ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ច្បាប់ប្រកួតប្រជែងនៅចក្រភពអង់គ្លេស (United Kingdom competition law) បានទទួលឥទ្ធិពលពីទាំងប្រព័ន្ធច្បាប់អង់គ្លេសនិងច្បាប់សហភាពអឺរ៉ុប។ ច្បាប់ស្នូលសម្រាប់ករណីដែលមានលក្ខណៈជាតិសុទ្ធសាធគឺច្បាប់ប្រកួតប្រជែងឆ្នាំ ១៩៩៨ (Competition Act 1998) និងច្បាប់សហគ្រាសឆ្នាំ ២០០២ (Enterprise Act 2002)។

មុនពេលចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប (Brexit) ប្រសិនបើសកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មមានឥទ្ធិពលឆ្លងព្រំដែន គណៈកម្មការអឺរ៉ុបមានសមត្ថកិច្ចដោះស្រាយ ហើយច្បាប់សហភាពអឺរ៉ុបត្រូវបានអនុវត្តផ្តាច់មុខ។ យ៉ាងណាក៏ដោយ មាត្រា ៦០ នៃច្បាប់ឆ្នាំ ១៩៩៨ បានកំណត់ថាច្បាប់ចក្រភពអង់គ្លេសត្រូវយកទៅអនុវត្តឱ្យស្របតាមគតិយុត្តរបស់តុលាការអឺរ៉ុប (European jurisprudence)។

ដូចច្បាប់ប្រកួតប្រជែងទូទៅដែរ ច្បាប់នៅចក្រភពអង់គ្លេសមានមុខងារសំខាន់ៗបីគឺ៖ (១) ការហាមឃាត់កិច្ចព្រមព្រៀងឬការអនុវត្តនានាដែលរារាំងការធ្វើពាណិជ្ជកម្មដោយសេរី ជាពិសេសរួមមានការបង្ក្រាបក្រុមឃុបឃិត (cartels) (២) ការហាមឃាត់អាកប្បកិរិយាបំពានរបស់ក្រុមហ៊ុនដែលមានអំណាចគ្របដណ្ដប់ទីផ្សារ និងទង្វើប្រឆាំងការប្រកួតប្រជែងដែលអាចនាំទៅរកការផ្ដាច់មុខ ដូចជាការកំណត់តម្លៃបំផ្លាញគូប្រជែង (predatory pricing) ការចងលក់ផលិតផល (tying) ការឡើងថ្លៃហួសហេតុ (price gouging) និងការបដិសេធធ្វើពាណិជ្ជកម្ម (refusal to deal) និង (៣) ការគ្រប់គ្រងការរួមបញ្ចូលគ្នានៃក្រុមហ៊ុនធំៗ រួមទាំងសហគ្រាសរួមគ្នាមួយចំនួន។ ប្រតិបត្តិការដែលត្រូវបានចាត់ទុកថាគំរាមកំហែងដល់ដំណើរការប្រកួតប្រជែង អាចត្រូវបានហាមឃាត់ទាំងស្រុង ឬអនុញ្ញាតដោយមានវិធានការកែតម្រូវ ដូចជាកាតព្វកិច្ចលក់ចេញផ្នែកខ្លះនៃអាជីវកម្ម ឬផ្ដល់អាជ្ញាបណ្ណឬសិទ្ធិចូលប្រើប្រាស់ទីផ្សារដល់ក្រុមហ៊ុនដទៃដើម្បីឱ្យពួកគេអាចប្រកួតប្រជែងបន្តបាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ច្បាប់ប្រកួតប្រជែងនេះមានការអនុវត្តទូទាំងដែនដីចក្រភពអង់គ្លេស ដែលរួមមានអង់គ្លេស វែល ស្កុតឡែន និងអៀរឡង់ខាងជើង។ សម្រាប់ករណីដែលមានវិសាលភាពជាតិ អាជ្ញាធរមានសមត្ថកិច្ចក្នុងស្រុកជាអ្នកអនុវត្ត ចំណែកឯបញ្ហាឆ្លងដែនធ្លាប់ស្ថិតក្រោមអាណត្តិរបស់សហភាពអឺរ៉ុបមុនពេល Brexit។ សព្វថ្ងៃ វិសាលភាពនេះគ្របដណ្ដប់លើគ្រប់សកម្មភាពពាណិជ្ជកម្មក្នុងប្រទេស ដោយមិនគិតពីទំហំក្រុមហ៊ុន និងផ្សារភ្ជាប់ដោយផ្ទាល់ទៅនឹងសុខុមាលភាពរបស់អ្នកប្រើប្រាស់គ្រប់រូប។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមរូបភាពនិងការពិពណ៌នាពីវិគីភីឌា ប្រវត្តិនៃការត្រួតពិនិត្យការប្រកួតប្រជែងនៅចក្រភពអង់គ្លេសបានចាប់ផ្ដើមតាំងពីរជ្ជកាលព្រះនាងអេលីហ្សាបែតទី១ នាសតវត្សទី១៦។ ព្រះនាងបានប្រកាសថាសិទ្ធិផ្ដាច់មុខដែលទ្រង់បានផ្ដល់ឱ្យឈ្មួញនានានឹងមិនត្រូវបំពាន ដើម្បីរក្សាយុត្តិធម៌ក្នុងពាណិជ្ជកម្ម។

នៅសតវត្សទី១៧ ចៅក្រមអេដវឺដ ខូក (Edward Coke) បានរិះគន់ការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មទូទៅ ដោយចាត់ទុកថាវាមិនសមហេតុផល។ បន្ទាប់មក ក្នុងសតវត្សទី១៩ ទស្សនវិទូចន ស្ទូត មីល (John Stuart Mill) បានសរសេរពីសារៈសំខាន់នៃសេរីភាពសេដ្ឋកិច្ច និងជឿថាការទប់ស្កាត់ការរឹតត្បិតពាណិជ្ជកម្មគឺចាំបាច់ដើម្បីការពារសេរីភាពនិងការប្រកួតប្រជែង។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅឆ្នាំ ១៩៤៨ រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុស្តាហ្វដ គ្រីប (Stafford Cripps) បានដឹកនាំការអនុម័តច្បាប់ដំបូងដែលមានលក្ខណៈដូចច្បាប់ប្រកួតប្រជែងទំនើប។ ចាប់ពីពេលនោះមក ច្បាប់ត្រូវបានពង្រឹងជាបន្តបន្ទាប់ ជាពិសេសនៅទសវត្សរ៍ ១៩៩០ នៅពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេសបានទទួលយកបទដ្ឋានគតិយុត្តពីសហភាពអឺរ៉ុបតាមរយៈច្បាប់ឆ្នាំ ១៩៩៨ និង ២០០២។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ច្បាប់ប្រកួតប្រជែងដើរតួនាទីគន្លឹះក្នុងសេដ្ឋកិច្ចចក្រភពអង់គ្លេស ដោយបង្កើតឱ្យមានទីផ្សារសេរីប្រកបដោយយុត្តិធម៌ និងការពារអ្នកប្រើប្រាស់ពីការកេងប្រវ័ញ្ច។ យោងតាមវិគីភីឌា គោលដៅចម្បងនៃច្បាប់គឺធានាថាក្រុមហ៊ុនទាំងអស់អាចប្រកួតប្រជែងគ្នាដោយគ្មានការរារាំងដោយអយុត្តិធម៌។ ការបង្ក្រាបក្រុមឃុបឃិត ការទប់ស្កាត់ការបំពានអំណាចផ្ដាច់មុខ និងការគ្រប់គ្រងការរួមបញ្ចូលគ្នា សុទ្ធតែរួមចំណែកដល់ការពង្រឹងប្រសិទ្ធភាពសេដ្ឋកិច្ច។

តាមរយៈការអនុវត្តនេះ ចក្រភពអង់គ្លេសបានកសាងវប្បធម៌ធុរកិច្ចមួយដែលគោរពច្បាប់ លើកកម្ពស់នវានុវត្តន៍ និងផ្ដល់ឱកាសស្មើគ្នាដល់សហគ្រាសគ្រប់ទំហំ។ មតិរបស់លោកមីលអំពីសេរីភាពសេដ្ឋកិច្ចនៅតែជាគ្រឹះទស្សនវិជ្ជាដ៏មានឥទ្ធិពលដល់អ្នកបង្កើតនយោបាយរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីចក្រភពអង់គ្លេសបានចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុបជាផ្លូវការ ប្រទេសនេះមានសិទ្ធិពេញលេញក្នុងការកែសម្រួលច្បាប់ប្រកួតប្រជែងរបស់ខ្លួនដោយឯករាជ្យ។ ទោះបីមាត្រា ៦០ នៃច្បាប់ឆ្នាំ ១៩៩៨ ដែលយោងទៅលើគតិយុត្តអឺរ៉ុបនៅតែមានជាធរមានក៏ដោយ ក៏រដ្ឋាភិបាលអាចសម្រេចផ្លាស់ប្ដូរទិសដៅនយោបាយដើម្បីឆ្លើយតបនឹងបញ្ហាសេដ្ឋកិច្ចបែបថ្មី ជាពិសេសក្នុងវិស័យឌីជីថល។

សម្រាប់អ្នកអានរបស់យើងនៅកម្ពុជា ចំណេះដឹងអំពីច្បាប់ប្រកួតប្រជែងចក្រភពអង់គ្លេសមានសារៈសំខាន់ក្នុងន័យជាគំរូអំពីរបៀបដែលប្រទេសមួយគ្រប់គ្រងសេដ្ឋកិច្ចទីផ្សារ។ នៅពេលដែលកម្ពុជាកំពុងធ្វើសមាហរណកម្មកាន់តែស៊ីជម្រៅទៅក្នុងសហគមន៍សេដ្ឋកិច្ចអាស៊ាន និងពង្រឹងប្រព័ន្ធច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មរបស់ខ្លួន ការស្វែងយល់ពីបទពិសោធន៍អន្តរជាតិដូចនេះអាចជួយដល់អ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ សហគ្រិន និងនិស្សិត។