ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ការវះកាត់គឺជាឯកទេសវេជ្ជសាស្ត្រមួយ ដែលប្រើបច្ចេកទេសដោយដៃ និងឧបករណ៍ ដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ឬព្យាបាលស្ថានភាពជំងឺ ផ្លាស់ប្ដូរមុខងាររបស់រាងកាយ កសាងឡើងវិញ ឬកែប្រែរូបរាង និងសោភ័ណភាព ឬដកចេញជាលិកាដែលមិនត្រូវការ ដុំសាច់ និងវត្ថុបរទេសចេញពីរាងកាយ។ នេះបើតាមការពន្យល់របស់វិគីភីឌា (Wikipedia)។

គោលបំណងទាំងនេះបង្ហាញថា វិស័យវះកាត់មានវិសាលភាពធំធេង ចាប់ពីការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និងការព្យាបាលជំងឺ រហូតដល់ការកសាងឡើងវិញ និងការកែប្រែរូបរាង។ ការអនុវត្តទាំងនេះត្រូវបានធ្វើឡើងនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ ដែលមានបន្ទប់វះកាត់ និងឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រជំនាញ។ ក្នុងចំណោមនោះ ការវះកាត់បេះដូងគឺជាឧទាហរណ៍មួយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការវះកាត់ត្រូវបានអនុវត្តនៅតាមមន្ទីរពេទ្យនានាជុំវិញពិភពលោក ដោយបន្ទប់វះកាត់ជាកន្លែងធ្វើការងារចម្បងរបស់ក្រុមអ្នកជំនាញ។ បុគ្គលដែលទទួលបន្ទុកអនុវត្តផ្ទាល់គឺគ្រូពេទ្យជំនាញផ្នែកវះកាត់ ហើយក្នុងវិស័យនេះមានឯកទេសរងជាច្រើន ដូចជា ការវះកាត់បេះដូង ការវះកាត់ប្រព័ន្ធសរសៃប្រសាទ និងការវះកាត់ភ្នែក ដែលត្រូវបានអនុវត្តដោយអ្នកជំនាញរៀងៗខ្លួន។

តាមវិគីភីឌា Hippocrates បានលើកទឹកចិត្តឱ្យការវះកាត់ត្រូវបានធ្វើឡើងដោយអ្នកជំនាញ ដែលបង្ហាញថាគំនិតនៃការប្រគល់ការងារនេះឱ្យអ្នកមានជំនាញមានតាំងពីបុរាណកាលមក។ ការអនុវត្តនៅតាមមន្ទីរពេទ្យសម័យទំនើបក៏បង្ហាញថា ការវះកាត់ត្រូវការក្រុមអ្នកជំនាញ និងឧបករណ៍ពិសេសផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការវះកាត់មានឫសគល់តាំងពីបុរាណកាល។ ឯកសារវះកាត់របស់អេហ្ស៊ីបបុរាណ Edwin Smith Papyrus បង្ហាញថា ចំណេះដឹងផ្នែកវះកាត់ត្រូវបានកត់ត្រាទុកតាំងពីសម័យបុរាណមក។ ឯកសារនេះជាសក្ខីកម្មថា ការវះកាត់ធ្លាប់ត្រូវបានសិក្សា និងកត់ត្រាទុកជាលាយលក្ខណ៍អក្សរតាំងពីអរិយធម៌បុរាណ។

នៅសតវត្សទី១៦ Ambroise Paré (ប្រហែលឆ្នាំ១៥១០ ដល់ ១៥៩០) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាឪពុកនៃការវះកាត់យោធាសម័យទំនើប។ ចំណែក Joseph Lister វិញ ត្រូវបានចាត់ទុកជាអ្នកត្រួសត្រាយវិធីវះកាត់ប្រឆាំងមេរោគ។ ការរួមចំណែកទាំងនេះត្រូវបានកត់ត្រាទុកក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រវេជ្ជសាស្ត្រ។

បន្ថែមពីនេះ ឯកសារអំពីប្រតិបត្តិការវះកាត់ ដូចជា Operationes chirurgicae ក្នុងឆ្នាំ១៦៨៥ ក៏បង្ហាញថា ការសិក្សា និងការកត់ត្រាចំណេះដឹងវះកាត់បានបន្តពីសតវត្សមួយទៅសតវត្សមួយទៀត។ ចំណែកក្នុងឆ្នាំ១៩១៨ អំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលហ្វាំងឡង់ ការវះកាត់ត្រូវបានធ្វើឡើងនៅមន្ទីរពេទ្យកាកបាទក្រហមនៅក្រុង Tampere ដែលបង្ហាញថាតម្រូវការវះកាត់កើតមានសូម្បីក្នុងគ្រាសង្គ្រាម។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រៅពីតួនាទីជាវិធីព្យាបាល ការវះកាត់ក៏មានវត្តមានក្នុងវប្បធម៌ និងស្នាដៃសិល្បៈតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ ឧទាហរណ៍ គំនូរបុរាណដ៏ល្អិតល្អន់ពីសតវត្សទី១២ នៅអ៊ីតាលី បានបង្ហាញពីការវះកាត់ភ្នែក ដែលបង្ហាញថាការវះកាត់ធ្លាប់មានវត្តមានក្នុងសិល្បៈ និងការកត់ត្រារបស់មនុស្សជាតិតាំងពីសតវត្សមុនៗមក។

តាមនិយមន័យរបស់វិគីភីឌា ការវះកាត់អាចបម្រើគោលបំណងកសាងឡើងវិញ ឬកែប្រែរូបរាង និងសោភ័ណភាពបានផងដែរ ដែលបង្ហាញថាវិស័យនេះពាក់ព័ន្ធនឹងរូបរាងកាយរបស់មនុស្ស មិនត្រឹមតែជាការព្យាបាលជំងឺប៉ុណ្ណោះទេ។

ដោយសារការវះកាត់ប្រើបច្ចេកទេសដោយដៃ និងឧបករណ៍ ហើយត្រូវធ្វើឡើងដោយអ្នកជំនាញ វាក៏ជាសេវាមួយដែលទាមទារធនធានមនុស្ស និងឧបករណ៍វេជ្ជសាស្ត្រនៅក្នុងមន្ទីរពេទ្យ។ ក្នុងបណ្តុំឯកសារប្រវត្តិសាស្ត្រ រូបភាពរបស់បុគ្គលសំខាន់ៗ ដូចជា Ambroise Paré និង Joseph Lister ក៏ត្រូវបានរក្សាទុកជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំអំពីការវិវត្តនៃវិស័យនេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ន ការវះកាត់ជាផ្នែកមួយសំខាន់នៃការថែទាំសុខភាព ដោយវាអាចត្រូវបានប្រើសម្រាប់ទាំងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ការព្យាបាលជំងឺ និងការដកយកដុំសាច់ ឬវត្ថុបរទេសចេញពីរាងកាយ។ ដូច្នេះ ព័ត៌មានអំពីវិស័យនេះពាក់ព័ន្ធនឹងជីវិតរបស់មនុស្សទូទៅ រួមទាំងអ្នកអាននៅកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស។

នៅតាមមន្ទីរពេទ្យសម័យទំនើប ការវះកាត់ត្រូវបានធ្វើឡើងក្នុងបន្ទប់វះកាត់ដែលមានឧបករណ៍ពិសេស និងក្រុមអ្នកជំនាញ ដោយមានឯកទេសជាច្រើនផ្សេងៗគ្នា។ ការវះកាត់ក៏ជាប្រធានបទដែលលេចឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងព័ត៌មានសុខាភិបាល និងសង្គម ទាំងនៅកម្ពុជា និងជាអន្តរជាតិ។

ការយល់ដឹងអំពីគោលបំណង និងវិសាលភាពនៃការវះកាត់ ដូចជា ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ការព្យាបាល និងការកសាងឡើងវិញ ជួយឱ្យអ្នកអានតាមដានព័ត៌មានសុខាភិបាលបានកាន់តែច្បាស់ជាងមុន។