ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សនៃអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNHRC) គឺជាស្ថាប័នមួយរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលមានបេសកកម្មលើកកម្ពស់និងការពារសិទ្ធិមនុស្សនៅទូទាំងពិភពលោក។ ក្រុមប្រឹក្សានេះត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ២០០៦ ដើម្បីជំនួសគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សចាស់ ដែលទទួលរងការរិះគន់ជាញឹកញាប់។ ក្រុមប្រឹក្សាមានសមាជិក ៤៧ ប្រទេស ជ្រើសតាំងដោយមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិសម្រាប់អាណត្តិបីឆ្នាំ ដោយបែងចែកតាមក្រុមតំបន់ភូមិសាស្ត្រ។ យោងតាមព័ត៌មានផ្លូវការ ទីស្នាក់ការកណ្ដាលរបស់ខ្លួនស្ថិតនៅការិយាល័យអង្គការសហប្រជាជាតិនៅទីក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស។

ក្រុមប្រឹក្សាដំណើរការតាមយន្តការសំខាន់ៗ រួមមានយន្តការត្រួតពិនិត្យតាមកាលកំណត់ជាសកល (Universal Periodic Review) ដែលវាយតម្លៃស្ថានភាពសិទ្ធិមនុស្សនៅគ្រប់ប្រទេសជាសមាជិក ព្រមទាំងនីតិវិធីពិសេស និងគណៈកម្មាធិការស៊ើបអង្កេតនានា។ គោលដៅគឺបង្កើនការទទួលខុសត្រូវ និងតាមដានការរំលោភបំពានសិទ្ធិមនុស្សនៅគ្រប់តំបន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ទីតាំងភូមិសាស្ត្រពិតរបស់ក្រុមប្រឹក្សាស្ថិតនៅក្នុងវិមាននៃប្រជាជាតិ (Palais des Nations) ក្រុងហ្សឺណែវ ប្រទេសស្វីស ដែលជាទីស្នាក់ការធំរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិនៅអឺរ៉ុប។ បើនិយាយពី«ប្រជាជន» វិញ ក្រុមប្រឹក្សាផ្សំឡើងដោយតំណាងមកពី ៤៧ ប្រទេស ដែលបែងចែកជា ៥ ក្រុមតំបន់ គឺ៖ ក្រុមអាហ្វ្រិក ក្រុមអាស៊ី-ប៉ាស៊ីហ្វិក ក្រុមអឺរ៉ុបខាងកើត ក្រុមអាមេរិកឡាទីននិងការ៉ាប៊ីន និងក្រុមអឺរ៉ុបខាងលិចនិងប្រទេសដទៃ។ សមាជិកនីមួយៗទទួលបានអាណត្តិ ៣ ឆ្នាំ ហើយអាចបន្តបានតែ ២ អាណត្តិប៉ុណ្ណោះ ដោយការបោះឆ្នោតធ្វើឡើងនៅមហាសន្និបាត។ យោងតាមលក្ខន្តិកៈ សមាជិកត្រូវបានរំពឹងថានឹងគោរពតាមស្តង់ដារសិទ្ធិមនុស្សខ្ពស់ ទោះបីជានេះជាប្រធានបទនៃការជជែកវែកញែកជាបន្តបន្ទាប់ក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សបានកកើតឡើងដោយសេចក្តីសម្រេចចិត្ត ៦០/២៥១ នៃមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែមីនា ឆ្នាំ ២០០៦។ ការបង្កើតនេះមានគោលបំណងជំនួសគណៈកម្មការសិទ្ធិមនុស្សរបស់អង្គការសហប្រជាជាតិ (UN Commission on Human Rights) ដែលត្រូវបានរិះគន់យ៉ាងទូលំទូលាយពីភាពលំអៀង និងការអនុញ្ញាតឲ្យប្រទេសដែលបំពានសិទ្ធិមនុស្សធ្ងន់ធ្ងរក្លាយជាសមាជិក។ យោងតាមវិគីភីឌា យន្តការថ្មីនេះត្រូវបានរំពឹងថានឹងមានភាពរឹងមាំ និងគួរឲ្យទុកចិត្តជាងមុន។

ចាប់តាំងពីបង្កើតមក ក្រុមប្រឹក្សាទទួលបានទាំងការសាទរ និងការរិះគន់ជាបន្ត។ អ្នកសង្កេតការណ៍កត់សម្គាល់ថា ខ្លួនបានបង្កើនការត្រួតពិនិត្យស្ថានការណ៍សិទ្ធិមនុស្សទូទាំងពិភពលោក ប៉ុន្តែវានៅតែប្រឈមនឹងការចោទប្រកាន់ថាមានប្រទេសដែលមានកំណត់ត្រាសិទ្ធិមនុស្សមិនល្អ ដូចជាចិន រុស្ស៊ី និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ត្រូវបានជ្រើសតាំងជាសមាជិក។ ការតវ៉ានៅមុខអគារអង្គការសហប្រជាជាតិក្នុងឆ្នាំ ២០០៩ (ដូចរូបភាព) ប្រឆាំងនឹងការជាប់ឆ្នោតឡើងវិញរបស់ប្រទេសចិន ជាឧទាហរណ៍មួយនៃការមិនពេញចិត្តចំពោះសមាសភាពក្រុមប្រឹក្សា។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

សកម្មភាពរបស់ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សពឹងផ្អែកលើថវិកាពីមូលនិធិធម្មតានៃអង្គការសហប្រជាជាតិ និងការបរិច្ចាគស្ម័គ្រចិត្តពីរដ្ឋនានា។ តាមរយៈដំណោះស្រាយ និងអនុសាសន៍របស់ខ្លួន ក្រុមប្រឹក្សាដើរតួនាទីមួយក្នុងការរៀបចំឥរិយាបថ និងវប្បធម៌សិទ្ធិមនុស្សនៅគ្រប់តំបន់។ យន្តការត្រួតពិនិត្យជាសកលតាមកាលកំណត់ ជាពិសេស បានជំរុញឲ្យរដ្ឋនានាពិនិត្យមើលកំណត់ត្រាគ្នាទៅវិញទៅមក និងទទួលយកកំណែទម្រង់ច្បាប់ និងស្ថាប័ន ដោយហេតុនេះបណ្តុះវប្បធម៌គណនេយ្យភាពជាសកល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងបរិបទបច្ចុប្បន្ន ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសកម្មក្នុងការដោះស្រាយវិបត្តិសិទ្ធិមនុស្សធំៗ។ ជាឧទាហរណ៍ ខ្លួនបានពិនិត្យស្ថានការណ៍នៅអ៊ុយក្រែន យ៉េម៉ែន មីយ៉ាន់ម៉ា និងកន្លែងផ្សេងៗទៀត។ នៅក្នុងឆ្នាំ ២០១៥ ការវាយប្រហារតាមអាកាសដែលដឹកនាំដោយអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតនៅយ៉េម៉ែន បានបណ្ដាលឲ្យមានការបំផ្លិចបំផ្លាញយ៉ាងខ្លាំងដល់ជនស៊ីវិល ដូចរូបភាពខាងក្រោម។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានធ្វើប្រតិបត្តិការទាំងនេះដោយគ្មានអាណត្តិពីអង្គការសហប្រជាជាតិ ដែលបង្កើនសំណួរអំពីគណនេយ្យភាព និងតួនាទីរបស់ក្រុមប្រឹក្សាក្នុងការទប់ស្កាត់អំពើរំលោភបែបនេះ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ក្រុមប្រឹក្សាសិទ្ធិមនុស្សក៏មានពាក់ព័ន្ធដោយផ្ទាល់ដែរ។ កម្ពុជាធ្លាប់ត្រូវបានពិនិត្យតាមយន្តការត្រួតពិនិត្យជាសកល ហើយបានទទួលអនុសាសន៍ឲ្យពង្រឹងសិទ្ធិមនុស្ស សេរីភាពបញ្ចេញមតិ និងឯករាជ្យភាពតុលាការ។ ពលរដ្ឋខ្មែរអាចតាមដានការវិវឌ្ឍន៍ទាំងនេះតាមរយៈរបាយការណ៍ពីអង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាល។ ការយល់ដឹងអំពីក្រុមប្រឹក្សានេះជួយឲ្យប្រជាពលរដ្ឋអាចចូលរួមតាមដាន និងរួមចំណែកក្នុងកិច្ចការសិទ្ធិមនុស្សទាំងក្នុងតំបន់ និងអន្តរជាតិ។