ការចរចាពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចិន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ការចរចាពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន គឺជាដំណើរការចរចាទ្វេភាគីដ៏សំខាន់មួយ ដែលមានគោលបំណងដោះស្រាយវិវាទពាណិជ្ជកម្ម កាត់បន្ថយរបាំងពន្ធ និងដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនដូចជា ការរំលោភកម្មសិទ្ធិបញ្ញា ការផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យាដោយបង្ខំ និងការឧបត្ថម្ភដែលមិនត្រឹមត្រូវពីរដ្ឋាភិបាលចិន។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia និងរបាយការណ៍ពីសារព័ត៌មានអន្តរជាតិ កិច្ចចរចាទាំងនេះបានក្លាយជាចំណុចស្នូលនៃនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ជាពិសេសចាប់តាំងពីរដ្ឋបាលរបស់អតីតប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ បានដំឡើងពន្ធលើទំនិញចិនយ៉ាងច្រើននៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៨ ដែលនាំឱ្យមានសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដ៏តានតឹងរវាងមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេទាំងពីរ។

កិច្ចចរចាបានឈានទៅដល់ការចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដំណាក់កាលទី ១ នៅខែមករា ឆ្នាំ ២០២០ ដែលបង្កើតក្របខ័ណ្ឌសម្រាប់ការបង្កើនការទិញទំនិញអាមេរិកដោយចិន និងកំណែទម្រង់រចនាសម្ព័ន្ធមួយចំនួន ប៉ុន្តែវាមិនបានបញ្ចប់ជម្លោះឡើយ។ ភាពតានតឹងនៅតែបន្តកើតមានក្រោមរដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីចូ បៃដិន ដោយការផ្តោតលើការប្រកួតប្រជែងជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងការដាក់កំហិតលើបច្ចេកវិទ្យា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន គឺជាប្រទេសដែលមានទំហំភូមិសាស្ត្រធំ និងមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេលើពិភពលោក (ចំណាត់ថ្នាក់ទី ៣ និងទី ១ រៀងគ្នា)។ សហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតនៅអាមេរិកខាងជើង មានផ្ទៃដីប្រមាណ ៩.៨ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងប្រជាជនប្រមាណ ៣៣១ លាននាក់ (តាមទិន្នន័យឆ្នាំ ២០២០)។ រីឯចិនស្ថិតនៅអាស៊ីខាងកើត មានផ្ទៃដីប្រមាណ ៩.៦ លានគីឡូម៉ែត្រការ៉េ និងមានប្រជាជនជាង ១.៤ ពាន់លាននាក់។ ប្រទេសទាំងពីរមានសមុទ្រឆ្នេរវែង និងកំពង់ផែសំខាន់ៗសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ដូចជា កំពង់ផែឡុងប៊ីច និងកំពង់ផែញូវយ៉កនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងកំពង់ផែសៀងហៃ និងស៊ិនចិននៅចិន។

ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីរបស់ពួកគេ គឺជាទំនាក់ទំនងដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដោយកាលពីមុនមានទំហំទឹកប្រាក់ជិត ៧០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ។ ទីតាំងភូមិសាស្ត្ររបស់ចិនជាមជ្ឈមណ្ឌលផលិតកម្មសកល ខណៈសហរដ្ឋអាមេរិកជាទីផ្សារប្រើប្រាស់ធំជាងគេ ធ្វើឱ្យការដឹកជញ្ជូនទំនិញរវាងប្រទេសទាំងពីរមានសារៈសំខាន់ណាស់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន មានការវិវត្តយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីការធ្វើឱ្យប្រក្រតីភាពទំនាក់ទំនងការទូតនៅឆ្នាំ ១៩៧៩។ កាលពីទសវត្សរ៍ ១៩៨០ និង ១៩៩០ ទំហំពាណិជ្ជកម្មបានកើនឡើងជាលំដាប់ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីចិនចូលជាសមាជិកអង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) នៅឆ្នាំ ២០០១។ ការចូលជាសមាជិកនេះ បានធ្វើឱ្យការនាំចេញរបស់ចិនទៅកាន់ទីផ្សារអាមេរិកកើនឡើងយ៉ាងឆាប់រហ័ស ហើយអតិរេកពាណិជ្ជកម្មរបស់ចិនជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិកក៏បានរីកធំធេងឡើង។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានសម្តែងក្តីព្រួយបារម្ភជាញឹកញាប់អំពីការអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មមិនយុត្តិធម៌ ការលួចកម្មសិទ្ធិបញ្ញា និងការប្រើប្រាស់ប្រាក់យាណនដែលមានតម្លៃទាបដើម្បីជំរុញការនាំចេញ។

ការកើនឡើងនៃភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មបានឈានដល់ចំណុចកំពូល នៅពេលដែលលោកដូណាល់ ត្រាំ ឡើងកាន់តំណែងនៅឆ្នាំ ២០១៧។ លោកបានសន្យាកាត់បន្ថយឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម និងបញ្ឈប់ការអនុវត្តដែលលោកចាត់ទុកថាជាការកេងចំណេញ។ នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៨ រដ្ឋបាលត្រាំបានប្រកាសដំឡើងពន្ធលើដែកថែប និងអាលុយមីញ៉ូម បន្ទាប់មកដាក់ពន្ធលើទំនិញចិនក្រោមផ្នែក ៣០១ ដែលមានតម្លៃរាប់ពាន់លានដុល្លារ។ ចិនបានសងសឹកវិញ ហើយសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មបានផ្ទុះឡើងដោយមានការដំឡើងពន្ធជាច្រើនលើករហូតដល់ឆ្នាំ ២០១៩។

បន្ទាប់ពីការចរចាដ៏យូរ សហរដ្ឋអាមេរិក និងចិនបានឯកភាពគ្នាលើកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មដំណាក់កាលទី ១ ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមករា ឆ្នាំ ២០២០។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះរួមបញ្ចូលការប្តេជ្ញាចិត្តរបស់ចិនក្នុងការទិញទំនិញអាមេរិកបន្ថែម ២០០ ពាន់លានដុល្លារក្នុងរយៈពេល ២ ឆ្នាំ និងការពង្រឹងការការពារកម្មសិទ្ធិបញ្ញា។ ប៉ុន្តែកិច្ចព្រមព្រៀងនេះមិនបានដោះស្រាយបញ្ហារចនាសម្ព័ន្ធធំៗទេ ហើយពន្ធភាគច្រើនមិនត្រូវបានដកចេញឡើយ។ នៅក្រោមរដ្ឋបាលបៃដិន សហរដ្ឋអាមេរិកបានបន្តរក្សាពន្ធ និងផ្តោតលើការប្រកួតប្រជែងជាយុទ្ធសាស្ត្រ រួមទាំងការដាក់កំហិតនាំចេញបន្ទះឈីបទំនើបទៅចិន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កិច្ចចរចាពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន មានឥទ្ធិពលយ៉ាងជ្រាលជ្រៅលើសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដោយសារប្រទេសទាំងពីររួមគ្នាបង្កើតបានប្រហែល ៤០% នៃផលិតផលក្នុងស្រុកសរុបសកល។ ការដំឡើងពន្ធ និងភាពមិនប្រាកដប្រជាបានធ្វើឱ្យខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកលប្រែប្រួល ដោយមានក្រុមហ៊ុនជាច្រើនព្យាយាមប្តូរផលិតកម្មចេញពីចិនទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងទៀត។ សេដ្ឋវិទូជាច្រើនបានព្រមានថា សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មអាចនាំឱ្យមានការថយចុះកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសកល និងការកើនឡើងតម្លៃសម្រាប់អ្នកប្រើប្រាស់នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។

ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មក៏បានជះឥទ្ធិពលដល់ការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ផងដែរ។ ម៉ាកយីហោអាមេរិកដូចជា Apple, Nike និង Starbucks មានវត្តមានយ៉ាងធំធេងនៅចិន ហើយអ្នកប្រើប្រាស់ចិនគឺជាប្រភពចំណូលដ៏សំខាន់។ ផ្ទុយមកវិញ ទំនិញចិនជាច្រើនបានចូលទៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់អាមេរិកាំង។ ភាពតានតឹងបានជំរុញឱ្យមានការពិភាក្សាអំពីការបំបែកខាងបច្ចេកវិទ្យា និងការថយចុះនៃការផ្លាស់ប្តូរការសិក្សា-វប្បធម៌។ ការចរចាពាណិជ្ជកម្មមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ពន្ធទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងប៉ះពាល់ដល់សិទ្ធិកម្មសិទ្ធិបញ្ញា សុវត្ថិភាពទិន្នន័យ និងបទដ្ឋានពាណិជ្ជកម្មសកលនាពេលអនាគត។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ កិច្ចចរចាពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន មានសារៈសំខាន់ដោយផ្ទាល់ ពីព្រោះកម្ពុជាស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ហើយមានទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្ម និងការវិនិយោគយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយចិន ខណៈក៏ទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធអនុគ្រោះពន្ធពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហភាពអឺរ៉ុបផងដែរ។

ភាពតានតឹងពាណិជ្ជកម្មរវាងមហាអំណាចទាំងពីរអាចបង្កើតឱកាស ឬហានិភ័យសម្រាប់កម្ពុជា។ ឧទាហរណ៍ ក្រុមហ៊ុនផលិតកម្មអាចផ្លាស់ប្តូរពីចិនមកកម្ពុជា ដើម្បីគេចពីពន្ធ ដែលអាចជំរុញការងារ និងការវិនិយោគ។ ប៉ុន្តែប្រសិនបើសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ វាអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចសកល កាត់បន្ថយតម្រូវការទំនិញពីកម្ពុជា។ លើសពីនេះ ទីតាំងភូមិសាស្ត្រនយោបាយរបស់កម្ពុជាជាដៃគូជិតស្និទ្ធរបស់ចិន អាចទាក់ទាញការត្រួតពិនិត្យកាន់តែខ្លាំងពីសហរដ្ឋអាមេរិក ជាពិសេសលើបញ្ហាសិទ្ធិមនុស្ស និងកិច្ចព្រមព្រៀងយោធា។

នៅក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ឆ្នាំ ២០២៥-២០២៦ ការបោះឆ្នោត និងការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយនៅសហរដ្ឋអាមេរិកអាចនាំឱ្យមានការវិលត្រឡប់នៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មដ៏តានតឹង ឬការបន្តការទប់ស្កាត់បច្ចេកវិទ្យា ដែលសុទ្ធសឹងជាកត្តាគួរតាមដាន។