ទិដ្ឋភាពទូទៅ

នៅថ្ងៃទី ១៩ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ វេលាម៉ោងប្រមាណ ១១ ព្រឹក អគារ៣ជាន់មួយនៅតាមបណ្តោយផ្លូវ Main Boulevard ក្នុងតំបន់ Nishtar Colony ទីក្រុងឡាហ័រ ខេត្ត Punjab ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន បានដួលរលំដំបូលភ្លាមៗ បណ្តាលឲ្យកំណាត់បេតុងដ៏ធំធ្លាក់មកលើមជ្ឈមណ្ឌលបង្ហាត់ (tutoring centre) ដែលស្ថិតនៅជាន់ផ្ទាល់ដី។ តាមការរាយការណ៍ដំបូងរបស់ BBC, Reuters, AP និង Al Jazeera, មនុស្សយ៉ាងហោចណាស់ ៥ នាក់ ភាគច្រើនជាសិស្សអាយុចន្លោះពី ៨ ទៅ ១៨ ឆ្នាំ បានស្លាប់នៅកន្លែងកើតហេតុ ហើយជាង ១៥ នាក់ទៀតបានរងរបួស ខ្លះបាក់ឆ្អឹង និងរបួសក្បាលធ្ងន់ធ្ងរ។ កម្លាំងសង្គ្រោះ រួមមានមន្ត្រីក្រុង និងអ្នកស្ម័គ្រចិត្ត បានធ្វើការអស់រយៈពេលជាច្រើនម៉ោងដើម្បីស្វែងរកអ្នកនៅក្រោមគំនរបេតុង ដោយប្រើប្រដាប់កាត់ដែក និងញញួរ ព្រោះខ្វះឧបករណ៍ជីកធំៗនៅនឹងកន្លែង។ តាម Al Jazeera, សាក្សីឃើញផ្ទាល់បាននិយាយថា អគារនេះបានញ័រ និងប្រេះពីមុនមកហើយ ប៉ុន្តែគ្មាននរណាយកចិត្តទុកដាក់ឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីក្រុងឡាហ័រ ជាទីក្រុងធំទីពីររបស់ប្រទេសប៉ាគីស្ថាន និងជាមជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់ ដោយមានប្រជាជនរស់នៅប្រមាណ ១៣ លាននាក់។ តំបន់ Nishtar Colony ស្ថិតនៅភាគខាងត្បូងនៃទីក្រុង ជាសង្កាត់ដែលមានប្រជាជនរស់នៅក្រាស់ និងមានភាពក្រីក្រខ្ពស់។ ប្រជាជនភាគច្រើនជាកម្មករប្រចាំថ្ងៃ អ្នកបើកបរ និងអ្នកធ្វើការក្នុងវិស័យមិនផ្លូវការ។ តាមកាសែត Dawn របស់ប៉ាគីស្ថាន, សិស្សដែលរងគ្រោះក្នុងឧបទ្ទវហេតុនេះសុទ្ធតែមកពីគ្រួសារទាំងនេះ ដែលបង់ប្រាក់ប្រចាំខែតិចតួច (ចន្លោះពី ៥០០ ទៅ ១០០០ រូពី ឬប្រហែល ៣ ទៅ ៦ ដុល្លារអាមេរិក) ដើម្បីឱ្យកូនចូលរៀនបន្ថែម។ មជ្ឈមណ្ឌលនេះមានសិស្សចូលរៀនប្រមាណ ២០-៣០ នាក់ក្នុងមួយវេន ដោយបង្រៀនមុខវិជ្ជាដូចជា គណិតវិទ្យា រូបវិទ្យា និងភាសាអង់គ្លេស។ អគារនេះគ្មានជណ្តើរសង្គ្រោះបន្ទាន់ ឬប្រព័ន្ធពន្លត់អគ្គីភ័យណាមួយឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ការដួលរលំអគារមិនមែនជារឿងចម្លែកនៅក្នុងប្រទេសប៉ាគីស្ថានឡើយ។ តាមរបាយការណ៍របស់កាសែត Dawn និងការសិក្សារបស់អង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល ដូចជា Human Rights Commission of Pakistan (HRCP), ឧបទ្ទវហេតុអគាររលំរាប់សិបករណីកើតឡើងជារៀងរាល់ឆ្នាំ ដោយសារការសាងសង់ខុសច្បាប់ កង្វះបទប្បញ្ញត្តិសុវត្ថិភាព និងអំពើពុករលួយក្នុងការចេញលិខិតអនុញ្ញាតសាងសង់។ ករណីដ៏ល្បីមួយគឺការរលំអគារលំនៅដ្ឋាននៅទីក្រុងការ៉ាជី ក្នុងឆ្នាំ ២០២០ ដែលបានសម្លាប់មនុស្ស ២២ នាក់ និងបានបំផ្លាញអគារជុំវិញជាច្រើនទៀត។ តាមការវិភាគរបស់ BBC, មូលហេតុចម្បងគឺការសាងសង់លើសចំនួនជាន់ដោយគ្មានការពង្រឹងគ្រឹះ និងការប្រើប្រាស់វត្ថុធាតុដើមដែលមានតម្លៃថោក និងគ្មានគុណភាព។ ក្រោយព្រឹត្តិការណ៍នៅឡាហ័រ អាជ្ញាធរក្រុងបានប្រកាសថា អគារនេះត្រូវបានកត់សម្គាល់ថាជា "អគារគ្រោះថ្នាក់" តាំងពីឆ្នាំ ២០១៩ មកម៉្លេះ ប៉ុន្តែម្ចាស់បានព្រងើយកន្តើយនឹងការព្រមាន។ តាម Reuters, ម្ចាស់អគារត្រូវបានចាប់ខ្លួនពីបទធ្វេសប្រហែស និងឃាតកម្មដោយចៃដន្យ ប៉ុន្តែអ្នករិះគន់ថា នេះគ្រាន់តែជាការដោះស្រាយលើករណីនីមួយៗ មិនមែនដោះស្រាយបញ្ហាជាប្រព័ន្ធទេ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វប្បធម៌នៃការសិក្សាបន្ថែមនៅប៉ាគីស្ថានគឺជាផលវិបាកនៃប្រព័ន្ធអប់រំសាធារណៈដែលខ្សោយ និងការប្រកួតប្រជែងខ្ពស់ដើម្បីចូលសាកលវិទ្យាល័យ និងការងារល្អ។ ឪពុកម្តាយជាច្រើន សូម្បីតែអ្នកមានប្រាក់ចំណូលទាប ក៏យល់ថាការបញ្ជូនកូនទៅកាន់មជ្ឈមណ្ឌលបង្ហាត់ជាការវិនិយោគចាំបាច់ ព្រោះសាលារដ្ឋច្រើនតែមិនអាចផ្តល់ការបង្រៀនពេញលេញ ហើយគ្រូបង្រៀនខ្លះទុកសិស្សឱ្យសិក្សាខ្លួនឯង។ តាមកាសែត Dawn, មជ្ឈមណ្ឌលបង្ហាត់ឯកជនរាប់ពាន់កន្លែងនៅទូទាំងប្រទេសដំណើរការដោយគ្មានការចុះបញ្ជី ឬការត្រួតពិនិត្យសុវត្ថិភាពពីរដ្ឋាភិបាល។ ការគិតថ្លៃសិក្សាទាប (ចន្លោះពី ៥០០ ទៅ ១៥០០ រូពីក្នុងមួយខែ) គឺជាកត្តាទាក់ទាញសម្រាប់គ្រួសារក្រីក្រ ប៉ុន្តែមជ្ឈមណ្ឌលទាំងនេះច្រើនតែដំណើរការក្នុងអគារចាស់ ឬសាងសង់ដោយគ្មានអាជ្ញាប័ណ្ណ ដូចជាករណីនៅឡាហ័រ។ តាមអ្នកសារព័ត៌មានក្នុងស្រុក, គ្រួសារខ្លះដឹងពីហានិភ័យ ប៉ុន្តែពួកគេគ្មានជម្រើសផ្សេង។ ស្ថានភាពនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីវិសមភាពសង្គម និងភាពអន់ថយនៃសេវាសាធារណៈមូលដ្ឋាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ឧបទ្ទវហេតុនៅឡាហ័រ បានបង្កឱ្យមានការតវ៉ា និងការទាមទារឱ្យរដ្ឋាភិបាលធ្វើកំណែទម្រង់បទប្បញ្ញត្តិសំណង់ជាបន្ទាន់។ តាម BBC, គណបក្សប្រឆាំងបានរិះគន់រដ្ឋាភិបាលថាមិនបានធ្វើសកម្មភាពគ្រប់គ្រាន់ ហើយអាជ្ញាធរក្រុងបានសន្យាថានឹងស្កេនអគារគ្រោះថ្នាក់ទាំងអស់ ប៉ុន្តែការអនុវត្តនៅមានភាពយឺតយ៉ាវ។ នៅកម្ពុជា បញ្ហាស្រដៀងគ្នានេះក៏ធ្លាប់ជួបប្រទះដែរ៖ ករណីអគារ ៧ ជាន់រលំនៅក្រុងព្រះសីហនុ ក្នុងឆ្នាំ ២០១៩ បានសម្លាប់មនុស្ស ២៨ នាក់ ដោយសារតែការសាងសង់មិនមានគុណភាព និងការបន្ថែមជាន់ដោយគ្មានការអនុញ្ញាត។ តាមកាសែតភ្នំពេញប៉ុស្តិ៍, គ្រោះអកុសលនោះបានជំរុញឱ្យរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាចេញបទប្បញ្ញត្តិថ្មីៗស្តីពីសុវត្ថិភាពសំណង់ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញថាការអនុវត្តនៅមានកម្រិត។ លើសពីនេះ តាមរបាយការណ៍របស់ IPCC ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុកំពុងធ្វើឱ្យភ្លៀងធ្លាក់ខ្លាំងកាន់តែញឹកញាប់ ដែលជាហានិភ័យបន្ថែមសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទ្រុឌទ្រោមនៅក្នុងតំបន់។ មេរៀនពីឡាហ័របង្ហាញថា ការពារសុវត្ថិភាពអគារគឺជាកាតព្វកិច្ចដែលមិនអាចមើលរំលងបាន ជាពិសេសនៅកន្លែងដែលកុមារជួបជុំគ្នា។