KhmerPulse

ចង្វាក់ខ្មែរ

សំយោគ​ពហុ​ទស្សនៈ · ប្រភព​អន្តរជាតិ​ តំបន់​ និង​កម្ពុជា

ច្បាប់២៩ កក្កដា ២០២៦ ព័ត៌មានពិភពលោក ច្រើនទស្សនៈ ជាភាសាខ្មែរ No. ២៩ កក្កដា ២០២៦

ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

រោងចក្រវាយនភណ្ឌ Cvernovka នៅ Bratislava ប្រទេសស្លូវ៉ាគី (១៩០១–២០០៤) ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ (Textile Industry) គឺជាវិស័យដែលផ្តោតសំខាន់លើការរចនា ផលិតកម្ម និងការចែកចាយសម្ភារៈវាយនភណ្ឌ រួមមានអំបោះ ក្រណាត់ និងសំលៀកបំពាក់ ព្រមទាំងផលិតផលពាក់ព័ន្ធផ្សេងទៀតដូចជាវាំងនន កម្រាលពូក និងសម្ភារៈបច្ចេកទេសជាដើម។ ឧស្សាហកម្មនេះត្រូវបានចាត់ទុកជាឧស្សាហកម្មចំណាស់ជាងគេមួយក្នុងពិភពលោក ហើយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការអភិវឌ្ឍសេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសជាច្រើន។ Wikipedia បានពណ៌នាថា វិស័យនេះមិនត្រឹមតែបំពេញតម្រូវការមូលដ្ឋានរបស់មនុស្សប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបានក្លាយជាក្បាលម៉ាស៊ីននៃពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ផងដែរ។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ ជាពិសេសវិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ បានក្លាយជាសសរទ្រូងនៃសេដ្ឋកិច្ចជាតិ ដោយបានផ្តល់ការងារដល់ប្រជាជនរាប់សែននាក់ និងបានរួមចំណែកចំណែកដ៏ធំដល់ការនាំចេញ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

កម្មករស្ត្រីនៅរោងចក្រវាយនភណ្ឌក្បែរទីក្រុង Dhaka ប្រទេសបង់ក្លាដែស ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ការធ្វើមូលដ្ឋានីយកម្មនៃឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌមានការផ្លាស់ប្តូរជាប្រចាំ។ កាលពីសតវត្សមុន បណ្តាប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍នៅអឺរ៉ុប និងអាមេរិកខាងជើង ជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មសំខាន់។ ប៉ុន្តែក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ ឧស្សាហកម្មនេះបានផ្លាស់ទីទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ ដែលមានកម្លាំងពលកម្មច្រើន និងចំណាយផលិតកម្មទាប។ ប្រទេសចិន ឥណ្ឌា បង់ក្លាដែស វៀតណាម និងកម្ពុជា ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសផលិតឈានមុខគេនាពេលបច្ចុប្បន្ន។

Wikipedia ក៏បានកត់សម្គាល់ដែរថា កម្លាំងពលកម្មក្នុងឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌ ភាគច្រើនលើសលប់គឺជាស្ត្រី ដែលមកពីតំបន់ជនបទ ហើយធ្វើការក្នុងលក្ខខណ្ឌដែលអាចមានការប្រែប្រួលខ្លាំង។ នៅកម្ពុជា រោងចក្រកាត់ដេរប្រមូលផ្តុំនៅរាជធានីភ្នំពេញ និងតាមបណ្តាខេត្តជាប់ព្រំដែនដូចជាខេត្តស្វាយរៀង និងខេត្តកណ្តាល ដោយមានកម្មកររាប់រយពាន់នាក់ធ្វើការក្នុងវិស័យនេះ។ កត្តាភូមិសាស្ត្រនិងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ដូចជាកំពង់ផែក្រុងព្រះសីហនុ ក៏បានជួយសម្រួលដល់ការនាំចេញផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ម៉ាស៊ីនតម្បាញ Roberts នៅឆ្នាំ ១៨៣៥ ប្រភព: Wikipedia

តាមការសិក្សារបស់ Wikipedia ប្រវត្តិនៃវាយនភណ្ឌបានចាប់ផ្តើមតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ នៅពេលដែលមនុស្សបានរៀនយកសរសៃរុក្ខជាតិ និងរោមសត្វមកបង្វិលជាអំបោះ ហើយតម្បាញជាក្រណាត់សម្រាប់ស្លៀកពាក់។ ការប្រើប្រាស់សូត្រនៅប្រទេសចិន និងកប្បាសនៅឥណ្ឌា មានតាំងពីរាប់ពាន់ឆ្នាំមុន។ នៅកម្ពុជា ភស្តុតាងនៃការតម្បាញសូត្រត្រូវបានរកឃើញក្នុងចម្លាក់នៅសម័យអង្គរ។

ប៉ុន្តែចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងក្នុងកំឡុងបដិវត្តន៍ឧស្សាហកម្មនៅចក្រភពអង់គ្លេស នាសតវត្សទី ១៨។ Wikipedia បានពណ៌នាថា ការបង្កើតម៉ាស៊ីនវិលអំបោះ (spinning jenny) ដោយ James Hargreaves និងម៉ាស៊ីនវិលអំបោះដោយទឹក (water frame) ដោយ Richard Arkwright បានបង្កើនសមត្ថភាពផលិតអំបោះយ៉ាងខ្លាំង។ ក្រោយមក ម៉ាស៊ីនតម្បាញ (power loom) ក៏ត្រូវបានបង្កើត ដែលធ្វើឱ្យការតម្បាញក្រណាត់មានល្បឿនលឿន និងជួយឱ្យរោងចក្រវាយនភណ្ឌរីកចម្រើនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ នេះបានធ្វើឱ្យសម្លៀកបំពាក់មានតម្លៃថោក និងអាចរកបានទូលំទូលាយ។

នៅសតវត្សទី ២០ ការអភិវឌ្ឍសរសៃសំយោគដូចជានីឡុង និងប៉ូលីអេស្ទ័រ បានពង្រីកវិសាលភាពនៃឧស្សាហកម្មនេះថែមទៀត។ យោងតាម Wikipedia ការបញ្ចប់នៃកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិដូចជា Multi-Fibre Arrangement (MFA) បានបើកទីផ្សារសកល និងជំរុញឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរមូលដ្ឋានផលិតកម្មកាន់តែច្រើនទៅកាន់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍។ ប្រទេសកម្ពុជាបានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មនេះក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ ជាមួយនឹងការបើកចំហសេដ្ឋកិច្ច និងការទទួលបានកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កម្មកររោងចក្រវាយនភណ្ឌនៅប៉ូឡូញ ឆ្នាំ ១៩៥០ ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌគឺជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់មួយក្នុងពិភពលោក ដោយមានទំហំទីផ្សារសកលប្រមាណ ១.៥ ទ្រីលានដុល្លារ និងបានផ្តល់ការងារដល់មនុស្សជាង ៦០ លាននាក់នៅទូទាំងពិភពលោក។ សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា វិស័យនេះមានសារៈសំខាន់ជាយុទ្ធសាស្ត្រ ដោយការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់បានរួមចំណែកប្រហែល ៧០% នៃទឹកប្រាក់នាំចេញសរុប និងបានជួយកាត់បន្ថយភាពក្រីក្រយ៉ាងច្រើន។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ Wikipedia បានពណ៌នាថា វាយនភណ្ឌមិនត្រឹមតែជាទំនិញប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កប់នូវអត្តសញ្ញាណ និងប្រពៃណីរបស់សង្គមនីមួយៗផងដែរ។ នៅកម្ពុជា ការតម្បាញផាមួង ហូល និងសូត្រត្រូវបានចាត់ទុកជាបេតិកភណ្ឌវប្បធម៌អរូបី ដែលបានបន្តពីជំនាន់មួយទៅជំនាន់មួយ។ ការពាក់សំលៀកបំពាក់ប្រពៃណីក្នុងពិធីបុណ្យជាតិ និងការប្រើប្រាស់ក្រណាត់នៅក្នុងព្រះវិហារ បានបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងដ៏ជ្រាលជ្រៅរវាងវាយនភណ្ឌ និងវប្បធម៌។ ទោះយ៉ាងណា ការវាយលុកនៃម៉ូដសម្លៀកបំពាក់ទំនើប (fast fashion) ក៏បានបង្កើតភាពផ្ទុយគ្នា និងបានគំរាមកំហែងដល់សិប្បកម្មបុរាណមួយចំនួនផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ការបំពុលទឹកដោយសារធាតុពណ៌ខៀវ Indigo នៅភ្នំពេញ ប្រទេសកម្ពុជា ឆ្នាំ ២០០៥ ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុកសម្រាប់អនាគតរបស់កម្ពុជា។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ថ្វីបើមានអត្ថប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ចក៏ដោយ ក៏វិស័យនេះបានបង្កផលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានធ្ងន់ធ្ងរដល់បរិស្ថាន ជាពិសេសការបំពុលទឹក ដោយសារការជ្រលក់ពណ៌ក្រណាត់ដោយប្រើសារធាតុគីមី។ រូបភាពនៃការបំពុលទឹកដោយសារជ្រលក់ពណ៌ Indigo នៅភ្នំពេញ បានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញានៃបញ្ហានេះ។ បន្ថែមពីនេះ បញ្ហាសិទ្ធិការងារ ប្រាក់ឈ្នួលទាប និងសុវត្ថិភាពក្នុងរោងចក្រនៅតែជាក្តីបារម្ភចម្បង។

ក្នុងរយៈពេលថ្មីៗនេះ ការយល់ដឹងរបស់អ្នកប្រើប្រាស់អំពីនិរន្តរភាពបានកើនឡើង ហើយម៉ាកយីហោធំៗកំពុងស្វែងរកវិធីកាត់បន្ថយកាបូន និងកាកសំណល់។ ចំពោះប្រទេសកម្ពុជា លក្ខខណ្ឌទីផ្សារអន្តរជាតិដូចជាការគំរាមកំហែងដកអនុគ្រោះពាណិជ្ជកម្ម EBA ពីសហភាពអឺរ៉ុប ដោយសារកង្វល់សិទ្ធិមនុស្ស បានបង្ហាញពីភាពចាំបាច់នៃការកែទម្រង់ក្នុងវិស័យនេះ។ Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ឧស្សាហកម្មវាយនភណ្ឌកំពុងស្ថិតក្នុងដំណើរផ្លាស់ប្តូរឆ្ពោះទៅរកផលិតកម្មស្អាត ប៉ុន្តែផ្លូវនេះនៅតែមានឧបសគ្គជាច្រើន ជាពិសេសសម្រាប់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ដែលពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញសម្លៀកបំពាក់។

អត្ថបទពាក់ព័ន្ធ

Related articles · 1 brief

កម្ពុជាទទួលបានកូតាពន្ធសូន្យនាំចេញវាយនភណ្ឌទៅអាមេរិករយៈពេល ៣ ឆ្នាំ

សហរដ្ឋអាមេរិកបានជ្រើសរើសកម្ពុជាជាប្រទេសមួយក្នុងចំណោម ៤ ដែលអាចនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ក្រោមអត្រាកូតាពន្ធសូន្យ (TRQ) ក្នុងរយៈពេល ៣ ឆ្នាំ។

2 sources · Khmer Times, AKP