ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះត្រូពិច គឺជាប្រព័ន្ធព្យុះដែលបង្វិលយ៉ាងលឿន មានតំបន់សម្ពាធទាប មានខ្យល់បក់បិទជិតក្នុងកម្រិតទាប ខ្យល់បក់ខ្លាំង និងមានរូបរាងជាវង់របស់ពពកក្តៅដែលបង្កើតភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង និងខ្យល់កួច។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ព្យុះត្រូពិចត្រូវបានហៅឈ្មោះផ្សេងៗគ្នា អាស្រ័យលើទីតាំង និងកម្លាំង ដូចជាព្យុះហឺរីខេន (hurricane) ព្យុះទីហ្វុង (typhoon) ព្យុះត្រូពិច (tropical storm) ព្យុះស៊ីក្លូន (cyclone) ជាដើម។

នៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច និងភាគឦសាននៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក ព្យុះត្រូពិចខ្លាំងត្រូវបានហៅថាព្យុះហឺរីខេន ចំណែកនៅភាគពាយព្យនៃមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក គេហៅថាព្យុះទីហ្វុង។ រីឯនៅមហាសមុទ្រឥណ្ឌា និងប៉ាស៊ីហ្វិកខាងត្បូង គេនិយមហៅថាព្យុះស៊ីក្លូនត្រូពិច។ ជាមធ្យម ជារៀងរាល់ឆ្នាំ នៅទូទាំងពិភពលោកមានព្យុះត្រូពិចដែលត្រូវបានផ្តល់ឈ្មោះចន្លោះពី ៨០ ទៅ ៩០ ហើយជាងពាក់កណ្តាលនៃព្យុះទាំងនោះ មានកម្លាំងខ្យល់យ៉ាងហោចណាស់ ៦៥ ណាត់ (ប្រហែល ១២០ គីឡូម៉ែត្រក្នុងមួយម៉ោង) ដែលស្មើនឹងកម្រិតកម្លាំងព្យុះហឺរីខេន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះត្រូពិចកកើតឡើងនៅលើមហាសមុទ្រត្រូពិច ដែលមានសីតុណ្ហភាពផ្ទៃទឹកក្តៅគ្រប់គ្រាន់ ជាទូទៅចន្លោះរយៈទទឹង ៥° ទៅ ៣០° នៅភាគខាងជើង និងខាងត្បូងនៃខ្សែសមភាគ។ តំបន់ដែលទទួលរងផលប៉ះពាល់ច្រើនរួមមាន ឆ្នេរសមុទ្រភាគអាគ្នេយ៍នៃសហរដ្ឋអាមេរិក តំបន់ការ៉ាប៊ី អាមេរិកកណ្តាល ប្រទេសនៅអាស៊ីខាងកើតដូចជា ជប៉ុន ចិន ហ្វីលីពីន តៃវ៉ាន់ ព្រមទាំងប្រទេសនៅអាស៊ីខាងត្បូង ដូចជាឥណ្ឌា និងបង់ក្លាដែស។

បើទោះបីជាប្រទេសកម្ពុជាកម្រនឹងទទួលរងការវាយប្រហារដោយផ្ទាល់ពីព្យុះត្រូពិចក៏ដោយ ក៏កម្ពុជាអាចរងឥទ្ធិពលពីព្យុះទីហ្វុងដែលឆ្លងកាត់សមុទ្រចិនខាងត្បូងដែរ ដោយនាំមកនូវភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំង និងទឹកជំនន់នៅតំបន់ទំនាបកណ្តាល និងតាមបណ្តោយដងទន្លេមេគង្គ។ ប្រជាជនដែលរស់នៅតាមតំបន់ឆ្នេរ និងអ្នកពឹងផ្អែកលើកសិកម្ម ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាងាយរងគ្រោះជាងគេ នៅពេលដែលព្យុះប៉ះពាល់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា កំណត់ត្រាអំពីព្យុះត្រូពិច មានតាំងពីសម័យបុរាណ ប៉ុន្តែការយល់ដឹងបែបវិទ្យាសាស្ត្រកើតមានឡើងច្រើនក្រោយការធ្វើដំណើរឆ្លងសមុទ្ររបស់ជនជាតិអឺរ៉ុប។ កាលពីសតវត្សរ៍ទី ១៥ អ្នកធ្វើដំណើរបានកត់ត្រាអំពីព្យុះធំៗនៅមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិច។ ក្រោយមក ប្រព័ន្ធផ្តល់ឈ្មោះព្យុះត្រូវបានបង្កើតឡើងដើម្បីងាយស្រួលក្នុងការតាមដាន និងព្រមានប្រជាជន។

ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ មានព្យុះត្រូពិចជាច្រើនដែលបានបន្សល់ទុកនូវផលវិបាកធ្ងន់ធ្ងរ ដូចជាព្យុះ Great Galveston Hurricane ឆ្នាំ ១៩០០ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលសម្លាប់មនុស្សជាង ៦០០០ នាក់ ព្យុះ Bhola នៅបង់ក្លាដែសឆ្នាំ ១៩៧០ ដែលបណ្តាលឲ្យមនុស្សយ៉ាងតិច ៣០០,០០០ នាក់ស្លាប់ ព្យុះ Hurricane Katrina ឆ្នាំ ២០០៥ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងព្យុះ Typhoon Haiyan ឆ្នាំ ២០១៣ នៅហ្វីលីពីន។ ព្រឹត្តិការណ៍ទាំងនេះបានជំរុញឲ្យមានការកែលម្អប្រព័ន្ធព្រមាន និងការត្រៀមបង្ការគ្រោះមហន្តរាយ។

សមិទ្ធផលសំខាន់មួយគឺការបង្កើតបច្ចេកវិទ្យាតាមដានព្យុះតាមរយៈផ្កាយរណប និងយន្តហោះពិសេស ដូចជាយន្តហោះ "Hurricane Hunter" ដែលហោះចូលទៅក្នុងភ្នែកព្យុះដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យ។ តារាងរបស់មជ្ឈមណ្ឌលព្យាករណ៍ព្យុះ (NHC) បង្ហាញថាកំហុសក្នុងការព្យាករណ៍ផ្លូវព្យុះបានថយចុះជាលំដាប់ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ ១៩៧០ ដោយសារការអភិវឌ្ឍគំរូកុំព្យូទ័រ និងទិន្នន័យកាន់តែប្រសើរ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ព្យុះត្រូពិចបង្កការខូចខាតយ៉ាងធំធេងដល់សេដ្ឋកិច្ច តាមរយៈការបំផ្លិចបំផ្លាញហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ផ្ទះសម្បែង ដំណាំកសិកម្ម និងប្រព័ន្ធសេវាកម្មសាធារណៈ។ ព្យុះ Hurricane Katrina បានធ្វើឲ្យខូចខាតទ្រព្យសម្បត្តិប្រមាណជាង ១០០ ពាន់លានដុល្លារអាមេរិក ខណៈព្យុះទីហ្វុងដែលវាយប្រហារប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ី ក៏បានប៉ះពាល់ផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) របស់ប្រទេសទាំងនោះយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។

នៅក្នុងវប្បធម៌ ព្យុះត្រូពិចបានក្លាយជារឿងព្រេង និងការប្រុងប្រយ័ត្នរបស់ប្រជាជនតាមតំបន់ឆ្នេរ។ ការដាក់ឈ្មោះព្យុះ ត្រូវបានរៀបចំឡើងដោយអង្គការឧតុនិយមពិភពលោក (WMO) ដោយប្រើបញ្ជីឈ្មោះដែលផ្លាស់ប្តូរវេនគ្នារវាងឈ្មោះបុរស និងស្ត្រី។ ប្រសិនបើព្យុះណាដែលបង្កការខូចខាតធ្ងន់ធ្ងរ ឈ្មោះនោះនឹងត្រូវបាន "ដកចោល" និងមិនត្រូវប្រើប្រាស់ម្តងទៀតទេ។ នៅកម្ពុជា ព្យុះត្រូពិចដែលជះឥទ្ធិពល ច្រើនតែត្រូវបានគេនិយាយថាជា "ព្យុះចូល" ហើយប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយក្នុងស្រុកផ្សាយព័ត៌មានអំពីការវិវត្តរបស់ព្យុះ ដើម្បីឲ្យប្រជាពលរដ្ឋត្រៀមខ្លួន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាកត្តាដែលអាចធ្វើឲ្យព្យុះត្រូពិចកាន់តែមានកម្លាំង ដោយសារកំដៅមហាសមុទ្រកើនឡើង។ អ្នកវិទ្យាសាស្ត្រកំពុងសិក្សាពីទំនាក់ទំនងនេះ ហើយមានការព្រួយបារម្ភថា ផលប៉ះពាល់នឹងកាន់តែធ្ងន់ធ្ងរឡើងចំពោះសហគមន៍ដែលងាយរងគ្រោះ។ យោងតាមវិគីភីឌា កម្រិតទឹកសមុទ្រកើនឡើង ក៏រួមចំណែកធ្វើឲ្យទឹកជំនន់ពីព្យុះកាន់តែខ្លាំងដែរ។

សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា ព្យុះត្រូពិចដែលកើតឡើងនៅភាគខាងលិចប៉ាស៊ីហ្វិក អាចបង្កើនហានិភ័យទឹកជំនន់នៅតាមបណ្តោយដងទន្លេមេគង្គ ដែលជាប្រភពចិញ្ចឹមជីវិតរបស់ប្រជាជនរាប់លាននាក់។ កិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងអន្តរជាតិ ដូចជាការផ្តល់ជំនួយសង្រ្គោះ និងការអភិវឌ្ឍប្រព័ន្ធព្រមានមុន កំពុងដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការកាត់បន្ថយការបាត់បង់ជីវិត និងទ្រព្យសម្បត្តិ។