យុះបាវីអាចជួយពង្រឹងការត្រៀមខ្លួន និងការឆ្លើយតបចំពោះគ្រោះមហន្តរាយនៅកម្ពុជាផងដែរ។

លើសពីនេះ ការវិភាគពីដំណើររបស់ព្យុះបានបង្ហាញថា វាជាព្យុះទីហ្វុងមួយក្នុងចំណោមព្យុះមួយចំនួនតូចដែលបានបោកចូលកូរ៉េខាងជើងដោយផ្ទាល់ ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ។ ករណីនេះបានធ្វើឲ្យមានការចាប់អារម្មណ៍ពីសហគមន៍អន្តរជាតិពីលទ្ធភាពនៃគ្រោះមហន្តរាយមនុស្សធម៌ ដោយសារកូរ៉េខាងជើងមានសមត្ថភាពកំណត់ក្នុងការទប់ទល់នឹងគ្រោះធម្មជាតិធ្ងន់ធ្ងរ។