តង់ហ្សានី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសតង់ហ្សានី (មានឈ្មោះជាផ្លូវការថា សាធារណរដ្ឋរួបរង់តង់ហ្សានី) គឺជាប្រទេសមួយនៅអាហ្វ្រិកខាងកើត ក្នុងតំបន់មហាបឹងអាហ្វ្រិក។ វាមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងប្រទេសអ៊ូហ្គង់ដានៅភាគពាយ័ព្យ ប្រទេសកេនយ៉ានៅភាគឦសាន មហាសមុទ្រឥណ្ឌានៅភាគខាងកើត ម៉ូសំប៊ិកនិងម៉ាឡាវីនៅភាគខាងត្បូង សំប៊ីនៅភាគនិរតី និងព្រមទាំងប្រទេសរវ៉ាន់ដា ប៊ូរុនឌី និងសាធារណរដ្ឋប្រជាធិបតេយ្យកុងហ្គោនៅភាគខាងលិច។ តាមការប៉ាន់ស្មានឆ្នាំ២០២៤ តង់ហ្សានីមានប្រជាជនប្រមាណ ៦៧.៥ លាននាក់ ដែលធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្រទេសដែលមានប្រជាជនច្រើនជាងគេបំផុតដែលមានទីតាំងទាំងស្រុងនៅក្រោមខ្សែអេក្វាទ័រ។

តង់ហ្សានីបានបង្កើតឡើងជាសហភាពរវាងតំបន់តាណានីយីកា (Tanganyika) និងប្រជាជាតិកោះហ្សង់ហ្សីបារ (Zanzibar) នៅឆ្នាំ១៩៦៤។ ប្រទេសនេះមានភាពល្បីល្បាញដោយសារតំបន់ធម្មជាតិដ៏អស្ចារ្យ ដូចជា ភ្នំគីលីម៉ានចារ៉ូ (Kilimanjaro) ដែលជាភ្នំខ្ពស់បំផុតនៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ឧទ្យានជាតិ Serengeti ដែលល្បីខាងការធ្វើចំណាកសត្វព្រៃ និងរណ្ដៅ Ngorongoro ដែលជាតំបន់អភិរក្សសត្វព្រៃដ៏ធំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា តង់ហ្សានីស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភ្នំ និងទំនាប ដែលរួមមានជួរភ្នំភ្លើងជាច្រើន។ ភ្នំគីលីម៉ានចារ៉ូ ដែលមានកំពូល Uhuru Peak គ្របដណ្ដប់ដោយព្រិល គឺជាចំណុចខ្ពស់បំផុតរបស់ទ្វីបអាហ្វ្រិក (កម្ពស់ ៥៨៩៥ ម៉ែត្រ)។ ឧទ្យានជាតិ Serengeti គឺជាទីជម្រកសត្វព្រៃដ៏សំខាន់ ដោយមានការធ្វើចំណាកសត្វប្រចាំឆ្នាំរបស់សត្វ Wildebeest ដែលជាបាតុភូតធម្មជាតិមួយក្នុងចំណោមបាតុភូតធំជាងគេនៅលើពិភពលោក។ រណ្ដៅ Ngorongoro គឺជារូងភ្នំភ្លើងដែលពេញទៅដោយសត្វព្រៃចម្រុះ។ ក្រៅពីនេះ តង់ហ្សានីមានឆ្នេរសមុទ្រតាមបណ្ដោយមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងប្រជុំកោះហ្សង់ហ្សីបារដែលល្បីខាងឆ្នេរខ្សាច់ស និងវប្បធម៌ប្រវត្តិសាស្ត្រ។

ប្រជាជនតង់ហ្សានីមានចំណាកពូជច្រើនក្រុម ដោយក្រុម Sukuma ជាក្រុមធំជាងគេ។ ភាសាជាតិគឺ Swahili (Kiswahili) ហើយភាសាអង់គ្លេសក៏ត្រូវបានប្រើប្រាស់ជាភាសាផ្លូវការផងដែរ។ នៅតាមតំបន់ខ្លះ ក្រុមជនជាតិ Hadzabe នៅតែរស់នៅដោយការបរបាញ់និងការប្រមូលផល (hunter-gatherers)។ សត្វប្រចាំជាតិគឺសត្វហ្សីរ៉ាហ្វ Masai (Maasai giraffe)។ សាសនាសំខាន់ៗរួមមាន គ្រិស្តសាសនា និងសាសនាឥស្លាម ដោយមានអត្រាប្រមាណស្មើគ្នានៅលើដីគោក ខណៈដែលហ្សង់ហ្សីបារមានប្រជាជនកាន់សាសនាឥស្លាមភាគច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា តំបន់ Olduvai Gorge នៅភាគខាងជើងនៃប្រទេសបានបង្ហាញភស្តុតាងនៃវត្តមានមនុស្សដំបូងបង្អស់។ ឧបករណ៍ថ្មដែលមានអាយុប្រហែល ១,៨ លានឆ្នាំត្រូវបានរកឃើញនៅទីនេះ (ឥឡូវដាក់តាំងនៅសារមន្ទីរ British)។ ក្នុងសម័យបុរាណ ក្រុងកំពង់ផែស្វាហ៊ីលី (Swahili) ដូចជាក្រុង Kilwa បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មមហាសមុទ្រឥណ្ឌា។ រូបភាពក្រុង Kilwa ត្រូវបានគូសវាសនៅឆ្នាំ ១៥៧២ ហើយបច្ចុប្បន្នត្រូវបាន UNESCO ចុះជាតំបន់បេតិកភណ្ឌពិភពលោក។

នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ ហ្សង់ហ្សីបារបានក្លាយជាមជ្ឈមណ្ឌលពាណិជ្ជកម្មទាសករ ដោយមានផ្សារទាសករនៅទីនោះប្រហែលឆ្នាំ ១៨៦០ (ដូចរូបភាពគំនូរ)។ ក្រោយមក អាល្លឺម៉ង់បានដាក់អាណានិគមលើតំបន់តាណានីយីកា ហើយបានប្រឈមនឹងការបះបោរម៉ាជីម៉ាជី (Maji Maji Rebellion) ក្នុងឆ្នាំ ១៩០៥ ដែលជាការតស៊ូប្រឆាំងនឹងការគ្រប់គ្រងរបស់អាល្លឺម៉ង់ (ដូចរូបភាព)។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមលោកលើកទី ១ តំបន់នេះបានស្ថិតក្រោមអាណត្តិអង់គ្លេស។

ប្រទេសតង់ហ្សានីទទួលបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ១៩៦១ ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Julius Nyerere ។ សេចក្តីប្រកាស Arusha (Arusha Declaration) ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៧ បានដាក់ចេញគោលនយោបាយសង្គមនិយម ដោយផ្តោតលើការពឹងផ្អែកលើខ្លួនឯង (សូមមើលវិមានប្រកាស Arusha)។ ក្រោយបដិវត្តន៍នៅហ្សង់ហ្សីបារ សាធារណរដ្ឋរួបរង់តង់ហ្សានីត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៦៤។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ប្រទេសនេះបានងាកទៅរកប្រព័ន្ធពហុបក្ស និងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សេដ្ឋកិច្ចតង់ហ្សានីពឹងផ្អែកយ៉ាងសំខាន់លើវិស័យកសិកម្ម។ ដំណាំសំខាន់ៗរួមមាន តែ កាហ្វេ សំឡី និងដំណាំស្រូវ (ដូចរូបភាពកសិករប្រមូលផលស្រូវនៅស្រុក Igunga)។ តង់ហ្សានីក៏សម្បូរធនធានធម្មជាតិផងដែរ រួមទាំងរ៉ែពេជ្រ (អណ្តូង Williamson Diamond Mine) ឧស្ម័នធម្មជាតិ (កន្លែងផលិតឧស្ម័ន Songo Songo) និងមាស។ វិស័យទេសចរណ៍ក៏ជាក្បាលម៉ាស៊ីនសំខាន់នៃសេដ្ឋកិច្ច ដោយទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរមកពីជុំវិញពិភពលោកមកទស្សនាសត្វព្រៃ ភ្នំគីលីម៉ានចារ៉ូ និងឆ្នេរហ្សង់ហ្សីបារ។ ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធដូចជាស្ពាន Nyerere Bridge នៅទីក្រុងដា អេស សាឡាម បង្ហាញពីការអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេស។

វប្បធម៌តង់ហ្សានីគឺសម្បូរបែប និងទទួលឥទ្ធិពលពីវប្បធម៌ស្វាហ៊ីលី អារ៉ាប់ និងអឺរ៉ុប។ ម្ហូបអាហារពេញនិយមដូចជា បាយពីឡាវ (Pilau) និងការស្លៀកពាក់ក្រណាត់កាងហ្កា (Kanga) គឺជាអត្តសញ្ញាណរបស់ជាតិ។ សិល្បៈ Tingatinga (ដូចរូបភាព) និងរបាំ Ngoma គឺជាសិល្បៈប្រពៃណីដែលមានកិត្តិនាម។ នៅហ្សង់ហ្សីបារ ទ្វារឆ្លាក់ដោយអក្សររចនាអារ៉ាប់ (Arabic calligraphy) បង្ហាញពីប្រវត្តិសាស្ត្រដ៏យូរអង្វែងនៃពាណិជ្ជកម្ម និងវប្បធម៌។ សាសនាចក្រកាតូលិក St. Joseph នៅ Stone Town ក៏ជាស្ថាបត្យកម្មដ៏សំខាន់មួយដែរ។ ចំណែកឯសាកលវិទ្យាល័យ ដា អេស សាឡាម (University of Dar es Salaam) មានអគារ Nkrumah Hall ដែលជានិមិត្តរូបនៃការអប់រំជាន់ខ្ពស់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន តង់ហ្សានីកំពុងបន្តមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងឆាកអន្តរជាតិ។ លោកស្រីប្រធានាធិបតី សាមីយ៉ា ស៊ូលូហ៊ូ ហាស្សាន់ (Samia Suluhu Hassan) ដែលជាប្រធានាធិបតីស្ត្រីដំបូងរបស់ប្រទេស បានឡើងកាន់អំណាចក្នុងឆ្នាំ ២០២១ បន្ទាប់ពីការទទួលមរណភាពរបស់អតីតប្រធានាធិបតី John Magufuli ។ លោកស្រីបានដឹកនាំគោលនយោបាយការបរទេសបើកចំហជាងមុន ដូចជាការពង្រឹងទំនាក់ទំនងជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក (ដូចរូបភាពជំនួបជាមួយលោកប្រធានាធិបតី Joe Biden ក្នុងខែធ្នូ ឆ្នាំ២០២២)។ តង់ហ្សានីជាសមាជិកសកម្មរបស់សហគមន៍អាហ្វ្រិកខាងកើត (EAC) និងជាម្ចាស់ផ្ទះនៃតុលាការព្រហ្មទណ្ឌអន្តរជាតិសម្រាប់រវ៉ាន់ដា (ICTR) នៅទីក្រុង Arusha ដែលបង្ហាញពីតួនាទីរបស់ខ្លួនក្នុងការលើកកម្ពស់យុត្តិធម៌អន្តរជាតិ។

ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមវិគីភីឌា នៅក្នុងខែមេសា ឆ្នាំ២០២៥ មេដឹកនាំបក្សប្រឆាំងដ៏សំខាន់ លោក Tundu Lissu ត្រូវបានចាប់ខ្លួននិងចោទប្រកាន់ពីបទក្បត់ជាតិ ដែលបណ្តាលឱ្យមានការព្រួយបារម្ភពីសហគមន៍អន្តរជាតិអំពីស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនិងលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនៅក្នុងប្រទេស។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះបានបង្ហាញថា តង់ហ្សានីនៅតែប្រឈមមុខនឹងបញ្ហានយោបាយផ្ទៃក្នុង ទោះបីជាមានវឌ្ឍនភាពសេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ។