ប្រាសាទតាក់សាង (សំបុកខ្លា)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ប្រាសាទប៉ារ៉ូ តាក់សាង (Paro Taktsang) ដែលត្រូវបានគេស្គាល់យ៉ាងទូលំទូលាយថាជា «សំបុកខ្លា» (Tiger's Nest) គឺជាទីសក្ការៈព្រះពុទ្ធសាសនាបែបវជរយានដ៏ពិសិដ្ឋមួយ ដែលស្ថិតនៅលើច្រាំងថ្មខ្ពស់ៗក្នុងជ្រលងភ្នំប៉ារ៉ូ នៃព្រះរាជាណាចក្រភូតាន។ តាមវិគីភីឌា ប្រាសាទនេះគឺជានិមិត្តរូបដ៏សំខាន់បំផុតមួយរបស់ប្រទេសភូតាន និងជាគោលដៅនៃការធ្វើធម្មយាត្រាដ៏មានប្រជាប្រិយសម្រាប់ពុទ្ធសាសនិកជនមកពីទូទាំងពិភពលោក។ កន្លែងនេះគឺជារូងភ្នំមួយក្នុងចំណោមរូងភ្នំ «សំបុកខ្លា» ចំនួន ១៣ នៅក្នុងតំបន់ទីបេប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលគ្រូបទ្មសម្ភវៈ (Padmasambhava) បានអនុវត្តន៍សមាធិ និងបង្រៀនព្រះធម៌វជរយាន។ ក្រោយមក គេបានកសាងអគារប្រាសាទព័ទ្ធជុំវិញរូងភ្នំនោះ ដែលរួមមានវិហារតូចៗ និងស្ថាបត្យកម្មដ៏ស្រស់ស្អាត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា ប្រាសាទតាក់សាងមានទីតាំងស្ថិតនៅក្នុងស្រុកប៉ារ៉ូ ភាគខាងលិចនៃព្រះរាជាណាចក្រភូតាន។ ភូតានគឺជាប្រទេសតូចមួយដែលស្ថិតក្នុងជួរភ្នំហិមាល័យ មានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងឥណ្ឌា និងចិន។ ប្រាសាទនេះត្រូវបានសាងសង់នៅលើច្រាំងថ្មដែលមានកម្ពស់ប្រមាណ ៣,១២០ ម៉ែត្រពីនីវ៉ូទឹកសមុទ្រ និងមើលចុះទៅជ្រលងភ្នំប៉ារ៉ូនៅខាងក្រោមដែលមានជម្រៅប្រហែល ៩០០ ម៉ែត្រ។ តំបន់នេះសម្បូរទៅដោយព្រៃស្រល់ និងទេសភាពធម្មជាតិដ៏ស្រស់ត្រកាល។

ចំពោះផ្នែកប្រជាជន ទីនេះមិនមែនជាតំបន់លំនៅដ្ឋាននោះទេ ប៉ុន្តែជាវត្តអារាមដែលមានព្រះសង្ឃមួយចំនួនគង់នៅជាប្រចាំ ដើម្បីថែរក្សានិងធ្វើពិធីសាសនា។ ព្រះសង្ឃទាំងនេះស្ថិតក្នុងនិកាយពុទ្ធសាសនាទីបេបែបឌ្រុកប៉ាកជូ (Drukpa Kagyu) ដែលជានិកាយរដ្ឋរបស់ភូតាន។ អ្នកធ្វើធម្មយាត្រា និងភ្ញៀវទេសចរជាច្រើនបានឡើងមកគោរពបូជាពេញមួយឆ្នាំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតប្រាសាទតាក់សាងត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយគ្រូបទ្មសម្ភវៈ ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថា គ្រូរិនផូឆេ (Guru Rinpoche) ក្នុងសតវត្សរ៍ទី ៨។ តាមវិគីភីឌា គ្រូបានធ្វើដំណើរមកពីទីបេទៅកាន់ទីនេះដោយជិះលើខ្នងខ្លាញី ដែលជាការប្រែកាយរបស់ព្រះនាងយក្សីយេសេ សូជល (Yeshe Tsogyal)។ បន្ទាប់មក គ្រូបានចូលទៅធ្វើសមាធិក្នុងរូងភ្នំនេះអស់រយៈពេល ៣ ឆ្នាំ ៣ ខែ ៣ សប្ដាហ៍ និង ៣ ថ្ងៃ ដើម្បីបន្សាបអារក្សក្នុងតំបន់ ហើយក៏បានផ្សព្វផ្សាយព្រះពុទ្ធសាសនាវជរយាននៅក្នុងតំបន់ហិមាល័យ។

ក្រោយសម័យនោះ មានអ្នកបដិបត្តិព្រះធម៌សំខាន់ៗជាច្រើនដែលបានមកធ្វើសមាធិនៅរូងភ្នំនេះ រួមទាំងព្រះយោគីមិឡារ៉េប៉ា (Milarepa) នៅសតវត្សរ៍ទី ១១ និងតាម៉ា ពេម៉ា លីងប៉ា (Pema Lingpa) ដែលជាអ្នកបង្ហាញកំណប់ព្រះធម៌ (tertön) នៅសតវត្សរ៍ទី ១៥។

ការសាងសង់វត្តអារាមជាផ្លូវការបានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ ១៦៩២ ក្រោមការដឹកនាំរបស់ព្រះបាទហ្គីលសេ ថេនហ្សីន រ៉ាបជី (Gyalse Tenzin Rabgye)។ យោងតាមវិគីភីឌា អគារជាច្រើនបានរងការបំផ្លាញដោយអគ្គិភ័យយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរនៅឆ្នាំ ១៩៩៨។ ការស្ដារឡើងវិញក្រោមការគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាលភូតាន និងសប្បុរសជន បានធ្វើឲ្យប្រាសាទរក្សារូបរាងដើមឡើងវិញ ហើយត្រូវបានបញ្ចប់ជាស្ថាពរនៅឆ្នាំ ២០០៥។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ប្រាសាទតាក់សាងមានតួនាទីសំខាន់ក្នុងវិស័យទេសចរណ៍របស់ភូតាន។ តាមការចុះផ្សាយរបស់វិគីភីឌា វាគឺជាកន្លែងទាក់ទាញទេសចរណ៍ដ៏ពេញនិយម ហើយជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់សម្រាប់សហគមន៍មូលដ្ឋាន តាមរយៈសេវាកម្មមគ្គុទ្ទេសទេសចរណ៍ ការដឹកជញ្ជូន និងការលក់វត្ថុអនុស្សាវរីយ៍។ ភូតានបានអនុវត្តគោលនយោបាយ «តម្លៃខ្ពស់ ផលប៉ះពាល់ទាប» (High Value, Low Impact) ដែលកំណត់ចំនួនភ្ញៀវទេសចរ ដើម្បីរក្សាបរិស្ថាន និងវប្បធម៌ ដោយក្នុងនោះចំណូលមួយផ្នែកត្រូវបានប្រើប្រាស់សម្រាប់ការអភិរក្សប្រាសាទ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រាសាទនេះគឺជាមជ្ឈមណ្ឌលនៃសកម្មភាពព្រះពុទ្ធសាសនា និងជាទីតាំងនៃអគារសក្ការៈជាច្រើន ដែលមានផ្ទាំងគំនូរបុរាណ ព្រះបដិមា និងចេតិយសក្ការៈ។ ពិធីបុណ្យតាឆេឈូ ដែលរាប់បញ្ចូលទាំងរបាំមួកខ្មៅ ត្រូវបានរៀបចំឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅប៉ារ៉ូ ដើម្បីរំលឹកដល់ព្រះគ្រូពេម៉ា លីងប៉ា។ កង់ធម្មចក្រ (prayer wheel) ដែលអ្នកធ្វើធម្មយាត្រាអាចបង្វិលបាន ក៏ជានិមិត្តរូបនៃការបន្តព្រះធម៌ផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទសហសម័យ ប្រាសាទតាក់សាងត្រូវបានទទួលស្គាល់ថាជាកន្លែងបេតិកភណ្ឌដ៏មានតម្លៃរបស់ភូតាននិងពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា នៅឆ្នាំ ២០១២ ក្រសួងវប្បធម៌ភូតានបានស្នើសុំដាក់បញ្ចូលប្រាសាទនេះទៅក្នុងបញ្ជីបេក្ខភាពបេតិកភណ្ឌពិភពលោករបស់អង្គការយូណេស្កូ ដែលបញ្ជាក់ពីសក្តានុពលរបស់ខ្លួនក្នុងការក្លាយជាសម្បត្តិបេតិកភណ្ឌពិភពលោកនាពេលអនាគត។

សម្រាប់អ្នកអាននៃគេហទំព័រ ចង្វាក់ខ្មែរ (KhmerPulse) ដែលភាគច្រើនជាពុទ្ធសាសនិកជនខ្មែរ ប្រាសាទនេះបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងរវាងព្រះពុទ្ធសាសនានិងធម្មជាតិ ហើយជាឧទាហរណ៍នៃទំនៀមទម្លាប់និកាយវជរយាន ដែលខុសពីព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទដែលគោរពនៅកម្ពុជា។ ការស្វែងយល់ពីប្រាសាទនេះអាចជាស្ពានសម្រាប់ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងការគោរពគ្នាទៅវិញទៅមកក្នុងចំណោមប្រជាជាតិអាស៊ី។ លើសពីនេះ ប្រាសាទតាក់សាងមានភាពស្រដៀងនឹងប្រាសាទព្រះវិហាររបស់កម្ពុជា ដែលសុទ្ធតែស្ថិតនៅលើច្រាំងថ្មខ្ពស់ ហើយបម្រើជានិមិត្តរូបនៃសាសនា និងអត្តសញ្ញាណជាតិ។