ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ការផ្ទេរក្នុងកីឡាបាល់ទាត់អាជីព គឺជាដំណើរការដែលកីឡាករដែលមានកិច្ចសន្យាផ្លាស់ប្តូរពីក្លឹបមួយទៅក្លឹបមួយទៀត។ ការផ្ទេរនេះមិនមែនជាការផ្លាស់ប្តូររូបរាងកាយតែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺជាការផ្ទេរសិទ្ធិក្នុងការចុះបញ្ជីកីឡាករនោះទៅឱ្យក្លឹបថ្មីវិញ។ ជាទូទៅ ការផ្ទេរអាចធ្វើឡើងតែក្នុងអំឡុងពេលនៃ «បង្អួចផ្ទេរ» (transfer window) ដែលកំណត់ដោយស្ថាប័នគ្រប់គ្រងកីឡាបាល់ទាត់ដូចជា FIFA ជាដើម។

តម្លៃផ្ទេរ (transfer fee) គឺជាទឹកប្រាក់ដែលក្លឹបអ្នកទិញចំណាយទៅឱ្យក្លឹបអ្នកលក់ ដោយផ្អែកលើការចរចារវាងភាគី។ វិគីភីឌាបានពន្យល់ថា ការផ្ទេរជារឿយៗពាក់ព័ន្ធនឹងភ្នាក់ងារ កិច្ចសន្យាផ្ទាល់ខ្លួន និងការត្រួតពិនិត្យសុខភាព។ នៅក្នុងប៉ុន្មានទសវត្សរ៍ចុងក្រោយនេះ តម្លៃផ្ទេរបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ធ្វើឱ្យការផ្ទេរក្លាយជាផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់នៃកីឡានេះ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ទោះបីជាការផ្ទេរភាគច្រើនត្រូវបានផ្សារភ្ជាប់ជាមួយនឹងកីឡាករក៏ពិតមែន តែវិគីភីឌាបានបញ្ជាក់ថា អ្នកចាត់ការទូទៅ (គ្រូបង្វឹក) ក៏អាចត្រូវបានទិញយកដោយក្លឹបដទៃតាមរយៈយន្តការដូចគ្នាដែរ។ ជាក់ស្តែង លោក Julian Nagelsmann ត្រូវបាន Bayern Munich ទិញពី RB Leipzig ក្នុងឆ្នាំ២០២១ ក្នុងតម្លៃ ២៥ លានអឺរ៉ូ ដែលជាកំណត់ត្រាពិភពលោកសម្រាប់ការផ្ទេរគ្រូបង្វឹក។

បើពិនិត្យមើលវិសាលភាពផ្នែកភូមិសាស្ត្រ ទីផ្សារផ្ទេរដ៏សំខាន់ស្ថិតនៅក្នុងទ្វីបអឺរ៉ុប ជាពិសេសលីគកំពូលទាំងប្រាំដូចជា អង់គ្លេស (Premier League) អេស្ប៉ាញ (La Liga) អាល្លឺម៉ង់ (Bundesliga) អ៊ីតាលី (Serie A) និងបារាំង (Ligue 1)។ កីឡាករមកពីគ្រប់ទិសទី ជាពិសេសអាមេរិកខាងត្បូង អាហ្វ្រិក និងអាស៊ី ត្រូវបានផ្ទេរចូលក្នុងលីគទាំងនេះជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ អ្នកពាក់ព័ន្ធសំខាន់ៗរួមមាន កីឡាករ ក្លឹប ភ្នាក់ងារកីឡាករ និងសហព័ន្ធជាតិ ដែលសុទ្ធតែដើរតួក្នុងការសម្របសម្រួល និងគ្រប់គ្រងការផ្ទេរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការផ្ទេរកីឡាករមានការវិវត្តន៍ជាច្រើនដំណាក់កាល។ តាមវិគីភីឌា កាលពីមុនឆ្នាំ១៩៩៥ ក្លឹបមានសិទ្ធិរក្សាកីឡាករទោះបីកិច្ចសន្យាបានផុតរលត់ក៏ដោយ ហើយអាចទាមទារថ្លៃផ្ទេរពីក្លឹបថ្មី។ ប៉ុន្តែសាលក្រម Bosman ដែលចេញដោយតុលាការអឺរ៉ុបក្នុងឆ្នាំ១៩៩៥ បានផ្លាស់ប្តូរស្ថានការណ៍នេះទាំងស្រុង។ សាលក្រមនោះបានអនុញ្ញាតឱ្យកីឡាករអាចផ្លាស់ទីទៅក្លឹបផ្សេងដោយសេរីនៅពេលកិច្ចសន្យាបញ្ចប់ ដោយមិនចាំបាច់បង់ថ្លៃផ្ទេរឡើយ ហៅថាការផ្ទេរដោយឥតថ្លៃ (free transfer)។

យោងតាមរូបភាពនិងចំណារពន្យល់ពីវិគីភីឌា កីឡាករ Edgar Davids ដែលជាតារាបាល់ទាត់ហូឡង់ គឺជាកីឡាករលំដាប់ខ្ពស់ដំបូងដែលបានទទួលអត្ថប្រយោជន៍ពីសាលក្រមនេះ នៅឆ្នាំ១៩៩៦។ ក្រោយមក FIFA បានដាក់ចេញប្រព័ន្ធបង្អួចផ្ទេរ (transfer window) ដើម្បីកំណត់ពេលវេលាដែលការផ្ទេរអាចធ្វើទៅបាន និងដើម្បីការពារស្ថិរភាពនៃការប្រកួត។ ការផ្លាស់ប្តូរទាំងនេះបានបង្កើតឱ្យមានទីផ្សារការងារកាន់តែសេរី និងបង្កើនតម្លៃផ្ទេរយ៉ាងឆាប់រហ័ស។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ផ្នែកសេដ្ឋកិច្ចនៃការផ្ទេរបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅគគុក។ តាមវិគីភីឌា កីឡាករ Neymar និង Kylian Mbappé ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាការផ្ទេរដែលមានតម្លៃខ្ពស់ជាងគេក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រកីឡាបាល់ទាត់ ដោយការផ្លាស់ទីរបស់ Neymar ពី Barcelona ទៅ Paris Saint-Germain មានតម្លៃជាង ២០០ លានអឺរ៉ូ ហើយការផ្ទេររបស់ Mbappé ក៏មានតម្លៃស្រដៀងគ្នា។ មុនពេលនោះ Zinedine Zidane ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ថាជាកីឡាករថ្លៃជាងគេក្នុងពិភពលោកអស់រយៈពេល ៨ ឆ្នាំ ក៏បានបង្កើតកំណត់ត្រាមួយដែរ។

ក្រៅពីតម្លៃ វប្បធម៌ជុំវិញការផ្ទេរក៏បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង។ អ្នកគាំទ្រតាមដានព័ត៌មានផ្ទេរដូចជាការប្រកួតផ្ទាល់ ហើយការធ្វើតេស្តវេជ្ជសាស្រ្តគឺជាដំណាក់កាលចាំបាច់។ យោងតាមវិគីភីឌា កីឡាករ John Hartson បានបរាជ័យក្នុងការធ្វើតេស្តវេជ្ជសាស្រ្តនៅឆ្នាំ២០០០ ដែលបណ្តាលឱ្យការផ្ទេរចំនួនបីត្រូវបានពន្យារពេល ឬលុបចោល។ លើសពីនេះ ការផ្ទេររបស់ Neymar ទៅ Barcelona ក្នុងឆ្នាំ២០១៣ បានក្លាយជាកម្មវត្ថុនៃការស៊ើបអង្កេតផ្នែកច្បាប់ ដែលបង្ហាញពីភាពស្មុគស្មាញនៃកិច្ចព្រមព្រៀងហិរញ្ញវត្ថុ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ថា យន្តការនានាដូចជា «ការរួមចំណែកសាមគ្គី» (solidarity contribution) ដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការចែកចាយប្រាក់ចំណូលពីការផ្ទេរទៅដល់ក្លឹបតូចៗដែលបានបណ្តុះបណ្តាលកីឡាករ។ ជាឧទាហរណ៍ ក្រុម Manchester City បានបង់ប្រាក់ចំនួន ១,៨០៥ លានអឺរ៉ូទៅឱ្យក្លឹប Santos របស់ប្រេស៊ីល សម្រាប់ការផ្ទេរកីឡាករ Robinho ដែលជាចំណែកនៃការឧបត្ថម្ភនេះ។ ច្បាប់នេះធានាថាក្លឹបដែលវិនិយោគលើការអភិវឌ្ឍយុវជនទទួលបានសំណងនៅពេលកីឡាកររបស់ខ្លួនផ្លាស់ទីក្នុងតម្លៃខ្ពស់។

ឥទ្ធិពលនៃទីផ្សារផ្ទេរសាកលបានពង្រីកដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ផងដែរ ដែលក្លឹបតូចៗអាចទទួលបានផលប្រយោជន៍ពីការលក់កីឡាករទៅកាន់អឺរ៉ុប។ តាមវិគីភីឌា យន្តការដូចជាការឧបត្ថម្ភសាមគ្គីនេះអាចជាគំរូដ៏ល្អសម្រាប់ក្លឹបនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ ដោយប្រសិនបើពួកគេអាចបណ្តុះកីឡាករដែលមានសក្តានុពលទៅកាន់លីគកំពូលៗ ពួកគេក៏អាចទទួលបានចំណែកហិរញ្ញវត្ថុដ៏សំខាន់ផងដែរ។