ទិដ្ឋភាពទូទៅ

បញ្ញាជាន់ខ្ពស់ (Superintelligence) គឺជាភ្នាក់ងារសម្មតិកម្មមួយ ដែលមានបញ្ញាលើសមនុស្សដែលមានប្រាជ្ញាខ្ពស់បំផុត។ តាមវិគីភីឌាអង់គ្លេស (Wikipedia) គោលគំនិតនេះសំដៅលើបញ្ញាដែលលើសសមត្ថភាពមនុស្សទាំងអស់ មិនមែនត្រឹមតែលើសមនុស្សធម្មតានោះទេ ប៉ុន្តែរួមទាំងមនុស្សដែលមានប្រាជ្ញាខ្ពស់បំផុតផងដែរ។

យោងតាមវិគីភីឌា ទស្សនវិទូ Nick Bostrom បានកំណត់ថា បញ្ញាជាន់ខ្ពស់ គឺជា «គ្រប់បញ្ញាដែលលើសលប់យ៉ាងខ្លាំងលើសមត្ថភាពយល់ដឹងរបស់មនុស្ស នៅក្នុងស្ទើរតែគ្រប់វិស័យដែលមនុស្សចាប់អារម្មណ៍»។ វិគីភីឌាដកស្រង់និយមន័យនេះជាចំណុចសំខាន់ក្នុងការពន្យល់អំពីប្រធានបទ។

អ្វីដែលធ្វើឱ្យគំនិតនេះមានសារៈសំខាន់ គឺផលប៉ះពាល់ដ៏ធំធេងដែលអាចកើតឡើង ប្រសិនបើបញ្ញាបែបនេះក្លាយជាការពិតមួយពេលណាមួយ។ ការជជែកដេញដោលអំពីបញ្ញាជាន់ខ្ពស់ទាក់ទាញអ្នកស្រាវជ្រាវ AI ទស្សនវិទូ និងសាធារណជននៅទូទាំងពិភពលោក ព្រោះវាបង្កសំណួរអំពីអនាគតរបស់មនុស្សជាតិ និងអំពីរបៀបដែលសង្គមនឹងរស់នៅជាមួយបញ្ញាដែលលើសខ្លួនឯង។

និយមន័យ និងលក្ខណៈ

ចំណុចគន្លឹះនៅក្នុងនិយមន័យរបស់វិគីភីឌា គឺពាក្យ «សម្មតិកម្ម»។ វាបង្ហាញថា បញ្ញាជាន់ខ្ពស់មិនទាន់មាននៅក្នុងពិភពពិត ហើយក៏មិនមែនជាប្រភេទ AI ដែលកំពុងប្រើប្រាស់នៅសព្វថ្ងៃនេះដែរ។ វាជាគំនិតដែលគេប្រើដើម្បីស្រមៃ និងវិភាគអំពីលទ្ធភាពនៃបញ្ញាដែលលើសមនុស្ស។

តាមនិយមន័យរបស់ Bostrom លក្ខណៈសំខាន់គឺភាពទូលំទូលាយ។ បញ្ញាជាន់ខ្ពស់ត្រូវលើសសមត្ថភាពយល់ដឹងរបស់មនុស្ស នៅក្នុងស្ទើរតែគ្រប់វិស័យដែលមនុស្សចាប់អារម្មណ៍ មិនមែនត្រឹមតែពូកែខាងជំនាញណាមួយប៉ុណ្ណោះទេ។ នេះធ្វើឱ្យវាខុសពី AI នាពេលបច្ចុប្បន្ន ដែលមានសមត្ថភាពក្នុងកិច្ចការជាក់លាក់។

ការពិភាក្សាក៏លើកឡើងផងដែរថា បញ្ញាបែបនេះអាចកើតឡើងតាមផ្លូវផ្សេងៗគ្នា ដូចជាតាមរយៈការអភិវឌ្ឍន៍ AI ខ្លួនឯង ការបង្កើនសមត្ថភាពខួរក្បាលមនុស្ស ឬការប្រមូលផ្តុំបញ្ញារបស់មនុស្សជាច្រើនចូលគ្នា។ ប៉ុន្តែតាមវិគីភីឌា ទាំងអស់នេះនៅតែជាសម្មតិកម្ម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការស្រមៃអំពីវត្ថុ ឬអង្គភាពដែលមានបញ្ញាខ្ពស់ជាងមនុស្ស មានតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ ដោយលេចឡើងក្នុងទេវកថា សាសនា និងរឿងនិទានរបស់សង្គមមនុស្សជាច្រើន។ នៅក្នុងរឿងទាំងនោះ ព្រះ វិញ្ញាណ ឬវត្ថុអច្ឆរិយៈ តែងមានប្រាជ្ញាខ្ពស់ជាងមនុស្ស ហើយអាចដឹង ឬធ្វើអ្វីៗដែលមនុស្សមិនអាចធ្វើបាន។

នៅពេលកុំព្យូទ័រ និង AI ចាប់ផ្តើមវិវត្ត សំណួរអំពីម៉ាស៊ីនដែលអាចគិតបានដូចមនុស្ស ឬលើសមនុស្ស បានក្លាយជាប្រធានបទពិភាក្សាធ្ងន់ធ្ងរក្នុងវិស័យវិទ្យាសាស្ត្រ និងទស្សនវិជ្ជា។ អ្នកស្រាវជ្រាវ និងទស្សនវិទូមួយចំនួនបានលើកឡើងថា ប្រសិនបើ AI អាចអភិវឌ្ឍខ្លួនឯងបាន នោះបញ្ញារបស់វាអាចកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស រហូតដល់កម្រិតលើសមនុស្សទាំងស្រុង។

នៅក្នុងការពិភាក្សាសម័យទំនើប ឈ្មោះរបស់ទស្សនវិទូ Nick Bostrom ត្រូវបានភ្ជាប់យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយប្រធានបទនេះ។ តាមវិគីភីឌា និយមន័យរបស់លោកគឺជានិយមន័យដែលត្រូវបានដកស្រង់ក្នុងអត្ថបទអំពីបញ្ញាជាន់ខ្ពស់ ហើយការពិភាក្សាបានពង្រីកទៅរួមបញ្ចូលសំណួរអំពីសុវត្ថិភាព និងការគ្រប់គ្រង AI ផងដែរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

បញ្ញាជាន់ខ្ពស់ត្រូវបានភ្ជាប់ទៅនឹងការជជែកដេញដោលអំពីសេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសសំណួរអំពីអនាគតនៃការងារ។ ប្រសិនបើម៉ាស៊ីនអាចធ្វើកិច្ចការបានពូកែជាងមនុស្សក្នុងស្ទើរគ្រប់វិស័យ នោះទីផ្សារការងារ ផលិតភាព និងការបែងចែកទ្រព្យសម្បត្តិអាចផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង។ សំណួរបែបនេះត្រូវបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងការពិភាក្សាអំពី AI នៅទូទាំងពិភពលោក។

នៅក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ រូបភាពនៃបញ្ញាដែលលើសមនុស្ស បានលេចឡើងជាច្រើនក្នុងរឿងប្រឌិតវិទ្យាសាស្ត្រ ខ្សែភាពយន្ត និងសៀវភៅ។ រឿងទាំងនោះបង្ហាញទាំងក្តីសង្ឃឹមចំពោះអត្ថប្រយោជន៍នៃបច្ចេកវិទ្យា និងការភ័យខ្លាចចំពោះហានិភ័យរបស់វា។ តាមរយៈវប្បធម៌ប្រជាប្រិយនេះ គំនិតអំពី AI ដែលឈ្លាសវៃជាងមនុស្ស បានរីករាលដាលដល់សាធារណជនទូទៅ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ការពិភាក្សាអំពីអនាគតនៃ AI បានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំងនៅទូទាំងពិភពលោក។ គំនិតអំពីបញ្ញាជាន់ខ្ពស់ត្រូវបានលើកឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងការជជែកដេញដោលអំពីសុវត្ថិភាព ក្រមសីលធម៌ និងការគ្រប់គ្រង AI នៅកម្រិតជាតិ និងអន្តរជាតិ។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ទាំងនៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងអំពីពាក្យ «បញ្ញាជាន់ខ្ពស់» ជួយឱ្យការតាមដានព័ត៌មានអន្តរជាតិអំពី AI កាន់តែច្បាស់លាស់ ព្រោះពាក្យនេះលេចឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងអត្ថបទ និងការពិភាក្សាអំពីបច្ចេកវិទ្យា។

តាមវិគីភីឌា បញ្ញាជាន់ខ្ពស់នៅតែជាគំនិតបែបសម្មតិកម្ម ដែលមិនទាន់បានកើតឡើងក្នុងពិភពពិត។ ដូច្នេះ ការពិភាក្សាអំពីវា គឺជាការពិភាក្សាអំពីលទ្ធភាព និងផលវិបាកដែលអាចកើតឡើងនាពេលអនាគត ជាជាងអំពីបច្ចេកវិទ្យាដែលមានស្រាប់នៅពេលនេះ។