ប្រភព: Wikipedia

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ទួរដឺបារាំង (Tour de France) គឺជាការប្រកួតប្រណាំងកង់លើផ្លូវប្រចាំឆ្នាំ សម្រាប់បុរស ដែលប្រព្រឹត្តទៅជាដំណាក់កាលច្រើន ហើយធ្វើឡើងជាចម្បងក្នុងប្រទេសបារាំង។ វាគឺជាការប្រកួតប្រភេទ Grand Tour ដែលចំណាស់ជាងគេ ហើយមានកិត្យានុភាពខ្ពស់បំផុត ក្នុងចំណោមការប្រកួត Grand Tour ទាំងបី (រួមជាមួយ Giro d'Italia និង Vuelta a España)។

ការប្រកួតមានរយៈពេលប្រមាណ ៣ សប្តាហ៍ ដោយអ្នកជិះត្រូវប្រណាំងឆ្លងកាត់ផ្លូវសាធារណៈចម្ងាយជាង ៣០០០ គីឡូម៉ែត្រ ចែកចេញជាវគ្គ (stages) ម្នាក់ៗមានអ្នកឈ្នះដាច់ដោយឡែក។ អ្នកដែលមានពេលវេលាសរុបតិចជាងគេ នៅពេលបញ្ចប់គ្រប់វគ្គ ត្រូវបានប្រកាសជាជើងឯកសរុប (general classification) ហើយទទួលបានអាវពណ៌លឿង (maillot jaune) ដែលជានិមិត្តសញ្ញាដ៏ល្បីល្បាញបំផុតនៅក្នុងកីឡាប្រណាំងកង់។ ក្រៅពីនេះ មានចំណាត់ថ្នាក់និងរង្វាន់ផ្សេងទៀត ដូចជា អាវបៃតង (ពិន្ទុ) អាវផ្ការីក (ភ្នំ) និងអាវស (យុវជន) ដូចដែលវិគីភីឌាបានរាយការណ៍។

ប្រភព: Wikipedia

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ព្រឹត្តិការណ៍នេះប្រព្រឹត្តទៅនៅទូទាំងប្រទេសបារាំង ជាមួយនឹងការចាប់ផ្ដើម (Grand Départ) ជួនកាលនៅក្រៅប្រទេស ដូចជា អង់គ្លេស ដាណឺម៉ាក ឬអេស្ប៉ាញ ដើម្បីពង្រីកភាពទាក់ទាញអន្តរជាតិ។ ផ្លូវប្រណាំងត្រូវបានរចនាឱ្យមានលក្ខណៈចម្រុះ រាប់ចាប់ពីផ្លូវរាបស្មើ ផ្លូវថ្មក្រាល រហូតដល់ការឡើងភ្នំខ្ពស់ៗនៅជួរភ្នំ Alps និង Pyrenees ដែលល្បីល្បាញដូចជា Alpe d'Huez, Mont Ventoux, និង Col du Tourmalet ។ ផ្លូវឡើងភ្នំទាំងនេះមានអ្នកទស្សនារាប់លាននាក់ឈរតម្រៀបគ្នានៅសងខាងផ្លូវ បង្កើតបានជាបរិយាកាសដ៏រស់រវើក។

អ្នកចូលរួមប្រកួតមានចំនួនប្រហែល ២០០ នាក់ មកពីក្រុមអាជីព (UCI WorldTeams) ដែលរួមមានអ្នកជិះប្រជាជាតិផ្សេងៗគ្នា។ យូរៗទៅក៏មានជើងឯកដ៏ល្បីល្បាញជាច្រើនដូចជា Jacques Anquetil, Eddy Merckx, Bernard Hinault, Miguel Induráin (ម្នាក់ៗឈ្នះ ៥ ដង), Chris Froome, Tadej Pogačar ជាដើម។ វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា អ្នកជិះត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាវីរបុរសជាតិ ហើយការប្រកួតនេះទាក់ទាញអ្នកទស្សនាតាមទូរទស្សន៍រាប់រយលាននាក់ទូទាំងពិភពលោក។

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ដំណើរទួរដឺបារាំងលើកដំបូងបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ ១៩០៣ ដែលរៀបចំដោយកាសែត L'Auto ក្រោមគំនិតផ្តួចផ្តើមរបស់លោក Henri Desgrange ដើម្បីបង្កើនការលក់របស់កាសែត។ អ្នកឈ្នះដំបូងគឺលោក Maurice Garin ដែលបានយកឈ្នះចម្ងាយ ២,៤២៨ គីឡូម៉ែត្រ ក្នុងរយៈពេល ៦ វគ្គ នៅពេលនោះអ្នកជិះត្រូវប្រឈមមុខនឹងផ្លូវដីក្រួសនិងស្ថានភាពលំបាក។ កាលនោះមិនទាន់មានការបែងចែកជាក្រុមដូចបច្ចុប្បន្នទេ ហើយអ្នកជិះភាគច្រើនត្រូវជួសជុលកង់ដោយខ្លួនឯង។

នៅឆ្នាំ ១៩១៩ អាវពណ៌លឿងត្រូវបានណែនាំ ដើម្បីងាយស្រួលសម្គាល់អ្នកដឹកនាំពេលល្បឿន។ ផ្លូវឡើងភ្នំដំបូងបង្អស់ត្រូវបានបញ្ចូលនៅឆ្នាំ ១៩០៥ និងការប្រណាំងទល់នឹងពេល (time trial) បានចាប់ផ្ដើមនៅឆ្នាំ ១៩៣៤។ ក្នុងអំឡុងទសវត្សរ៍ ១៩៥០-១៩៨០ ការប្រកួតបានក្លាយជាឆាកដ៏សំខាន់សម្រាប់ជើងឯកដូចជា Anquetil, Merckx, Hinault ដែលម្នាក់ៗឈ្នះ ៥ ដង។ ក្រោយមកក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ លោក Miguel Induráin ក៏បានបង្កើតកំណត់ត្រាឈ្នះ ៥ លើកជាប់ៗគ្នា។

ទោះជាយ៉ាងណា កីឡាប្រណាំងកង់ត្រូវបានគ្របដណ្ដប់ដោយរឿងអាស្រូវសារធាតុញៀន។ លោក Lance Armstrong បានឈ្នះ ៧ លើកពីឆ្នាំ ១៩៩៩ ដល់ ២០០៥ ប៉ុន្តែត្រូវបានដកហូតជើងឯកទាំងអស់ក្រោយការស៊ើបអង្កេតអំពីការប្រើប្រាស់ថ្នាំ។ ករណីធំៗផ្សេងទៀតរួមមានរឿងអាស្រូវ Festina ឆ្នាំ ១៩៩៨ និងការប្រកួតឆ្នាំ ២០០៦ ដែលមានអ្នកជិះជាច្រើនរូបធ្វើតេស្តវិជ្ជមាន។ ចាប់ពីពេលនោះមក វិធានការប្រឆាំងសារធាតុញៀនកាន់តែតឹងរឹង ហើយមានជើងឯកថ្មីៗដូចជា Chris Froome, Egan Bernal, Tadej Pogačar និង Jonas Vingegaard ដែលនាំមកនូវសម័យកាលស្អាតជាងមុន។

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ដំណើរទួរដឺបារាំងមិនត្រឹមតែជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជាម៉ាស៊ីនសេដ្ឋកិច្ចដ៏ធំមួយផងដែរ។ ក្រុងដែលធ្វើជាម្ចាស់ផ្ទះសម្រាប់វគ្គណាមួយត្រូវចំណាយថវិការ ប៉ុន្តែទទួលបានផលចំណេញត្រឡប់មកវិញពីវិស័យទេសចរណ៍និងការផ្សព្វផ្សាយទូទាំងពិភពលោក។ ការផ្សព្វផ្សាយពាណិជ្ជកម្មក៏ដើរតួនាទីសំខាន់ តាមរយៈ “ក្បួនផ្សព្វផ្សាយ” (publicity caravan) ដែលជាក្បួនរថយន្តតុបតែងដោយក្រុមហ៊ុនផ្សេងៗ បើកមុនក្រុមអ្នកជិះ ហើយចែកអំណោយដល់អ្នកទស្សនាដូចជាមួក បង្អែម និងវត្ថុអនុស្សាវរីយ៍។ ក្បួននេះមានប្រភពតាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៣០ ហើយនៅតែជាផ្នែកមួយដ៏រីករាយនិងពេញនិយម។

តាមទស្សនៈវប្បធម៌ ទួរដឺបារាំងបានក្លាយជានិមិត្តសញ្ញាជាតិបារាំង និងឧត្តមគតិនៃការស៊ូទ្រាំ។ ពាក្យ “Tour de France” ដើមឡើយសំដៅដល់ការធ្វើដំណើររបស់សិប្បករដែលធ្វើការពីទីក្រុងមួយទៅទីក្រុងមួយ ដើម្បីរៀនសូត្រពីចៅហ្វាយនាយ ហើយការប្រកួតនេះបានខ្ចីឈ្មោះនិងស្មារតីនោះមក។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះក៏បានបំផុសគំនិតបង្កើតខ្សែភាពយន្ត សៀវភៅ និងកម្មវិធីជិះកង់ស្ម័គ្រចិត្តនៅទូទាំងពិភពលោក។

ប្រភព: Wikipedia

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ក្នុងទសវត្សរ៍ ២០២០ ទួរដឺបារាំងនៅតែជាព្រឹត្តិការណ៍កីឡាប្រចាំឆ្នាំដែលមានអ្នកទស្សនាច្រើនជាងគេលើពិភពលោក។ ការប្រជែងគ្នារវាង Tadej Pogačar (ស្លូវេនី) និង Jonas Vingegaard (ដាណឺម៉ាក) បានធ្វើឱ្យអ្នកគាំទ្ររំភើប ហើយនាំមកនូវយុគសម័យថ្មីនៃការប្រណាំង។ នៅឆ្នាំ ២០២២ ព្រឹត្តិការណ៍ Tour de France Femmes ត្រូវបានបង្កើតឡើងសម្រាប់ស្ត្រី ដោយបង្ហាញពីការពង្រីកឱកាសសមភាពក្នុងកីឡានេះ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា កីឡាប្រណាំងកង់កំពុងតែរីកចម្រើន ហើយអ្នកទស្សនាខ្មែរអាចតាមដានការប្រកួតនេះតាមរយៈប៉ុស្តិ៍ទូរទស្សន៍កីឡាអន្តរជាតិនិងប្រព័ន្ធអនឡាញ។ ថ្វីបើមិនទាន់មានកីឡាករខ្មែរណាបានចូលរួមក្នុងដំណើរទួរដឺបារាំងនៅឡើយក៏ដោយ ក្តីស្រមៃនេះមិនមែនជារឿងមិនអាចទៅរួចនៅពេលអនាគតនោះទេ។ លើសពីនេះ ការប្រកួតក៏កំពុងផ្តោតលើបញ្ហាបរិស្ថាន ដូចជាការកាត់បន្ថយការបញ្ចេញកាបូន និងការប្រើប្រាស់ថាមពលស្អាត ដែលស្របទៅនឹងការព្រួយបារម្ភជាសកលអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។

វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ការប្រកួតនេះនៅតែបន្តទាក់ទាញចំណាប់អារម្មណ៍ពីសាធារណជនទូទាំងពិភពលោក ហើយជារៀងរាល់ឆ្នាំ វានាំមកនូវភាពរំភើប និងការប្រារព្ធពិធីកីឡាដ៏អស្ចារ្យ។