សេដ្ឋកិច្ចក្រោមរដ្ឋបាលត្រាំ

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

"សេដ្ឋកិច្ចត្រាំ" (Trump Economy) គឺជាពាក្យដែលប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអន្តរជាតិប្រើដើម្បីសំដៅទៅលើគោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងលទ្ធផលម៉ាក្រូសេដ្ឋកិច្ចនៃសហរដ្ឋអាមេរិកក្រោមការដឹកនាំរបស់លោកប្រធានាធិបតី ដូណាល់ត្រាំ ទាំងក្នុងអាណត្តិទីមួយ (២០១៧–២០២១) និងអាណត្តិទីពីរ ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅខែ មករា ២០២៥។ គោលនយោបាយនេះត្រូវបានកំណត់លក្ខណៈដោយការកាត់បន្ថយពន្ធ ការដាក់ពន្ធគយលើទំនិញនាំចូល ការកាត់បន្ថយបទប្បញ្ញត្តិ និងការប្រកាន់នូវគោលជំហរ "អាមេរិកមុនគេ" (America First)។

តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង Reuters គោលនយោបាយទាំងនេះបានធ្វើឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងជ្រាលជ្រៅទៅលើប្រព័ន្ធពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក និងបានបង្កើតឱ្យមានការពិភាក្សាគ្នាយ៉ាងធំទូលាយរវាងអ្នកសេដ្ឋកិច្ច អំពីផលប៉ះពាល់រយៈពេលវែងទៅលើអតិផរណា ការងារ និងខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល។

តួអង្គ និងបរិបទ

លោក ដូណាល់ត្រាំ បានកើតនៅឆ្នាំ ១៩៤៦ នៅទីក្រុងញូវយ៉ក សហរដ្ឋអាមេរិក និងជាអតីតអ្នកជំនួញអចលនទ្រព្យ មុនពេលចូលកាន់តំណែងជាប្រធានាធិបតីទី ៤៥ និងទី ៤៧ នៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមការរាយការណ៍របស់ AP បុគ្គលសំខាន់ៗក្នុងក្រុមសេដ្ឋកិច្ចរបស់លោកក្នុងអាណត្តិទីពីរ រួមមាន លោក ស្កត ប៊េសិន្ត (Scott Bessent) រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ និងលោក ហូវ៉ាដ ឡាត់និក (Howard Lutnick) រដ្ឋមន្ត្រីពាណិជ្ជកម្ម។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានកំណត់ដោយសម្ព័ន្ធរវាងសភាសហព័ន្ធ (Congress) ធនាគារកណ្តាល Federal Reserve និងសាខានីតិប្រតិបត្តិ ដែលធ្វើឱ្យការអនុវត្តគោលនយោបាយទាមទារការចរចា និងជួនកាលប្រឈមនឹងការតវ៉ាតាមផ្លូវច្បាប់។

ប្រវត្តិគោលនយោបាយ

ក្នុងអាណត្តិទីមួយ លោកត្រាំបានអនុម័តច្បាប់ Tax Cuts and Jobs Act នៅឆ្នាំ ២០១៧ ដែលកាត់បន្ថយអត្រាពន្ធសាជីវកម្មពី ៣៥% មកត្រឹម ២១%។ Reuters បានរាយការណ៍ថា ច្បាប់នេះត្រូវបានគាំទ្រដោយអ្នកជំនួញ ប៉ុន្តែត្រូវបានរិះគន់ដោយអ្នកសេដ្ឋកិច្ចមួយចំនួនដែលលើកឡើងថា វាបានបង្កើនឱនភាពថវិកាសហព័ន្ធ។

ក្នុងឆ្នាំ ២០១៨–២០១៩ រដ្ឋបាលត្រាំបានបើកសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មជាមួយចិន ដោយដាក់ពន្ធគយលើទំនិញចិនរាប់រយប្រភេទ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Financial Times វិធានការនេះបានបង្កើតការតបតពីភាគីប៉េកាំង និងបានប៉ះពាល់ដល់កសិករអាមេរិកាំងជាពិសេស។

ក្នុងអាណត្តិទីពីរដែលចាប់ផ្តើមនៅខែ មករា ២០២៥ លោកត្រាំបានពង្រីកគោលនយោបាយពន្ធគយយ៉ាងទូលំទូលាយ។ BBC និង CNBC បានរាយការណ៍ថា លោកបានប្រកាសពន្ធគយ "តបស្នង" (reciprocal tariffs) លើដៃគូពាណិជ្ជកម្មជាច្រើនប្រទេស រួមទាំងបណ្តាប្រទេសអាស៊ាន ដែលក្នុងនោះកម្ពុជា វៀតណាម និងថៃ ស្ថិតក្នុងចំណោមប្រទេសដែលរងផលប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់។

សកម្មភាពសេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់

គោលនយោបាយសំខាន់ៗក្នុងសេដ្ឋកិច្ចត្រាំ រួមមាន៖ ការដាក់ពន្ធគយលើទំនិញនាំចូល ការតម្រូវឱ្យក្រុមហ៊ុនបរទេសតាំងការផលិតនៅអាមេរិក ការកាត់បន្ថយវិធានបរិស្ថាន និងវិស័យហិរញ្ញវត្ថុ ព្រមទាំងការជំរុញឧស្សាហកម្មប្រេងឧស្ម័ន។

តាម IMF និង World Bank ផលប៉ះពាល់នៃគោលនយោបាយពន្ធគយឆ្នាំ ២០២៥ នៅតែជាប្រធានបទនៃការវិភាគ ដោយស្ថាប័នទាំងពីរបានព្រមាននៅពេលចេញរបាយការណ៍ Outlook ឆ្នាំនេះ ថា សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មអាចបន្ថយកំណើនសេដ្ឋកិច្ចសកល។ ប៉ុន្តែ Wall Street Journal បានរាយការណ៍ថា អ្នកគាំទ្ររដ្ឋបាលត្រាំអះអាងថា គោលនយោបាយនេះនឹងពង្រឹងការផលិតក្នុងស្រុក និងបង្កើតការងារសម្រាប់ពលករអាមេរិកាំង។

ផ្សារភាគហ៊ុន Wall Street បានបង្ហាញការប្រែប្រួលគួរឱ្យកត់សម្គាល់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ បន្ទាប់ពីការប្រកាសពន្ធគយជាបន្តបន្ទាប់ ដែលធ្វើឱ្យអ្នកវិនិយោគទុនមានការព្រួយបារម្ភអំពីអតិផរណា និងការដំឡើងអត្រាការប្រាក់របស់ Federal Reserve។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ននិងផលប៉ះពាល់ដល់កម្ពុជា

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់រដ្ឋបាលត្រាំមានសារៈសំខាន់ផ្ទាល់។ Nikkei Asia និង Khmer Times បានរាយការណ៍ថា វិស័យកាត់ដេរសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើងរបស់កម្ពុជា ដែលនាំចេញភាគច្រើនទៅសហរដ្ឋអាមេរិក ស្ថិតក្នុងស្ថានភាពងាយរងគ្រោះចំពោះការដំឡើងពន្ធគយ។

លើសពីនេះ ការផ្លាស់ប្តូរខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់សកល ដែលកើតចេញពីភាពតានតឹងរវាងវ៉ាស៊ីនតោន និងប៉េកាំង បានបើកឱកាសខ្លះៗ និងបង្កការប្រកួតប្រជែងមួយចំនួនសម្រាប់សេដ្ឋកិច្ចប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍។ ASEAN Briefing បានកត់សម្គាល់ថា ប្រទេសក្នុងតំបន់កំពុងស្វែងរកការចរចាទ្វេភាគី ដើម្បីកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់នៃពន្ធគយ និងថែរក្សាទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលនៅតែជាទីផ្សារនាំចេញធំបំផុតមួយរបស់តំបន់។