ប្រធានបទ Topic
សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន
ទិដ្ឋភាពទូទៅ
ប្រភព: Wikipedia
យោងតាមវិគីភីឌា សង្គ្រាមរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន គឺជាជម្លោះប្រដាប់អាវុធដែលកំពុងបន្តរវាងរុស្ស៊ី និងអ៊ុយក្រែន ដោយបានចាប់ផ្តើមនៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០១៤។ ក្រោយបដិវត្តន៍សេចក្តីថ្លៃថ្នូររបស់អ៊ុយក្រែន (Revolution of Dignity) កាលពីឆ្នាំ២០១៤ រុស្ស៊ីបានកាន់កាប់តំបន់គ្រីមៀ (Crimea) និងបញ្ចូលទឹកដីនេះជាផ្នែកមួយរបស់ខ្លួន។ បន្ទាប់មក រុស្ស៊ីបានគាំទ្រក្រុមប្រដាប់អាវុធបំបែកខ្លួននិយមរុស្ស៊ី ដែលបានចាប់ផ្តើមសង្គ្រាមនៅតំបន់ដុនបាស (Donbas) ភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន ប្រឆាំងនឹងយោធាអ៊ុយក្រែន។ នៅខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ រុស្ស៊ីបានបើកការលុកលុយពេញទ្រង់ទ្រាយលើអ៊ុយក្រែន ដែលជាជម្លោះធំបំផុតនៅអឺរ៉ុបចាប់តាំងពីសង្គ្រាមលោកលើកទី២មក។ សង្គ្រាមនេះបានបង្កឱ្យមានវិបត្តិជនភៀសខ្លួនយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ និងបណ្តាលឱ្យមនុស្សរាប់សែននាក់ស្លាប់ និងរបួស។
ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន
ប្រភព: Wikipedia
តំបន់ជម្លោះសំខាន់ៗរួមមាន ឧបទ្វីបគ្រីមៀ ដែលរុស្ស៊ីបានកាន់កាប់នៅឆ្នាំ២០១៤ និងតំបន់ដុនបាស ដែលរួមមានខេត្តដូណេតស្ក៍ (Donetsk) និងលូហានស្ក៍ (Luhansk) នៅភាគខាងកើតអ៊ុយក្រែន។ យោងតាមវិគីភីឌា ការលុកលុយឆ្នាំ២០២២ បានធ្វើឱ្យទឹកដីកាន់តែច្រើនស្ថិតនៅក្រោមការត្រួតត្រារបស់រុស្ស៊ី ជាពិសេសនៅភាគខាងត្បូង និងខាងកើតអ៊ុយក្រែន។ សង្គ្រាមនេះបានបណ្តាលឱ្យមានការផ្លាស់ទីលំនៅរបស់ប្រជាជនយ៉ាងច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។ យោងតាមទិន្នន័យពីវិគីភីឌា ជនភៀសខ្លួនអ៊ុយក្រែនរាប់លាននាក់បានភៀសខ្លួនទៅកាន់បណ្តាប្រទេសជិតខាងដូចជាប៉ូឡូញ និងអាល្លឺម៉ង់។ លើសពីនេះ ការកាត់ផ្តាច់ប្រឡាយគ្រីមៀខាងជើង (North Crimean Canal) ដោយអ៊ុយក្រែនក្រោយការកាន់កាប់របស់រុស្ស៊ី បានបណ្តាលឱ្យមានវិបត្តិទឹកនៅគ្រីមៀ ដែលប៉ះពាល់ដល់ប្រជាជនក្នុងតំបន់នោះ។
ប្រវត្តិសាស្ត្រ
ប្រភព: Wikipedia
ដំណើរនៃសង្គ្រាមនេះអាចត្រូវបានចាប់ផ្តើមតាមដានពីបដិវត្តន៍អ៊ុយក្រែនឆ្នាំ២០១៤ ដែលគេស្គាល់ថាជា Euromaidan ឬបដិវត្តន៍សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ។ យោងតាមវិគីភីឌា ការតវ៉ានេះបាននាំឱ្យមានការផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលរបស់ប្រធានាធិបតី Viktor Yanukovych។ ជាការឆ្លើយតប រុស្ស៊ីបានបញ្ជូនកងទ័ពដោយគ្មានសញ្ញាសម្គាល់ចូលទៅក្នុងគ្រីមៀ ហើយបានរៀបចំការបោះឆ្នោតប្រជាមតិមួយ ដែលនាំឱ្យមានការបញ្ចូលគ្រីមៀទៅក្នុងសហព័ន្ធរុស្ស៊ីនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៤។ នៅខែមេសា ឆ្នាំដដែល ក្រុមប្រដាប់អាវុធគាំទ្ររុស្ស៊ី ដឹកនាំដោយលោក Igor "Strelkov" Girkin បានចាប់ផ្តើមចលនាបះបោរនៅដុនបាស ដោយបានដណ្តើមកាន់កាប់អគាររដ្ឋាភិបាលនៅស្លូវៀនស្ក៍ (Sloviansk) និងទីក្រុងផ្សេងទៀត។ សង្គ្រាមនៅដុនបាសបានអូសបន្លាយពេល ៨ ឆ្នាំ ដោយមានការប្រយុទ្ធគ្នាជាបន្តបន្ទាប់ ទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ទីក្រុងមីនស្ក៍ (Minsk agreements) ក៏ដោយ។ នៅថ្ងៃទី២៤ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ២០២២ រុស្ស៊ីបានចាប់ផ្តើមការលុកលុយពេញលក្ខណៈ ដោយបានបាញ់មីស៊ីលទៅលើទីក្រុងនានារបស់អ៊ុយក្រែន និងបើករណសិរ្សជាច្រើននៅភាគខាងជើង ខាងកើត និងខាងត្បូង។
សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌
ប្រភព: Wikipedia
សង្គ្រាមនេះបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងដល់សេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក។ យោងតាមវិគីភីឌា រុស្ស៊ីគឺជាប្រទេសនាំចេញថាមពលដ៏សំខាន់ ហើយការដាក់ទណ្ឌកម្មពីបណ្តាប្រទេសលោកខាងលិចបានធ្វើឱ្យតម្លៃឧស្ម័ន និងប្រេងឡើងថ្លៃយ៉ាងខ្លាំង។ រូបិយប័ណ្ណរូបិយវត្ថុរុស្ស៊ី (រូបិល) បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីការលុកលុយ មុនពេលងើបឡើងវិញដោយសារការអន្តរាគមន៍របស់ធនាគារកណ្តាល។ រុស្ស៊ីក៏បានប្រើប្រាស់បំពង់បង្ហូរឧស្ម័នជាឧបករណ៍នយោបាយផងដែរ។ នៅផ្នែកវប្បធម៌ សង្គ្រាមបានបង្កឱ្យមានការឃោសនាទ្រង់ទ្រាយធំទាំងសងខាង។ រុស្ស៊ីបានប្រើនិមិត្តសញ្ញា "Z" ជាសញ្ញាសម្គាល់ការគាំទ្រសង្គ្រាម ខណៈពេលដែលអ៊ុយក្រែន និងអ្នកគាំទ្រអន្តរជាតិបានរៀបចំការតវ៉ាប្រឆាំងសង្គ្រាមជាច្រើន។ យោងតាមវិគីភីឌា ការជួបជុំគាំទ្រសង្គ្រាមនៅទីក្រុងមូស្គូកាលពីខែមីនា ឆ្នាំ២០២២ ត្រូវបានរៀបចំឡើងក្រោមឈ្មោះថា «ដើម្បីពិភពលោកគ្មានណាស៊ី» ដែលជាផ្នែកមួយនៃការឃោសនារបស់រុស្ស៊ី។
ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន
ប្រភព: Wikipedia
គិតត្រឹមខែឧសភា ឆ្នាំ២០២៦ សង្គ្រាមនេះនៅតែបន្តដោយគ្មានសញ្ញានៃការបញ្ចប់ច្បាស់លាស់។ យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រយុទ្ធនៅតែបន្តនៅភាគខាងកើត និងខាងត្បូងអ៊ុយក្រែន ដោយមានការវាយប្រហារតាមអាកាស និងមីស៊ីលជាប្រចាំ។ រុស្ស៊ីបានទទួលការគាំទ្រផ្នែកយោធាពីកូរ៉េខាងជើង និងការគាំទ្រផ្នែកការទូតពីចិន ខណៈដែលអ៊ុយក្រែនបានទទួលជំនួយយោធានិងហិរញ្ញវត្ថុដ៏ច្រើនពីសហរដ្ឋអាមេរិក អង្គការណាតូ និងសហភាពអឺរ៉ុប។ វិបត្តិជនភៀសខ្លួននៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ធំសម្រាប់តំបន់ ហើយផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចសកល ដូចជាការកើនឡើងថ្លៃម្ហូបអាហារ និងថាមពល បានប៉ះពាល់ដល់ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សង្គ្រាមនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាជះឥទ្ធិពលដល់ស្ថិរភាពពិភពលោក ខ្សែច្រវាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ច និងនយោបាយក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។