ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាម Wikipedia ការចូលរួមរបស់មនុស្សប្តូរភេទក្នុងកីឡាប្រកួតប្រជែង ដែលជាប្រព័ន្ធបែងចែកតាមភេទពីដើម បានក្លាយជាប្រធានបទនៃការជជែកវែកញែកដ៏ធំមួយ ជាពិសេសពាក់ព័ន្ធនឹងការរួមបញ្ចូលស្ត្រីប្តូរភេទ និងក្មេងស្រីប្តូរភេទ ចូលទៅក្នុងកីឡានារី។

ការពិភាក្សានេះផ្តោតសំខាន់ទៅលើបញ្ហាយុត្តិធម៌ សុវត្ថិភាព និងសិទ្ធិរួមបញ្ចូល។ អ្នកប្រឆាំងយល់ថា ស្ត្រីប្តូរភេទអាចរក្សាគុណសម្បត្តិខាងរាងកាយដែលបានមកពីការឆ្លងកាត់វ័យពេញវ័យជាបុរស ដូចជាកម្លាំងសាច់ដុំ និងកម្ពស់។ រីឯអ្នកគាំទ្រវិញអះអាងថា ការដកចេញពួកគេគឺជាការរើសអើង ហើយគោលនយោបាយគួរផ្អែកលើកត្តាវិទ្យាសាស្ត្រជាជាងការកំណត់ភេទតាមកំណើត។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អត្តពលិកប្តូរភេទមានវត្តមាននៅទូទាំងពិភពលោក ដោយមានករណីលេចធ្លោជាច្រើនពីប្រទេសផ្សេងៗ។ Lia Thomas ជាអ្នកហែលទឹកជនជាតិអាមេរិក ដែលបានប្រកួតឲ្យក្រុមបុរសនៃសាកលវិទ្យាល័យ Pennsylvania មុនពេលប្តូរភេទ ហើយក្រោយមកបានចូលរួមក្រុមនារី និងសម្រេចបានជ័យជម្នះជាច្រើន។ Quinn ជាកីឡាករបាល់ទាត់ជនជាតិកាណាដា ដែលមិនកំណត់ភេទថាជាប្រុសឬស្រី (non-binary) និងបានក្លាយជាអត្តពលិកប្តូរភេទដំបូងគេដែលឈ្នះមេដាយមាសនៅអូឡាំពិកតូក្យូ ២០២០។ Renée Richards ជាអត្តពលិកវាយកូនបាល់អាមេរិកដ៏ល្បីដែលបានត្រួសត្រាយផ្លូវតាំងពីទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ និង Laurel Hubbard ជាអ្នកលើកទម្ងន់ជនជាតិនូវែលសេឡង់ដែលបានចូលរួមអូឡាំពិកតូក្យូក្នុងនាមជាស្ត្រីប្តូរភេទ។

ដើម្បីគ្រប់គ្រងការចូលរួមនេះ អង្គការកីឡាអន្តរជាតិដូចជាគណៈកម្មាធិការអូឡាំពិកអន្តរជាតិ (IOC) បានចេញគោលការណ៍ណែនាំដោយផ្អែកលើកម្រិតតេស្តូស្តេរ៉ូន និងរយៈពេលនៃការទទួលការព្យាបាល។ រីឯប្រទេសនីមួយៗវិញមានគោលនយោបាយខុសៗគ្នា៖ ប្រទេសកាណាដា និងចក្រភពអង់គ្លេស មានច្បាប់គាំទ្រសិទ្ធិអ្នកប្តូរភេទ រីឯនៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ រដ្ឋជាច្រើនបានអនុម័តច្បាប់ហាមឃាត់ស្ត្រីប្តូរភេទមិនឲ្យចូលរួមកីឡានារី។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃការចូលរួមរបស់អត្តពលិកប្តូរភេទបានចាប់ផ្តើមទទួលការចាប់អារម្មណ៍នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ នៅពេលដែល Renée Richards ជាអតីតកីឡាករវាយកូនបាល់បុរសបានប្តូរភេទជាស្ត្រី ហើយព្យាយាមចូលរួមព្រឹត្តិការណ៍ US Open ក្នុងវិញ្ញាសានារី។ នៅពេលនោះ សមាគមកីឡាវាយកូនបាល់អាមេរិកបានទាមទារឲ្យលោកស្រីធ្វើតេស្តក្រូម៉ូសូមដើម្បីកំណត់ភេទ ដែលលោកស្រីបានបដិសេធ។ ករណីនេះបានទៅដល់តុលាការ ហើយ Richards បានឈ្នះក្តី ដោយទទួលបានសិទ្ធិប្រកួតនៅ US Open ឆ្នាំ ១៩៧៧។

ក្រោយមក នៅឆ្នាំ ២០០៤ IOC បានដាក់ចេញគោលនយោបាយមួយដែលគេស្គាល់ថា "Stockholm Consensus" ដែលអនុញ្ញាតឲ្យអត្តពលិកប្តូរភេទចូលរួមប្រកួត ប៉ុន្តែតម្រូវឲ្យធ្វើការវះកាត់ប្តូរភេទ និងទទួលការព្យាបាលដោយអ័រម៉ូនក្នុងរយៈពេល ២ ឆ្នាំមុនការប្រកួត។ គោលនយោបាយនេះត្រូវបានកែសម្រួលយ៉ាងសំខាន់នៅឆ្នាំ ២០១៥ ដោយលុបចោលតម្រូវការវះកាត់ ហើយជំនួសដោយការតម្រូវឲ្យស្ត្រីប្តូរភេទរក្សាកម្រិតតេស្តូស្តេរ៉ូនក្រោម ១០ nmol/L យ៉ាងហោចណាស់ ១២ ខែមុនការប្រកួត។ ទោះជាយ៉ាងណា គោលការណ៍ថ្មីនេះត្រូវបានរិះគន់ថានៅមិនគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីធានាយុត្តិធម៌។

នៅឆ្នាំ ២០២១ IOC បានប្រកាសថាខ្លួននឹងមិនចេញគោលការណ៍ឯកសណ្ឋានសម្រាប់គ្រប់កីឡាទៀតទេ ដោយទុកឲ្យសហព័ន្ធកីឡានីមួយៗកំណត់ច្បាប់ដោយខ្លួនឯងដោយផ្អែកលើលក្ខណៈជាក់លាក់នៃកីឡានោះ។ នេះបាននាំឲ្យមានគោលនយោបាយចម្រុះជាច្រើន ដែលខ្លះរឹតបន្តឹងខ្លាំង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ការជជែកវែកញែកអំពីអត្តពលិកប្តូរភេទលាតសន្ធឹងហួសពីឆាកប្រកួត ទៅដល់វិស័យសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌សង្គម។ ការប្រកួតដែលមានវត្តមានអត្តពលិកប្តូរភេទ ដូចជាការប្រកួតហែលទឹក NCAA នៅឆ្នាំ ២០២២ ដែល Lia Thomas បានឈ្នះជើងឯកនារី បានទាក់ទាញការផ្សាយព័ត៌មានជាអន្តរជាតិ និងបានបង្កឲ្យមានការពិភាក្សាជាសាធារណៈយ៉ាងក្តៅគគុក។

នៅផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច ក្រុមហ៊ុនឧបត្ថម្ភធំៗមួយចំនួនបានបង្ហាញការគាំទ្រចំពោះការរួមបញ្ចូល ដោយមើលឃើញថាជាការឆ្លើយតបទៅនឹងតម្លៃសង្គមទំនើប។ ប៉ុន្តែក៏មានការព្រួយបារម្ភថាការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយអាចធ្វើឲ្យបាត់បង់អ្នកគាំទ្រ និងប៉ះពាល់ដល់ប្រាក់ចំណេញនៃកីឡានារី។

វប្បធម៌កីឡាកំពុងឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្តូរ ដោយសង្គមកាន់តែទទួលស្គាល់អត្តសញ្ញាណភេទចម្រុះ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ ស្ត្រីនិយមខ្លះ និងអតីតអត្តពលិកនារីបានសម្តែងការព្រួយបារម្ភថា ការអនុញ្ញាតឲ្យស្ត្រីប្តូរភេទប្រកួតក្នុងវិញ្ញាសានារី អាចគំរាមកំហែងដល់ភាពស្មើភាពដែលកីឡានារីបានតស៊ូអស់ជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ពួកគេអះអាងថា ភាពខុសគ្នាខាងជីវសាស្ត្ររវាងភេទដែលកើតមកអាចបង្កើតគុណសម្បត្តិមិនយុត្តិធម៌។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានឆ្នាំចុងក្រោយនេះ ប្រធានបទអត្តពលិកប្តូរភេទបានក្លាយជាចំណុចផ្តោតនៃការពិភាក្សាសកល។ នៅអូឡាំពិកតូក្យូ ២០២០ (ដែលបានរៀបចំនៅឆ្នាំ ២០២១ ដោយសារជំងឺរាតត្បាតកូវីដ-១៩) Quinn បានបង្កើតប្រវត្តិសាស្ត្រដោយក្លាយជាអត្តពលិកប្តូរភេទដំបូងគេដែលបានចូលរួម និងឈ្នះមេដាយមាស។ សមិទ្ធផលនេះបានបង្ហាញពីការវិវត្តនៃគោលនយោបាយ IOC ហើយក៏បានពង្រឹងការទាមទារសម្រាប់ការរួមបញ្ចូលកាន់តែច្រើន។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ភាពចម្រូងចម្រាសបានឡើងដល់កម្រិតខ្ពស់ជាមួយនឹងករណី Lia Thomas ដែលនាំទៅដល់ការអនុម័តច្បាប់នៅរដ្ឋជាច្រើនដើម្បីដាក់កំហិតការចូលរួមរបស់អត្តពលិកប្តូរភេទក្នុងកីឡានារី។ គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣ រដ្ឋជាង ២០ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់បែបនេះ។ នៅកម្រិតអន្តរជាតិ អង្គការដូចជាសហព័ន្ឋហែលទឹកអន្តរជាតិ (FINA) និងសហព័ន្ឋកីឡាកម្លាំងពិភពលោក (World Athletics) ក៏បានចេញច្បាប់ថ្មីដែលរឹតបន្តឹងការចូលរួមរបស់ស្ត្រីប្តូរភេទ ដោយលើកឡើងពីភាពស្មើភាពក្នុងការប្រកួត។

សម្រាប់កម្ពុជា បញ្ហានេះនៅមិនទាន់មានការពិភាក្សាទូលំទូលាយនៅឡើយទេ ប៉ុន្តែក្នុងនាមជាប្រទេសដែលចូលរួមក្នុងព្រឹត្តិការណ៍កីឡាអន្តរជាតិ កម្ពុជាអាចត្រូវប្រឈមមុខនឹងសំណួរទាំងនេះនៅថ្ងៃអនាគត ជាពិសេសប្រសិនបើមានអត្តពលិកខ្មែរដែលមានអត្តសញ្ញាណភេទចម្រុះ។