Tom Frieden

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

Tom Frieden គឺជាវេជ្ជបណ្ឌិតឯកទេសជំងឺឆ្លង និងសុខភាពសាធារណៈជនជាតិអាមេរិក ដែលមានឈ្មោះល្បីល្បាញទូទាំងពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា គាត់បច្ចុប្បន្នបម្រើការជាប្រធាន និងនាយកប្រតិបត្តិនៃអង្គការ “Resolve to Save Lives” ដែលជាគំនិតផ្តួចផ្តើមសកលផ្តោតលើការបង្ការការរីករាលដាលជំងឺឆ្លង និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង។ អង្គការនេះត្រូវបានបង្កើតឡើងដំបូងនៅឆ្នាំ ២០១៧ ជាគំនិតផ្តួចផ្តើមរយៈពេល ៥ ឆ្នាំ ហើយបានក្លាយជាអង្គការមិនរកប្រាក់ចំណេញឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ២០២២។

មុនពេលឡើងកាន់តួនាទីនេះ លោក Frieden បានល្បីរន្ទឺពីការដឹកនាំមជ្ឈមណ្ឌលគ្រប់គ្រង និងបង្ការជំងឺ (CDC) របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ពីឆ្នាំ ២០០៩ ដល់ ២០១៧។ ក្នុងអាណត្តិនេះ គាត់បានដឹកនាំការឆ្លើយតបនឹងវិបត្តិសុខភាពសំខាន់ៗជាច្រើន រួមទាំងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺអេបូឡា វីរុសហ្ស៊ីកា និងការពង្រឹងសមត្ថភាពសកលក្នុងការត្រៀមប្រឈមនឹងជំងឺរាតត្បាត។ ដោយសារតែស្នាដៃដ៏ធំសម្បើមទាំងនេះ លោក Frieden ត្រូវបានទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិថាជាឥស្សរជនឈានមុខម្នាក់ក្នុងវិស័យសុខភាពសាធារណៈ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

Tom Frieden កើត និងធំធាត់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដោយមានសញ្ជាតិអាមេរិក។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា គាត់បានទទួលបណ្ឌិតផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រពីសាកលវិទ្យាល័យ Columbia និងអនុបណ្ឌិតសុខភាពសាធារណៈពីសាលាសុខភាពសាធារណៈ Mailman នៃសាកលវិទ្យាល័យ Columbia ផងដែរ។ គាត់ក៏បានបញ្ចប់ការស្នាក់នៅផ្នែកវេជ្ជសាស្ត្រទូទៅ (internal medicine) ពីសាកលវិទ្យាល័យដដែល។

ដោយមានចំណង់ចំណូលចិត្តលើសុខភាពសាធារណៈតាំងពីដើមអាជីព លោក Frieden បានចូលក្នុងកម្មវិធីស៊ើបការណ៍រោគាពាស (Epidemic Intelligence Service) របស់ CDC ដែលជាកម្មវិធីបណ្តុះបណ្តាលវរជនផ្នែកស៊ើបអង្កេតជំងឺឆ្លង។ ការបណ្តុះបណ្តាលនេះបានដាក់មូលដ្ឋានគ្រឹះឲ្យគាត់ក្លាយជាអ្នកជំនាញខាងតាមដាន និងគ្រប់គ្រងការរីករាលដាលជំងឺ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិការងាររបស់ Tom Frieden មានវិសាលភាពធំទូលាយ ចាប់ពីថ្នាក់ក្រុងរហូតដល់ថ្នាក់អន្តរជាតិ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រោយពីបញ្ចប់ការបណ្តុះបណ្តាល គាត់ត្រូវបានចាត់តាំងឲ្យទៅធ្វើការនៅទីក្រុងញូវយ៉ក ជាកន្លែងដែលគាត់បានចូលរួមយ៉ាងសកម្មក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំងនឹងជំងឺរបេង។ ក្រោយមក គាត់បានឡើងជាប្រធានផ្នែកគ្រប់គ្រងជំងឺរបេងនៃទីក្រុងញូវយ៉ក ហើយបានដាក់ចេញប្រព័ន្ធប្រឹក្សាដោយផ្ទាល់ (directly observed therapy – DOT) សម្រាប់អ្នកជំងឺរបេង ដែលបានបង្កើនអត្រាជោគជ័យនៃការព្យាបាលយ៉ាងខ្លាំង។

នៅឆ្នាំ ២០០២ លោក Frieden ត្រូវបានជ្រើសរើសជាស្នងការដ្ឋានសុខាភិបាល និងសុខភាពផ្លូវចិត្តនៃទីក្រុងញូវយ៉ក។ ក្នុងអំឡុងអាណត្តិ ៧ ឆ្នាំរបស់គាត់ លោកបានអនុវត្តកំណែទម្រង់សុខភាពសាធារណៈជាច្រើន។ តាមវិគីភីឌា គាត់បានដឹកនាំការហាមឃាត់ការជក់បារីនៅក្នុងបារ និងភោជនីយដ្ឋាន ដែលជាវិធានការត្រួសត្រាយមួយនាពេលនោះ។ លើសពីនេះ គាត់បានបង្ខំឲ្យគ្រឹះស្ថានអាហារបង្ហាញព័ត៌មានកាឡូរី និងបានដកសារធាតុខ្លាញ់សិប្បនិម្មិត (trans fats) ចេញពីអាហារនៅក្នុងទីក្រុង។ ការខិតខំទាំងនេះបានធ្វើឲ្យអត្រាជក់បារី និងជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងថយចុះជាបន្តបន្ទាប់ ហើយញូវយ៉កបានក្លាយជាគំរូសម្រាប់ទីក្រុងនានាជុំវិញពិភពលោក។

នៅខែឧសភា ឆ្នាំ ២០០៩ ប្រធានាធិបតី Barack Obama បានតែងតាំងលោក Frieden ឲ្យធ្វើជាប្រធាន CDC ដែលជាតួនាទីកំពូលផ្នែកសុខភាពសាធារណៈរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ការដឹកនាំរបស់គាត់ត្រូវបានសាកល្បងយ៉ាងខ្លាំងក្នុងពេលប្រឈមមុខនឹងការផ្ទុះឡើងនៃជំងឺអេបូឡានៅអាហ្វ្រិកខាងលិច ដែលបានឆក់យកជីវិតមនុស្សរាប់ពាន់នាក់។ លោក Frieden ផ្ទាល់បានទៅកាន់តំបន់ឆ្លងរាលដាល ដើម្បីវាយតម្លៃស្ថានភាព និងសម្របសម្រួលការឆ្លើយតប ដូចរូបភាពខាងលើបានបង្ហាញ។ ក្នុងអាណត្តិរបស់គាត់ CDC ក៏បានដោះស្រាយនឹងវីរុសហ្ស៊ីកា ការកើនឡើងនៃពពួកវីរុសផ្តាសាយបក្សី និងវិបត្តិថ្នាំញៀនប្រភេទអាភៀនផងដែរ។

បន្ទាប់ពីចាកចេញពី CDC នៅខែមករា ឆ្នាំ ២០១៧ លោក Frieden បានបង្កើត “Resolve to Save Lives” ក្នុងគោលបំណងបន្តការតស៊ូប្រឆាំងនឹងជំងឺឆ្លង និងជំងឺមិនឆ្លងនៅកម្រិតសកល។ ដំបូងឡើយ អង្គការនេះជាផ្នែកមួយនៃអង្គការ “Vital Strategies” ប៉ុន្តែវិគីភីឌាបានកត់ត្រាថា វាបានឯករាជ្យនៅឆ្នាំ ២០២២ ហើយបន្តរីកចម្រើនក្រោមការដឹកនាំរបស់គាត់។ អង្គការនេះផ្តោតលើការជួយប្រទេសនានាកសាងប្រព័ន្ធតាមដាន និងបង្ការការរីករាលដាល ព្រមទាំងអនុវត្តគោលនយោបាយផ្អែកលើភស្តុតាងដើម្បីកាត់បន្ថយការស្លាប់ដោយសារជំងឺសរសៃឈាមបេះដូង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សព្វថ្ងៃនេះ ការងាររបស់ Tom Frieden កាន់តែមានសារៈសំខាន់ នៅពេលដែលពិភពលោកកំពុងស្វែងរកមធ្យោបាយដើម្បីទប់ស្កាត់ និងត្រៀមខ្លួនសម្រាប់ជំងឺរាតត្បាតថ្មីៗ។ បទពិសោធន៍របស់គាត់ក្នុងការដឹកនាំ CDC និងការអនុវត្តគោលនយោបាយសុខភាពនៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានផ្តល់ឲ្យគាត់នូវទស្សនវិស័យប្លែកលើការរួមបញ្ចូលសកម្មភាពសុខាភិបាលពីថ្នាក់មូលដ្ឋានដល់ថ្នាក់សកល។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា លោក Frieden ជាតួអង្គគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ ពីព្រោះកម្ពុជាក៏ជាប្រទេសងាយរងគ្រោះពីបញ្ហាសុខភាពស្រដៀងគ្នានេះដែរ។ ប្រទេសកម្ពុជាបានប្រឈមមុខនឹងជំងឺឆ្លងដូចជាជំងឺផ្តាសាយបក្សី ជំងឺគ្រុនឈាម និងជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩។ ការងាររបស់អង្គការ “Resolve to Save Lives” ដែលផ្តោតលើការជួយប្រទេសដែលមានចំណូលទាប និងមធ្យមឲ្យពង្រឹងសមត្ថភាពតាមដានជំងឺ និងឆ្លើយតបយ៉ាងឆាប់រហ័ស មានសារសំខាន់ខ្លាំងចំពោះសុវត្ថិភាពសុខភាពក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។

វិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា អង្គការ Resolve to Save Lives បានធ្វើការជាមួយរដ្ឋាភិបាល និងដៃគូនានាដើម្បីអនុវត្តគំនិតផ្តួចផ្តើមសុខភាពសំខាន់ៗ ដូចជាការពង្រឹងប្រព័ន្ធប្រកាសជំងឺ និងការលើកកម្ពស់ការប្រើប្រាស់ទិន្នន័យដើម្បីធ្វើការសម្រេចចិត្ត។ ក្នុងបរិបទកម្ពុជា ការទទួលយកវិធីសាស្ត្របែបនេះអាចជួយកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃជំងឺឆ្លងនាពេលអនាគត និងការពារសេដ្ឋកិច្ចពីវិបត្តិសុខភាព។ លើសពីនេះ ការផ្តោតលើជំងឺសរសៃឈាមបេះដូងក៏ជាប្រធានបទសំខាន់សម្រាប់កម្ពុជាផងដែរ ដែលអត្រានៃជំងឺមិនឆ្លងកំពុងកើនឡើង។

សរុបមក Tom Frieden គឺជាអ្នកដឹកនាំសុខភាពសាធារណៈមួយរូបដែលបទពិសោធន៍ និងចក្ខុវិស័យរបស់គាត់បន្តមានឥទ្ធិពលលើឆាកអន្តរជាតិ ហើយពាក់ព័ន្ធយ៉ាងជិតស្និទ្ធទៅនឹងអនាគតសុខភាពរបស់ប្រទេសដូចជាកម្ពុជា។