ថ្នាំជក់

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ថ្នាំជក់ (Tobacco) គឺជាឈ្មោះទូទៅសម្រាប់រុក្ខជាតិពពួក Nicotiana ដែលជាសមាជិកនៃគ្រួសារ Solanaceae ។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានឱ្យដឹងថា មានថ្នាំជក់ប្រមាណ ៧៩ ប្រភេទ ប៉ុន្តែប្រភេទដែលដាំដុះជាពាណិជ្ជកម្មចម្បងគឺ Nicotiana tabacum ។ ប្រភេទ Nicotiana rustica ដែលមានកម្លាំងខ្លាំងជាង ក៏ត្រូវបានដាំនៅក្នុងប្រទេសមួយចំនួនដូចជា រុស្ស៊ី និង ឥណ្ឌា ជាដើម។ ស្លឹកថ្នាំជក់បន្ទាប់ពីប្រមូលផលត្រូវបានកែច្នៃតាមរយៈការសម្ងួត (curing) និងការបង់កម្លាំង (fermentation) ដើម្បីយកទៅផលិតជាផលិតផលសម្រាប់ការជក់ (បារី ស៊ីហ្គា បំពង់) ការទំពារ ឬការស្រូបតាមច្រមុះ (snuff)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

រុក្ខជាតិថ្នាំជក់មានដើមកំណើតនៅទ្វីបអាមេរិក ជាពិសេសក្នុងតំបន់ដែលស្ថិតនៅចន្លោះម៉ិចស៊ីកូ និងអាមេរិកខាងត្បូង ដែលជនជាតិដើមបានដាំដុះតាំងពីជាង ២០០០ ឆ្នាំមុនគ្រិស្តសករាជ។ ក្រោយពីការធ្វើដំណើររបស់គ្រិស្តូហ្វ កូឡុំបឺស ថ្នាំជក់ត្រូវបានផ្សព្វផ្សាយទៅកាន់អឺរ៉ុប អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី។

បច្ចុប្បន្ន ថ្នាំជក់ត្រូវបានដាំដុះក្នុងប្រទេសជាង ១០០ ដែលមានលក្ខខណ្ឌអាកាសធាតុក្តៅ និងដីមានជីវជាតិ។ តាមទិន្នន័យពី Wikipedia ប្រទេសផលិតធំៗរួមមាន ចិន (ផលិតបានប្រមាណ ៤០% នៃទិន្នផលពិភពលោក) ឥណ្ឌា ប្រេស៊ីល និង សហរដ្ឋអាមេរិក។ កសិករខ្នាតតូចរាប់លាននាក់នៅទូទាំងទ្វីបអាហ្វ្រិក អាស៊ី និងអាមេរិកឡាទីន ពឹងផ្អែកលើការដាំថ្នាំជក់ជាប្រភពចំណូលគ្រួសារ បើទោះបីជាមានការរិះគន់ពីបញ្ហាពលកម្មកុមារ និងផលប៉ះពាល់សុខភាពក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់ដោយជនជាតិដើមអាមេរិកាំងបានប្រព្រឹត្តទៅក្នុងបរិបទពិធីសាសនា និងឱសថបុរាណរាប់ពាន់ឆ្នាំ។ សព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia បានសរសេរថា នៅឆ្នាំ ១៤៩២ គ្រិស្តូហ្វ កូឡុំបឺស និងក្រុមរបស់គាត់បានជួបប្រទះនឹងទម្លាប់ជក់ «សាស្រ្តមួយដែលគេហៅថា តាបាកូ» (tabaco) ហើយបាននាំវាមកកាន់ទ្វីបអឺរ៉ុប។

នៅសតវត្សទី ១៦ និង ១៧ ថ្នាំជក់បានក្លាយជាដំណាំសេដ្ឋកិច្ចដ៏សំខាន់នៅក្នុងអាណានិគមអង់គ្លេសនៅអាមេរិក ជាពិសេសនៅរដ្ឋវឺជីនៀ (Virginia) ដែលដឹកនាំដោយ ចន រ៉ូហ្វ (John Rolfe) ។ ការដាំដុះបានពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើពលកម្មទាសករមកពីទ្វីបអាហ្វ្រិក។ នៅអឺរ៉ុប ការជក់ថ្នាំត្រូវបានគេមើលឃើញថាជាទម្លាប់នៃឥស្សរជន មុនពេលរីករាលដាលទៅគ្រប់វណ្ណៈ។

ការបង្កើតម៉ាស៊ីនក្រឡុកបារីនៅចុងសតវត្សទី ១៩ (ដោយ James Bonsack ឆ្នាំ ១៨៨០) បានធ្វើឱ្យការផលិតបារីមានល្បឿនលឿន និងតម្លៃថោក ដែលនាំឱ្យមានការផ្ទុះឡើងនៃការជក់បារីនៅសតវត្សទី ២០។ ផ្សាយពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងទូលំទូលាយ និងការចែកបារីដល់ទាហានក្នុងសង្គ្រាមលោកបានជំរុញការប្រើប្រាស់ដល់កម្រិតកំពូល។ យ៉ាងណាមិញ ការសិក្សាវិទ្យាសាស្ត្រក្នុងពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ ជាពិសេសរបាយការណ៍របស់គ្រូពេទ្យវះកាត់ធំនៃសហរដ្ឋអាមេរិកឆ្នាំ ១៩៦៤ បានបញ្ជាក់ពីទំនាក់ទំនងផ្ទាល់រវាងការជក់បារី និងជំងឺមហារីកសួត ជំងឺបេះដូង និងជំងឺដទៃទៀត។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ឧស្សាហកម្មថ្នាំជក់ជាវិស័យសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកដ៏ធំមួយ ដោយតាមការប៉ាន់ស្មានមួយចំនួន ទីផ្សារសកលមានតម្លៃរាប់រយពាន់លានដុល្លារ។ ក្រុមហ៊ុនពហុជាតិដូចជា Philip Morris International, British American Tobacco, Japan Tobacco និង Imperial Brands គ្រប់គ្រងចំណែកទីផ្សារភាគច្រើន។ ទោះជាមានការធ្លាក់ចុះនៃអត្រាជក់បារីក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍ក៏ដោយ ក្រុមហ៊ុនទាំងនេះបានបង្កើនការលក់នៅក្នុងប្រទេសមានចំណូលទាបនិងមធ្យម ដែលមានបទប្បញ្ញត្តិមិនសូវតឹងរឹង។ ផលប៉ះពាល់បរិស្ថាននៃការដាំថ្នាំជក់ រួមមានការកាប់បំផ្លាញព្រៃឈើ ការប្រើប្រាស់ថ្នាំសម្លាប់សត្វល្អិតច្រើន និងការនាំចេញបារីដែលបង្កកាកសំណល់ប្លាស្ទិក។

ខាងវប្បធម៌ ថ្នាំជក់មានវត្តមានដ៏ជ្រាលជ្រៅក្នុងសិល្បៈ អក្សរសាស្ត្រ និងភាពយន្ត។ តាម Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា ការជក់បារីធ្លាប់ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជានិមិត្តរូបនៃភាពជឿនលឿន ភាពជាបុរស និងសិរីសោភ័ណក្នុងវប្បធម៌ប្រជាប្រិយ ដូចបានបង្ហាញតាមរយៈតារាភាពយន្តហូលីវូដជាច្រើន។ ក្នុងសង្គមប្រពៃណី ថ្នាំជក់នៅតែត្រូវបានប្រើក្នុងពិធីសំខាន់ៗ ដូចជាការជក់បំពង់សន្តិភាព (peace pipe) ក្នុងចំណោមជនជាតិដើមអាមេរិក និងការជក់ហូកានៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងអាស៊ីខាងត្បូង។ ទោះយ៉ាងណា ចលនាតស៊ូប្រឆាំងនឹងថ្នាំជក់បាននាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរផ្នត់គំនិតសង្គមយ៉ាងខ្លាំង ដោយការជក់បារីត្រូវបានគេមើលឃើញកាន់តែខ្លាំងឡើងថាជាទម្លាប់មិនគួរគប្បី។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមអង្គការសុខភាពពិភពលោក (WHO) រាយការណ៍ថា ការប្រើប្រាស់ថ្នាំជក់បណ្តាលឱ្យមនុស្សស្លាប់ជាង ៨ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ ដែលក្នុងនោះប្រមាណ ១.២ លាននាក់ជាអ្នកមិនជក់ដែលប៉ះពាល់ផ្សែងបារី (secondhand smoke)។ កិច្ចព្រមព្រៀងក្របខ័ណ្ឌអនុសញ្ញាស្តីពីការត្រួតពិនិត្យថ្នាំជក់ (FCTC) ដែលចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ ២០០៥ គឺជាសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិដំបូងគេដើម្បីសុខភាពសាធារណៈ ហើយត្រូវបានផ្តល់សច្ចាប័នដោយប្រទេសជាង ១៨០ រួមទាំងប្រទេសកម្ពុជាផងដែរ។

ប្រឈមមុខនឹងការធ្លាក់ចុះនៃការលក់បារីធម្មតា ក្រុមហ៊ុនថ្នាំជក់បានដាក់លក់ផលិតផលថ្មីៗដូចជា បារីអេឡិចត្រូនិក (e-cigarettes) និងឧបករណ៍កម្តៅថ្នាំជក់ (heated tobacco devices) ដោយអះអាងថាមានគ្រោះថ្នាក់តិចជាង។ តាមអ្នកជំនាញសុខភាព ផលិតផលទាំងនេះនៅតែបង្កហានិភ័យ និងអាចទាក់ទាញអ្នកប្រើប្រាស់វ័យក្មេងឱ្យញៀនជាតិនីកូទីន។

សម្រាប់ម្ចាស់អាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ប្រធានបទនេះមានសារសំខាន់ដោយសារថ្នាំជក់ជាផ្នែកនៃវិស័យកសិកម្មក្នុងតំបន់មួយចំនួន និងជាកង្វល់សុខភាពដោយសារអត្រាអ្នកជក់បារីខ្ពស់ (ជាពិសេសក្នុងចំណោមបុរស)។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានដាក់ចេញវិធានការមួយចំនួនដូចជា ការហាមជក់បារីនៅទីសាធារណៈ ការដាក់ស្លាកសញ្ញាព្រមានសុខភាពលើកញ្ចប់បារី និងការដំឡើងពន្ធ ដែលសុទ្ធតែជាប្រធានបទនៃការពិភាក្សាគោលនយោបាយជាប្រចាំ។