ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ស្រុកស្វាត (Swat District) គឺជាអតីតអង្គភាពរដ្ឋបាលមួយនៅក្នុងផ្នែកម៉ាឡាកាន់ (Malakand Division) នៃខេត្តខៃបឺរប៉ាខតុនវ៉ា (Khyber Pakhtunkhwa) ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ តំបន់នេះមានឈ្មោះល្បីថាជា «ស្វីសនៃប៉ាគីស្ថាន» ដោយសារតែទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ស្អាត ហើយជាគោលដៅទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយមអស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ តាមការផ្សាយរបស់វិគីភីឌា ស្រុកនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ ហើយមានរហូតដល់ឆ្នាំ ២០២៥ នៅពេលដែលរដ្ឋាភិបាលប៉ាគីស្ថានបានធ្វើកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលក្រោមជាតិឡើងវិញ។ នៅក្នុងជំរឿនប្រជាជនឆ្នាំ ២០២៣ ស្រុកស្វាតមានប្រជាជនសរុប ២,៦៨៧,៣៨៤ នាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាស្រុកធំទី ១៥ នៅក្នុងខេត្តខៃបឺរប៉ាខតុនវ៉ា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ស្រុកស្វាតស្ថិតនៅក្នុងជ្រលងភ្នំស្វាត ដែលជាផ្នែកមួយនៃជួរភ្នំហិម៉ាឡៃយ៉ាខាងលិច ឬ Hindu Kush។ តំបន់នេះមានទន្លេស្វាត (Swat River) ហូរកាត់ ដែលជាប្រភពទឹកដ៏សំខាន់សម្រាប់កសិកម្ម និងជីវភាពប្រជាជន។ យោងតាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ២០២០ ស្រុកនេះត្រូវបានបែងចែកជា ៧ ខណ្ឌរង (tehsils) ដូចដែលបានបង្ហាញក្នុងផែនទីខាងលើ។ រដ្ឋបាលស្រុកស្ថិតនៅទីក្រុងមីងហ្គោរ៉ា (Mingora) ដែលជាទីក្រុងធំជាងគេនៅក្នុងតំបន់។

តាមជំរឿនប្រជាជនជាតិនៅឆ្នាំ ២០២៣ ស្រុកស្វាតមានប្រជាជនសរុប ២,៦៨៧,៣៨៤ នាក់ ដោយភាគច្រើនជាជនជាតិប៉ាស្តុន (Pashtun) និងនិយាយភាសាប៉ាស្តូ (Pashto)។ ដង់ស៊ីតេប្រជាជនមានកម្រិតខ្ពស់ក្នុងតំបន់ជ្រលងភ្នំ ហើយប្រជាជនមួយផ្នែកធំរស់នៅដោយពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម និងទេសចរណ៍។ ក្នុងចំណោមស្រុកទាំងអស់នៃខេត្តខៃបឺរប៉ាខតុនវ៉ា ស្រុកស្វាតជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ទី ១៥ ទាក់ទងនឹងទំហំប្រជាជន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា តំបន់ស្វាតមានប្រវត្តិជារដ្ឋព្រះអង្គម្ចាស់ឯករាជ្យ (Swat State) ដែលក្រោយមកត្រូវបានរួមបញ្ចូលជាមួយប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ នៅឆ្នាំ ១៩៦៩ រដ្ឋាភិបាលបានបង្កើតស្រុកស្វាតជាផ្នែកមួយនៃកំណែទម្រង់រដ្ឋបាលក្រោមជាតិ ហើយស្រុកនេះបានដើរតួនាទីជាមជ្ឈមណ្ឌលទេសចរណ៍ដ៏សំខាន់អស់រយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ កាលពីឆ្នាំ ២០២០ ស្រុកនេះត្រូវបានបែងចែកជា ៧ ខណ្ឌ។ ហើយយោងតាមប្រភពដដែល នៅឆ្នាំ ២០២៥ ស្រុកស្វាតត្រូវបានលុបចោលជាអង្គភាពរដ្ឋបាលដាច់ដោយឡែក ដោយសារការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរដ្ឋបាលក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថាន។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះបានបញ្ចប់អត្ថិភាពរយៈពេល ៥៦ ឆ្នាំរបស់ស្រុកស្វាត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ស្រុកស្វាតមានសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះដែលផ្អែកលើកសិកម្ម ការជីកយករ៉ែ និងវិស័យទេសចរណ៍។ តំបន់នេះល្បីខាងផលិតផលកសិកម្មដូចជា ស្រូវ សាលី ពោត និងផ្លែឈើជាច្រើនប្រភេទ។ មីនអេមឺរ៉ាត (emerald) ដ៏មានតម្លៃក៏ត្រូវបានរកឃើញនៅក្នុងតំបន់នេះដែរ។ ទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់បំព្រង រួមទាំងជ្រលងភ្នំ បឹង ព្រែកជ្រោះ និងរមណីយដ្ឋានជិះស្គី (ski resort) បានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរទាំងក្នុងស្រុក និងក្រៅស្រុក។

វប្បធម៌ប៉ាស្តុនដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនស្វាត។ ទំនៀមទម្លាប់ដូចជា ភាពរាក់ទាក់ (Pashtunwali) តន្ត្រីប្រពៃណី (Rubab) និងរបាំបុរាណ គឺជារបស់ដែលគេសង្កេតឃើញជាទូទៅ។ ម្ហូបអាហារប្រពៃណីក៏មានប្រជាប្រិយភាពដែរ ដោយមានមុខម្ហូបដូចជា Chapli Kebab និង Kabuli Pulao ជាដើម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ការរំសាយស្រុកស្វាតក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ ជាព័ត៌មានដែលអាចទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍អ្នកអាននៅកម្ពុជា ព្រោះតំបន់នេះធ្លាប់ជាទីតាំងទេសចរណ៍ល្បីមួយ និងជាឧទាហរណ៍នៃតំបន់ភ្នំដែលមានការលំបាកផ្នែកសន្តិសុខ ប៉ុន្តែកំពុងងើបឡើងវិញ។ ការផ្លាស់ប្តូររដ្ឋបាលនេះអាចផ្តល់មេរៀនសម្រាប់ប្រទេសដែលកំពុងពិចារណាលើការកែទម្រង់តំបន់ រួមទាំងកម្ពុជាផង។ លើសពីនេះ ភាពស្រដៀងគ្នារវាងតំបន់ទេសចរណ៍ភ្នំនៅស្វាត និងខេត្តភ្នំនៅកម្ពុជា (ដូចជារតនគិរី និងមណ្ឌលគិរី) អាចជំរុញការផ្លាស់ប្តូរបទពិសោធន៍ក្នុងវិស័យទេសចរណ៍ប្រកបដោយចីរភាព។