ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

វ័យជំទង់ (adolescence) គឺជាដំណាក់កាលអន្តរកាលនៃការអភិវឌ្ឍន៍របស់មនុស្ស ដែលភ្ជាប់រវាងភាពកុមារ និងភាពពេញវ័យ។ តាម Wikipedia ដំណាក់កាលនេះជាធម្មតាចាប់ផ្តើមពីពេញវ័យ (puberty) ហើយមានការផ្លាស់ប្តូរទាំងផ្នែករូបរាងកាយ សមត្ថភាពគិត និងតួនាទីសង្គម។ ទោះបីជាគេតែងភ្ជាប់វ័យជំទង់ទៅនឹងអាយុ ១៣ ដល់ ១៩ ឆ្នាំ (teenage) ក៏ដោយ ការចាប់ផ្តើមនិងបញ្ចប់របស់វាអាចប្រែប្រួលពីមនុស្សម្នាក់ទៅមនុស្សម្នាក់ទៀត។ អង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) បានកំណត់វ័យជំទង់ថាជាដំណាក់កាលពីអាយុ ១០ ដល់ ១៩ ឆ្នាំ រីឯអ្នកស្រាវជ្រាវខ្លះបន្តរហូតដល់ ៣០ ឆ្នាំ។

ក្នុងអំឡុងពេលនេះ ក្មេងជំទង់ឆ្លងកាត់ការលូតលាស់យ៉ាងឆាប់រហ័ស មានការប្រែប្រួលអ័រម៉ូន និងការអភិវឌ្ឍខួរក្បាល ព្រមទាំងបង្កើតអត្តសញ្ញាណផ្ទាល់ខ្លួន និងទំនាក់ទំនងសង្គម។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការប៉ាន់ប្រមាណដែលចុះផ្សាយដោយ Wikipedia ដកស្រង់ពីទិន្នន័យរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ នាពេលបច្ចុប្បន្នមានយុវជនវ័យជំទង់ប្រមាណ ១,២ ពាន់លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក ដែលតំណាងឱ្យប្រមាណ ១៦% នៃប្រជាជនសកល។ ភាគច្រើននៃពួកគេរស់នៅក្នុងប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ជាពិសេសនៅតំបន់អាស៊ីខាងត្បូង អាស៊ីអាគ្នេយ៍ និងអនុតំបន់សាហារ៉ាអាហ្រ្វិក។ បាតុភូតដែលគេហៅថា “យុគសម័យយុវជន” (youth bulge) កំពុងបង្កើតទាំងឱកាស និងបញ្ហាប្រឈមសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ច និងស្ថិរភាពសង្គមក្នុងប្រទេសទាំងនោះ។

នៅកម្ពុជា យុវជនក្រោមអាយុ ៣០ ឆ្នាំកាន់កាប់សមាមាត្រភាគច្រើននៃប្រជាជន ដែលបញ្ជាក់ថាវ័យជំទង់ជាដំណាក់កាលដ៏សំខាន់សម្រាប់ការរៀបចំធនធានមនុស្ស និងការអភិវឌ្ឍជាតិ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គំនិតដែលចាត់ទុកវ័យជំទង់ជាដំណាក់កាលដាច់ដោយឡែកនៃជីវិតទើបតែលេចរូបរាងឡើងក្នុងសតវត្សទី ១៩ និង ២០។ មុនសម័យឧស្សាហូបនីយកម្ម កុមារត្រូវបានគេរំពឹងឲ្យចូលរួមការងារដូចមនុស្សពេញវ័យ ហើយមិនមានរយៈពេលអន្តរកាលវែងឆ្ងាយដូចសព្វថ្ងៃ។ តាម Wikipedia ការសិក្សាជាប្រព័ន្ធលើកដំបូងគេបានធ្វើឡើងដោយអ្នកចិត្តវិទ្យាអាមេរិក G. Stanley Hall ដែលក្នុងឆ្នាំ ១៩០៤ បានបោះពុម្ភស្នាដៃពីរភាគគឺ “Adolescence”។ លោក Hall បានពណ៌នាវ័យជំទង់ថាជាពេលវេលានៃ “ព្យុះនិងសម្ពាធ” (storm and stress) ដែលមានភាពច្របូកច្របល់ខាងផ្លូវអារម្មណ៍។

ទោះយ៉ាងណា ការងារក្រោយៗដោយអ្នកនរវិទ្យាដូចជា Margaret Mead ក្នុងសៀវភៅ “Coming of Age in Samoa” (១៩២៨) បានបង្ហាញថា បទពិសោធន៍នៃវ័យជំទង់អាចខុសគ្នាយ៉ាងខ្លាំងតាមវប្បធម៌ ហើយមិនតែងតែមានភាពតានតឹងដូចដែល Hall បានអះអាងនោះទេ។ ជាមួយនឹងការអនុម័តច្បាប់ការពារកុមារ និងការពង្រីកការអប់រំជាកាតព្វកិច្ច ព្រំដែននៃវ័យជំទង់ក៏បានពង្រីកចេញ បង្កើតជាដំណាក់កាលសិក្សា និងប្រើប្រាស់ពេលវេលាជាមួយមិត្តភក្តិច្រើនជាងមុន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វប្បធម៌របស់យុវជនវ័យជំទង់មានលក្ខណៈពិសេស ដែលជាញឹកញយបង្ហាញតាមរយៈតន្ត្រី ម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ និងបច្ចេកវិទ្យា។ យុវវប្បធម៌ដូចជា Gyaru នៅជប៉ុន Punk នៅអាមេរិកនិងអឺរ៉ុប ឬ Hip-Hop បានផ្តល់ឲ្យក្មេងជំទង់នូវរបៀបបង្ហាញអត្តសញ្ញាណ និងបង្កើតទំនាក់ទំនងសង្គម។ តាមរយៈ Wikipedia ពិធីឆ្លង (rites of passage) ដូចជា Quinceañera នៅអាមេរិកឡាទីន ឬពិធី Bar/Bat Mitzvah ក្នុងសាសនាជ្វីហ្វ ក៏ជាគ្រឿងសម្គាល់ការចូលកាន់តំណាក់កាលថ្មីដែរ។

ខាងផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច វ័យជំទង់គឺជាក្រុមអតិថិជនដ៏សំខាន់ មិនថាលើផលិតផលបច្ចេកវិទ្យា សម្ភារៈកីឡា ឬការកម្សាន្តឡើយ។ នៅក្នុងសង្គមដែលមានចំណូលទាប យុវជនជាច្រើនចូលរួមក្នុងទីផ្សារការងារតាំងពីក្មេង ជាញឹកញយដោយមានប្រាក់ឈ្នួលទាបនិងគ្មានសុវត្ថិភាព។ លើសពីនេះ អាយុស្របច្បាប់សម្រាប់សកម្មភាពផ្សេងៗដូចជាការបោះឆ្នោត (១៨ ឆ្នាំ) ការបើកបរ (ខុសគ្នាតាមប្រទេស) និងការទិញស្រា (ច្រើននៅ ១៨ ឬ ២១ ឆ្នាំ) សុទ្ធតែជះឥទ្ធិពលដល់តួនាទីសេដ្ឋកិច្ចនិងសង្គមរបស់ពួកគេ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សព្វថ្ងៃ បញ្ហាប្រឈមសំខាន់ៗសម្រាប់វ័យជំទង់រួមមានការកើនឡើងនូវបញ្ហាសុខភាពផ្លូវចិត្ត ជាពិសេសជំងឺថប់បារម្ភ និងជំងឺធ្លាក់ទឹកចិត្ត។ យោងតាម Wikipedia ការប្រើប្រាស់បណ្តាញសង្គមច្រើនពេក និងពេលវេលានៅមុខអេក្រង់ត្រូវបានគេរកឃើញថាមានទំនាក់ទំនងជាមួយបញ្ហាទាំងនេះ។ ការរាតត្បាតនៃជំងឺកូវីដ-១៩ បានធ្វើឲ្យស្ថានភាពកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន ដោយបានរំខានដល់ការសិក្សា និងទំនាក់ទំនងសង្គមនៅពេលដ៏សំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍ។

ផ្ទុយទៅវិញ យុវជនវ័យជំទង់ក៏ជាកម្លាំងចលករសង្គមដ៏ខ្លាំងក្លាផងដែរ។ ចលនាដូចជាការទាមទារសកម្មភាពការពារអាកាសធាតុ (Fridays for Future) និងការតវ៉ាទាមទារប្រជាធិបតេយ្យនៅតាមប្រទេសជាច្រើន ត្រូវបានដឹកនាំដោយយុវជន។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ការយកចិត្តទុកដាក់លើការអប់រំ សុខភាពបន្តពូជ និងឱកាសការងារសម្រាប់យុវជន គឺជាប្រធានបទដែលមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងសម្រាប់អនាគតរបស់ប្រទេសកម្ពុជា ដែលមានប្រជាជនវ័យក្មេងច្រើន។