ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋតេណេស៊ី (Tennessee) គឺជារដ្ឋមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា រដ្ឋនេះជារដ្ឋគ្មានព្រំប្រទល់ជាប់សមុទ្រ ដោយមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋកេនតាក់គីនៅភាគខាងជើង រដ្ឋវឺជីនីនៅភាគឦសាន រដ្ឋការ៉ូលីណាខាងជើងនៅភាគខាងកើត រដ្ឋចចជៀ រដ្ឋអាឡាបាម៉ា និងរដ្ឋមីស៊ីស៊ីពីនៅភាគខាងត្បូង រដ្ឋអាកានសាសនៅភាគនិរតី និងរដ្ឋមីសសួរីនៅភាគពាយ័ព្យ។

តាមការរាយការណ៍របស់វិគីភីឌា ដោយដកស្រង់ទិន្នន័យពីការិយាល័យជំរឿនសហរដ្ឋអាមេរិក រដ្ឋតេណេស៊ីជារដ្ឋធំជាងគេទី ៣៦ តាមផ្ទៃដី និងជារដ្ឋមានប្រជាជនច្រើនជាងគេទី ១៥ ក្នុងចំណោមរដ្ឋទាំង ៥០ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយចំនួនប្រជាជនប៉ាន់ស្មានក្នុងឆ្នាំ ២០២៤ មាន ៧,២២ លាននាក់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទឹកដីរដ្ឋតេណេស៊ីត្រូវបានបែងចែកជាបីតំបន់ធំៗ គឺ East Tennessee, Middle Tennessee និង West Tennessee។ តាមវិគីភីឌា ទីក្រុងធំៗទាំងបីរបស់រដ្ឋគឺ Nashville ដែលជារដ្ឋធានី Memphis និង Knoxville ហើយផ្លូវហាយវេ Interstate 40 ឆ្លងកាត់រដ្ឋនេះពីខាងកើតទៅខាងលិច និងបម្រើទីក្រុងធំៗទាំងបីនេះ។

រដ្ឋនេះសម្បូរទៅដោយទេសភាពធម្មជាតិចម្រុះ។ តាមវិគីភីឌា ភ្នំ Le Conte នៅក្នុងជួរភ្នំ Great Smoky Mountains ជាភ្នំខ្ពស់ជាងគេនៅភាគខាងកើតនៃអាមេរិកខាងជើង បើវាស់ពីជើងភ្នំដល់កំពូល ហើយឧទ្យានជាតិ Great Smoky Mountains ជាឧទ្យានជាតិដែលទទួលភ្ញៀវទេសចរច្រើនជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ លើសពីនេះ ទឹកធ្លាក់ Fall Creek Falls នៅលើខ្ពង់រាប Cumberland គឺជាទឹកធ្លាក់ខ្ពស់ជាងគេនៅភាគខាងកើតសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយបឹង Reelfoot នៅ West Tennessee កើតឡើងពីការរញ្ជួយដី New Madrid ក្នុងឆ្នាំ ១៨១១–១៨១២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ឈ្មោះ «Tennessee» មានប្រភពមកពីឈ្មោះភូមិ Tanasi របស់ប្រជាជន Cherokee ដែលបានលេចឡើងនៅលើផែនទីរបស់លោក Henry Timberlake ក្នុងឆ្នាំ ១៧៦៥។ បន្ទាយ Fort Loudoun គឺជាកន្លែងតាំងទីលំនៅដំបូងរបស់អង់គ្លេសនៅក្នុងរដ្ឋតេណេស៊ី។ រដ្ឋនេះបានក្លាយជារដ្ឋផ្លូវការមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ ១៧៩៦ ដោយនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ ការិយាល័យប្រៃសណីយ៍សហរដ្ឋអាមេរិកបានចេញតែមរំលឹកខួប ១៥០ ឆ្នាំនៃការក្លាយជារដ្ឋនេះ។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រអាមេរិក រដ្ឋតេណេស៊ីបានដើរតួនាទីគួរឱ្យកត់សម្គាល់។ តាមវិគីភីឌា The Hermitage នៅក្នុងទីក្រុង Nashville គឺជាផ្ទះចម្ការរបស់អតីតប្រធានាធិបតី Andrew Jackson។ ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិលអាមេរិក សមរភូមិ Franklin បានកើតឡើងនៅថ្ងៃទី ៣០ វិច្ឆិកា ១៨៦៤ ហើយក្រោយសង្គ្រាមស៊ីវិល ទីក្រុង Memphis បានល្បីឈ្មោះថាជា «រាជធានីកប្បាសនៃពិភពលោក»។

នៅសតវត្សទី ២០ តាមវិគីភីឌា រដ្ឋតេណេស៊ីជាមជ្ឈមណ្ឌលដ៏សំខាន់នៃការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ច និងវិទ្យាសាស្ត្រ។ អាជ្ញាធរ Tennessee Valley Authority (TVA) បានសាងសង់ទំនប់វារីអគ្គិសនី Norris Dam ដោយមានកម្មកររាប់រយនាក់ធ្វើការនៅកន្លែងសំណង់ក្នុងឆ្នាំ ១៩៣៣។ ទីក្រុង Oak Ridge បានដើរតួនាទីសំខាន់ក្នុងគម្រោង Manhattan ដោយមានអ្នកដំណើរការម៉ាស៊ីន calutron ធ្វើការនៅរោងចក្រ Y-12។ នៅឆ្នាំ ១៩៨២ ទីក្រុង Knoxville បានធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះពិព័រណ៍ពិភពលោក ហើយនៅឆ្នាំ ១៩៩៦ ទន្លេ Ocoee បានធ្វើជាទីតាំងនៃការប្រកួតជិះទូក whitewater slalom ក្នុងកីឡាអូឡាំពិករដូវក្តៅ ដែលជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអូឡាំពិកតែមួយគត់ដែលធ្លាប់ប្រារព្ធឡើងក្នុងរដ្ឋនេះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា រដ្ឋតេណេស៊ីមានសេដ្ឋកិច្ចពឹងផ្អែកលើវិស័យចម្រុះ។ រោងចក្រផ្គុំរថយន្ត Nissan នៅ Smyrna គឺជារោងចក្រផ្គុំរថយន្តធំជាងគេនៅអាមេរិកខាងជើង ដោយផលិតរថយន្តចំនួន ៦ ម៉ូដែល រួមទាំង Nissan Leaf។ មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ Oak Ridge ដែលបានបង្កើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៤២ គឺជាមន្ទីរពិសោធន៍ជាតិធំជាងគេនៅក្នុងប្រព័ន្ធក្រសួងថាមពលសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយព្រលានយន្តហោះអន្តរជាតិ Memphis ដែលជាមជ្ឈមណ្ឌលរបស់ក្រុមហ៊ុន FedEx ជារឿយៗជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជាព្រលានដឹកទំនិញដែលមមាញឹកជាងគេបំផុតក្នុងពិភពលោក។

ផ្នែកវប្បធម៌ រដ្ឋតេណេស៊ីជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃតន្ត្រី country របស់អាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា កម្មវិធី Grand Ole Opry ដែលត្រូវបានថតនៅសាល Ryman ក្នុងទីក្រុង Nashville ពីឆ្នាំ ១៩៤៣ ដល់ ១៩៧៤ គឺជាការផ្សាយតាមវិទ្យុដែលដំណើរការយូរជាងគេបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រសហរដ្ឋអាមេរិក។ តារាចម្រៀង Dolly Parton ដែលត្រូវបានគេហៅថា «ម្ចាស់ក្សត្រីនៃតន្ត្រី country» ត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តរូបរបស់រដ្ឋតេណេស៊ី ជាពិសេសតំបន់ភ្នំ East Tennessee។ សាកលវិទ្យាល័យ Vanderbilt នៅទីក្រុង Nashville ក៏ជាប់ចំណាត់ថ្នាក់ជានិច្ចជាគ្រឹះស្ថានស្រាវជ្រាវលំដាប់កំពូលរបស់ប្រទេសផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

រដ្ឋតេណេស៊ីមានតួនាទីគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងនយោបាយសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមវិគីភីឌា អគារ State Capitol របស់រដ្ឋនៅទីក្រុង Nashville ជាអគារសភាចាស់ជាងគេមួយដែលនៅប្រើប្រាស់ជាបន្តបន្ទាប់តាំងពីឆ្នាំ ១៨៥៣។ អ្នកនយោបាយល្បីៗដែលមកពីរដ្ឋនេះរួមមានលោក Al Gore ដែលធ្លាប់ធ្វើជាសមាជិកព្រឹទ្ធសភាពីឆ្នាំ ១៩៨៥ ដល់ ១៩៩៣ និងជាអនុប្រធានាធិបតីពីឆ្នាំ ១៩៩៣ ដល់ ២០០១ ព្រមទាំងលោក Howard Baker ដែលធ្លាប់ធ្វើជាមេដឹកនាំសំឡេងភាគតិច និងសំឡេងភាគច្រើននៃព្រឹទ្ធសភាពីឆ្នាំ ១៩៧៧ ដល់ ១៩៨៥ ហើយត្រូវបានគេហៅថាជា «The Great Conciliator» មានន័យថា «អ្នកសម្របសម្រួលដ៏ឆ្នើម»។

បច្ចុប្បន្ន តាមវិគីភីឌា រដ្ឋនេះត្រូវបានតំណាងនៅក្នុងព្រឹទ្ធសភាអាមេរិកដោយលោកស្រី Marsha Blackburn និងលោក Bill Hagerty ដោយមានលោក Bill Lee ជាអភិបាលរដ្ឋ។ រូបថតមួយបង្ហាញលោកប្រធានាធិបតី Donald Trump កំពុងពិភាក្សាជាមួយមន្ត្រីទាំងនេះ បន្ទាប់ពីបានចុះហត្ថលេខាលើអនុស្សរណៈរបស់ប្រធានាធិបតី ដែលនឹងដាក់ពង្រាយកង National Guard ទៅកាន់ទីក្រុង Memphis។

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ភាពពាក់ព័ន្ធរបស់រដ្ឋតេណេស៊ីអាចមើលឃើញតាមរយៈចំណុចជាច្រើន៖ រដ្ឋនេះជាឆាកដ៏សំខាន់នៃនិន្នាការនយោបាយ និងការបោះឆ្នោតរបស់អាមេរិក ជាមជ្ឈមណ្ឌលតន្ត្រី country ដែលមានឥទ្ធិពលទូទាំងពិភពលោក ជាមូលដ្ឋានដឹកជញ្ជូនទំនិញអន្តរជាតិរបស់ FedEx និងជាគោលដៅទេសចរណ៍ធម្មជាតិដ៏ធំមួយ តាមរយៈឧទ្យានជាតិ Great Smoky Mountains ដែលជាឧទ្យានជាតិដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។