សង្រ្គាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សង្រ្គាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដ៏ធំបំផុតមួយនៅទ្វីបអឺរ៉ុបចាប់តាំងពីសង្រ្គាមលោកលើកទីពីរមក។ ជម្លោះនេះបានចាប់ផ្តើមជាផ្លូវការនៅឆ្នាំ ២០១៤ នៅពេលរុស្ស៊ីបានបញ្ចូលឧបទ្វីបគ្រីមៀ (Crimea) ទៅក្នុងទឹកដីរបស់ខ្លួន និងបានគាំទ្រកងកម្លាំងបំបែកខ្លួននៅតំបន់ដុនបាស (Donbas) ភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន។ ក្រោយមកនៅថ្ងៃទី ២៤ កុម្ភៈ ២០២២ រុស្ស៊ីបានបើកការវាយលុកពេញទំហឹងលើអ៊ុយក្រែន ដែលក្រុមលោកខាងលិចនិងអង្គការសហប្រជាជាតិបានហៅថាជាការឈ្លានពាន។

ជម្លោះនេះបានបង្កឱ្យមានការបាត់បង់ជីវិតមនុស្សរាប់សែននាក់ ការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជនរាប់លាននាក់ និងផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចជាសកលលើតម្លៃប្រេង ឧស្ម័ន និងស្បៀងអាហារ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សមរភូមិចម្បងស្ថិតនៅក្នុងទឹកដីអ៊ុយក្រែន ជាពិសេសនៅខេត្តដូនេតស្ក (Donetsk) លូហានស្ក (Luhansk) ហ្សាប៉ូរីហ្ស្យា (Zaporizhzhia) ខេរសុន (Kherson) និងឧបទ្វីបគ្រីមៀ។ តំបន់ទាំងនេះមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរុស្ស៊ី និងសមុទ្រខ្មៅ ដែលជាផ្លូវដឹកជញ្ជូនយុទ្ធសាស្ត្រសម្រាប់នាំចេញធញ្ញជាតិពិភពលោក។

មុនសង្រ្គាម អ៊ុយក្រែនមានប្រជាជនប្រមាណ ៤៤ លាននាក់ ដែលនិយាយភាសាអ៊ុយក្រែន និងភាសារុស្ស៊ីជាសំខាន់។ យោងតាមការរាយការណ៍របស់ UNHCR មានប្រជាជនអ៊ុយក្រែនជាង ៦ លាននាក់បានភៀសខ្លួនទៅប្រទេសផ្សេងៗ ហើយរាប់លាននាក់ទៀតបានផ្លាស់ទីលំនៅក្នុងស្រុក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

អ៊ុយក្រែនបានទទួលឯករាជ្យពីសហភាពសូវៀតនៅឆ្នាំ ១៩៩១។ ទំនាក់ទំនងជាមួយរុស្ស៊ីបានចាប់ផ្តើមតានតឹងខ្លាំងក្រោយការតវ៉ាម៉ៃដាន (Maidan) នៅឆ្នាំ ២០១៣-២០១៤ ដែលបានទម្លាក់ប្រធានាធិបតីគាំទ្ររុស្ស៊ី វិក្ទ័រ យ៉ានូកូវិច (Viktor Yanukovych) ចេញពីតំណែង។ បន្ទាប់មកភ្លាមៗ រុស្ស៊ីបានកាន់កាប់គ្រីមៀ ហើយក្រុមបំបែកខ្លួនបានចាប់ផ្តើមការប្រយុទ្ធនៅដុនបាស។

តាមការរាយការណ៍របស់ BBC និង Reuters ការវាយលុកពេញទំហឹងនៅឆ្នាំ ២០២២ ត្រូវបានចាត់ទុកជាការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងធំនៃសណ្តាប់ធ្នាប់សន្តិសុខអឺរ៉ុប។ កងទ័ពអ៊ុយក្រែនបានទប់ទល់នឹងការវាយលុកលើទីក្រុងគៀវ (Kyiv) ហើយក្រោយមកបានរៀបចំការវាយតបវិញនៅខេត្តខាក់គីវ (Kharkiv) និងខេរសុន។ ក្រុមលោកខាងលិច រួមមានសហរដ្ឋអាមេរិក ចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពអឺរ៉ុប បានផ្តល់ជំនួយយោធា និងហិរញ្ញវត្ថុរាប់រយពាន់លានដុល្លារដល់អ៊ុយក្រែន និងបានដាក់ទណ្ឌកម្មយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរលើរុស្ស៊ី។

ផ្ទុយទៅវិញ RT នៃរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ី រាយការណ៍ថា ប្រតិបត្តិការនេះគឺជា "ប្រតិបត្តិការយោធាពិសេស" ដើម្បីការពារប្រជាជននិយាយភាសារុស្ស៊ី និងបង្ការការពង្រីកអង្គការណាតូ ដែលជាការអះអាងដែលក្រុមលោកខាងលិចបានបដិសេធយ៉ាងម៉ឺងម៉ាត់។

សេដ្ឋកិច្ច និងផលប៉ះពាល់សកល

តាមរបាយការណ៍របស់មូលនិធិរូបិយវត្ថុអន្តរជាតិ និងធនាគារពិភពលោក សង្រ្គាមនេះបានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចអ៊ុយក្រែនធ្លាក់ចុះជិត ៣០ ភាគរយក្នុងឆ្នាំ ២០២២។ អ៊ុយក្រែនជាប្រទេសនាំចេញស្រូវសាលី ពោត និងប្រេងផ្កាឈូករ័ត្នធំមួយរបស់ពិភពលោក ដូច្នេះការរាំងស្ទះកំពង់ផែនៅសមុទ្រខ្មៅបានបង្កវិបត្តិស្បៀងនៅអាហ្វ្រិក និងមជ្ឈឹមបូព៌ា។

ទណ្ឌកម្មលោកខាងលិចលើរុស្ស៊ីបានធ្វើឱ្យតម្លៃថាមពលនៅអឺរ៉ុបឡើងថ្លៃ និងបានជំរុញឱ្យអឺរ៉ុបស្វែងរកប្រភពឧស្ម័នថ្មី។ Reuters បានរាយការណ៍ថា រុស្ស៊ីបានបង្វែរការនាំចេញថាមពលទៅកាន់ចិន និងឥណ្ឌាជំនួសវិញ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានកម្ពុជា សង្រ្គាមនេះមានសារៈសំខាន់ច្រើនយ៉ាង។ ទីមួយ កម្ពុជាបានបោះឆ្នោតនៅអង្គការសហប្រជាជាតិគាំទ្រដំណោះស្រាយដែលថ្កោលទោសការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ី ដែលជាជំហរការទូតគួរឱ្យកត់សម្គាល់របស់ភ្នំពេញ។ ទីពីរ កងកម្លាំងកម្ពុជាបានទទួលការបណ្តុះបណ្តាលបោសសម្អាតមីនពីដៃគូអន្តរជាតិ ដើម្បីជួយអ៊ុយក្រែនបោសសម្អាតមីននៅសមរភូមិ ដែលជាការចូលរួមដ៏កម្រមួយរបស់កម្ពុជាក្នុងជម្លោះអឺរ៉ុប។

ទីបី ផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសកល រួមមានតម្លៃប្រេង ជី និងស្បៀងអាហារ មានឥទ្ធិពលផ្ទាល់លើការចំណាយរស់នៅរបស់ប្រជាជនកម្ពុជា និងលើវិស័យកសិកម្មក្នុងស្រុក។ KhmerPulse បន្តតាមដានព័ត៌មានពីប្រភពពហុភាគី ដើម្បីផ្តល់ការវិភាគដែលមានតុល្យភាពលើជម្លោះដ៏សំខាន់នេះ។