ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្ស (Big Tech) សំដៅទៅលើក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាដែលធំជាងគេ និងមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅលើពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia ក្រុមហ៊ុនដែលគេនិយាយច្រើនជាងគេគឺ ក្រុមហ៊ុនធំទាំងប្រាំ (Big Five) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលរួមមាន Microsoft, Apple, Alphabet (ក្រុមហ៊ុនមេរបស់ Google), Amazon និង Meta (Facebook)។ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះស្ថិតក្នុងចំណោមក្រុមហ៊ុនដែលមានទឹកប្រាក់ទីផ្សារ (market capitalization) ខ្ពស់បំផុតលើពិភពលោក ហើយរួមគ្នាបង្កើតបានប្រហែល ២៥% នៃសន្ទស្សន៍ S&P 500។

ពាក្យថា Big Tech គឺស្រដៀងនឹងពាក្យ Big Oil និង Big Tobacco ដែលបង្ហាញពីឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ច និងសង្គមដ៏ធំធេងរបស់ពួកគេ។ ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាធំៗផ្សេងទៀតដូចជា Netflix, Nvidia, Tesla និង X Corp. ក៏ត្រូវបានគេនិយាយដែរ ប៉ុន្តែជាធម្មតាគេហៅដោយឡែក។ ពាក្យ FAANG ឬ Magnificent Seven ត្រូវបានប្រើសម្រាប់ក្រុមធំជាងនេះ ផ្ទុយពី Big Five។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីស្នាក់ការកណ្តាលរបស់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សទាំងប្រាំសុទ្ធតែស្ថិតនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ Apple, Alphabet និង Meta មានមូលដ្ឋាននៅ Silicon Valley រដ្ឋកាលីហ្វ័រនីញ៉ា ចំណែក Microsoft និង Amazon មានទីស្នាក់ការនៅតំបន់ស៊ីថល (Seattle) រដ្ឋវ៉ាស៊ីនតោន។ តាម Wikipedia ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះជួលបុគ្គលិករាប់រយពាន់នាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ហើយមានមជ្ឈមណ្ឌលទិន្នន័យជាច្រើននៅក្រៅប្រទេស។

ទោះបីជាទីតាំងចម្បងគឺនៅសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ដោយ ឥទ្ធិពលរបស់ពួកគេលើប្រជាជនគឺសកល។ ផលិតផលនិងសេវាកម្មរបស់ពួកគេចូលដល់អ្នកប្រើប្រាស់រាប់ពាន់លាននាក់។ ការងារនៅក្នុងក្រុមហ៊ុនទាំងនេះ ជាពិសេសក្នុងវិស័យវិស្វកម្មសូហ្វវែរ និងការគ្រប់គ្រងផលិតផល ត្រូវបានចាត់ទុកថាមានការប្រកួតប្រជែងយ៉ាងខ្លាំង។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិនៃការកើនឡើងរបស់ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សចាប់ផ្តើមពីបដិវត្តន៍កុំព្យូទ័រផ្ទាល់ខ្លួននៅចុងសតវត្សរ៍ទី២០។ Microsoft ត្រូវបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧៥ និង Apple នៅឆ្នាំ ១៩៧៦ ដោយបានដើរតួសំខាន់ក្នុងការដាក់កុំព្យូទ័រលើតុចូលក្នុងផ្ទះនិងការិយាល័យ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ និងដើមសតវត្សរ៍ទី២១ ការរីកចម្រើននៃអ៊ីនធឺណិតបានផ្តល់ឱកាសដល់ Amazon (បង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៩៤) និង Google (បង្កើតនៅឆ្នាំ ១៩៩៨)។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ២០០០ Facebook (ឥឡូវ Meta) បានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ២០០៤ និងបានដឹកនាំរលកប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយសង្គម។ ការចេញលក់ iPhone នៅឆ្នាំ ២០០៧ បានផ្លាស់ប្តូរទីផ្សារស្មាតហ្វូន និងពង្រឹងតួនាទីរបស់ Apple។ យោងតាម Wikipedia ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះក្រោយមកបានពង្រីកទៅជាក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាពហុវិស័យ ដែលគ្របដណ្តប់លើពពកកុំព្យូទ័រ (cloud computing) បញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) និងសេវាកម្មឌីជីថលផ្សេងៗ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សមានឥទ្ធិពលសេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធំធេង។ ដូចបានរាយការណ៍ដោយ Wikipedia ពួកគេរួមគ្នាបង្កើតបានប្រហែលមួយភាគបួននៃសន្ទស្សន៍ S&P 500 ដែលធ្វើឱ្យទីផ្សារភាគហ៊ុនអាមេរិកពឹងផ្អែកលើការអនុវត្តរបស់ពួកគេ។ ពួកគេបានបង្កើតប្រាក់ចំណូលរាប់រយពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ហើយបានជំរុញការច្នៃប្រឌិតក្នុងវិស័យជាច្រើន។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ផលិតផលដូចជា Windows, iPhone, វេទិកា Amazon, ការស្វែងរករបស់ Google និងបណ្តាញសង្គម Facebook បានក្លាយជាផ្នែកមួយនៃជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់មនុស្សរាប់ពាន់លាននាក់។ ពួកគេបានផ្លាស់ប្តូររបៀបទំនាក់ទំនង ការទិញទំនិញ និងការទទួលព័ត៌មាន។ ការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើសេវាឥតគិតថ្លៃរបស់ពួកគេក៏បង្កើតការព្រួយបារម្ភអំពីឯកជនភាពទិន្នន័យនិងអំណាចផ្តាច់មុខផងដែរ។

បរិយាកាសការងារក្នុងក្រុមហ៊ុនទាំងនេះមានភាពប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ ដោយផ្តល់ប្រាក់ខែខ្ពស់ ប៉ុន្តែតម្រូវឱ្យមានជំនាញឯកទេស។ ពួកគេទាក់ទាញទេពកោសល្យពីទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំបច្ចុប្បន្ន ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សកំពុងប្រឈមនឹងបទប្បញ្ញត្តិថ្មីៗ និងការពិន័យពីរដ្ឋាភិបាលជាច្រើន។ យោងតាម Wikipedia សហភាពអឺរ៉ុបបានដាក់ពិន័យជាប្រាក់ធំលើក្រុមហ៊ុនដូចជា Google និង Apple ចំពោះការរំលោភលើច្បាប់ប្រកួតប្រជែងនិងឯកជនភាព។ ច្បាប់ Digital Markets Act ក្នុងសហភាពអឺរ៉ុបមានគោលបំណងកំណត់អំណាចផ្តាច់មុខរបស់ពួកគេ។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ការជជែកវែកញែកអំពីការបំបែកក្រុមហ៊ុនធំៗ និងការគ្រប់គ្រងទិន្នន័យនៅតែបន្ត។ ការប្រណាំងប្រជែងផ្នែកបញ្ញាសិប្បនិម្មិត (AI) ក៏ជាប្រធានបទក្តៅ ដោយក្រុមហ៊ុនទាំងនេះចំណាយទឹកប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារដើម្បីអភិវឌ្ឍ AI ជំនាន់ថ្មី។

សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា ក្រុមហ៊ុនបច្ចេកវិទ្យាយក្សមានឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់។ បណ្តាញសង្គម Facebook និង Instagram (គ្រប់គ្រងដោយ Meta) ត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយសម្រាប់ព័ត៌មាន អាជីវកម្ម និងទំនាក់ទំនងសង្គម។ សេវាកម្មពពកកុំព្យូទ័រពី Amazon, Google និង Microsoft ក៏ជួយដល់ការរីកចម្រើនឌីជីថលនៅកម្ពុជាដែរ។ បញ្ហាព័ត៌មានក្លែងក្លាយ និងឯកជនភាពទិន្នន័យ ដែលទាក់ទងនឹងបណ្តាញសង្គមទាំងនេះ ក៏ជាកង្វល់សម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់កម្ពុជាផងដែរ។