ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈ Wikipedia ការលួច (Theft) គឺជាអំពើដកហូតទ្រព្យសម្បត្តិ ឬសេវាកម្មរបស់បុគ្គលដទៃ ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត និងមានចេតនាដកហូតសិទ្ធិកាន់កាប់ពីម្ចាស់ពិតប្រាកដ ។ ពាក្យនេះក៏ត្រូវបានប្រើជាសទិសន័យសម្រាប់បទល្មើសទាក់ទងនឹងទ្រព្យសម្បត្តិមួយចំនួនដូចជា លួច (larceny) ប្លន់ (robbery) ការក្លែងបន្លំ (embezzlement) ការគំរាមទារប្រាក់ (extortion) ការបោកបន្លំ (blackmail) និងការទទួលរក្សាទ្រព្យដែលបានមកពីការលួច ។ នៅក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចខ្លះ ការលួចត្រូវបានយល់ស្របនឹង larceny តែក្នុងដែនសមត្ថកិច្ចខ្លះទៀត វាមាននិយមន័យតូចចង្អៀតជាងនេះ ។ ទង្វើនៃការលួចអាចរួមបញ្ចូលការដកហូតវត្ថុដូចជា លុយ ទ្រព្យរូបិយវត្ថុ យានយន្ត ព្រមទាំងសេវាកម្មដូចជា ថាមពលអគ្គិសនី ឬមាតិកាឌីជីថលជាដើម ។ បុគ្គលដែលប្រព្រឹត្តអំពើនេះត្រូវបានហៅថា ចោរ (thief)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

បាតុភូតលួចកើតមាននៅគ្រប់តំបន់ភូមិសាស្ត្រជុំវិញពិភពលោក ទាំងក្នុងទីក្រុង និងជនបទ ។ កម្រិតនៃការលួចអាចប្រែប្រួលអាស្រ័យលើលក្ខខណ្ឌសេដ្ឋកិច្ច សង្គម និងប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌ក្នុងប្រទេសនីមួយៗ ។ ចំពោះផ្នែកប្រជាជន អ្នកប្រព្រឹត្តអំពើលួចអាចមកពីគ្រប់មជ្ឈដ្ឋាន ប៉ុន្តែកត្តាភាពក្រីក្រ កង្វះការងារ និងសម្ពាធសង្គម ជារឿយៗត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាមូលហេតុជំរុញដ៏សំខាន់ ។ គំនូរ «Fortunes of a Street Waif» បង្ហាញអំពីករណីកុមារក្រីក្រលួចស្បែកជើង ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងរវាងការលួចនិងភាពអត្តឃាត ។ ប៉ុន្តែ ក៏មានការលួចមួយចំនួនដែលត្រូវបានរៀបចំដោយក្រុមឧក្រិដ្ឋជនអាជីពផងដែរ ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការលួចជាបទល្មើសដែលមានវត្តមានតាំងពីសម័យបុរាណ ហើយត្រូវបានចាត់ទុកជាទង្វើធ្ងន់ធ្ងរក្នុងប្រព័ន្ធច្បាប់នៃអរិយធម៌ជាច្រើន ។ នៅអឺរ៉ុបសម័យកណ្តាល និងសម័យបន្តបន្ទាប់ ការលួចប្លន់លើផ្លូវហាយវ៉េគឺជាបញ្ហាទូទៅ ហើយអ្នកប្រព្រឹត្តជារឿយៗត្រូវប្រឈមនឹងទោសធ្ងន់ដូចជាការប្រហារជីវិត ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ថ្មរំលឹកនៅ West Lavington (រូបខាងលើ) បានចារឹកពីជោគវាសនានៃក្រុមចោរប្លន់ដែលត្រូវបានប្រហារជីវិតក្នុងឆ្នាំ១៨៣៩ នាទីតាំងដែលពួកគេបានប្រព្រឹត្តបទល្មើស ។ ឧទាហរណ៍នេះបង្ហាញពីការវិវត្តនៃទោសក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដោយបច្ចុប្បន្ននេះ ប្រទេសភាគច្រើនបានបន្ទន់ទោសមកត្រឹមការពិន័យ ឬការជាប់ពន្ធនាគារវិញ អាស្រ័យលើទម្ងន់នៃបទល្មើស ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

អំពើលួចបណ្តាលឲ្យមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងសន្ធឹកសន្ធាប់ ទាំងចំពោះបុគ្គល គ្រួសារ និងសង្គមជាតិ ។ ការបាត់បង់ទ្រព្យសម្បត្តិផ្ទាល់ ការខូចខាតផ្លូវចិត្ត និងថ្លៃដើមដែលម្ចាស់ត្រូវចំណាយលើវិធានការសន្តិសុខ (ដូចរូបឧបករណ៍សំណង់ដែលចាក់សោ) គឺជាឧទាហរណ៍នៃការខាតបង់ ។ ការលួចកង់ ដែលត្រូវបានរៀបរាប់ក្នុង Wikipedia ផងដែរ (រូបភាពផ្នែកបន្ទាប់) បង្ហាញថាសូម្បីតែវត្ថុដែលមានតម្លៃទាបក៏អាចជាគោលដៅនៃការលួចដែរ ។

នៅផ្នែកវប្បធម៌ ប្រធានបទនៃការលួចបានលេចចេញជារឿយៗក្នុងស្នាដៃសិល្បៈ អក្សរសិល្ប៍ និងវិស័យកម្សាន្ត ។ គំនូរ «The Cunning Thief» ផ្តោតលើគ្រាដ៏តានតឹងនៃការលួច ចំណែក«Fortunes of a Street Waif» បង្ហាញពីទិដ្ឋភាពសង្គមដ៏អាណោចអធ័ម ។ នៅក្នុងសង្គមខ្មែរ សុភាសិត និងរឿងប្រជាប្រិយជាច្រើនក៏មានខ្លឹមសារទាក់ទងនឹងការលួច ដោយមានទិសដៅអប់រំឲ្យជៀសវាងអំពើមិនគប្បីនេះ ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប ការលួចនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមប្រចាំថ្ងៃសម្រាប់សហគមន៍ជាច្រើន ។ តាម Wikipedia ការលួចកង់ ដែលកើតឡើងញឹកញាប់ទោះបីមានវិធានការការពារក៏ដោយ គឺជាភស្តុតាងថាបទល្មើសប្រភេទនេះនៅតែពិបាកគ្រប់គ្រង ។ នៅកម្ពុជា ការលួចម៉ូតូ ការឆក់កាបូប និងបទល្មើសតាមដងផ្លូវ ត្រូវបានរាយការណ៍ជាប្រចាំដោយសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក រួមទាំង KhmerPulse ផងដែរ ។ ក្នុងបរិបទសេដ្ឋកិច្ចដែលមានសម្ពាធ និងវិសមភាពសង្គម ការយល់ដឹងអំពីមូលហេតុ និងវិធីការពារការលួច គឺជាកត្តាចាំបាច់ក្នុងការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់របស់វា ហើយ KhmerPulse បន្តតាមដាននិងផ្តល់ព័ត៌មានពាក់ព័ន្ធជូនអ្នកអាន ។