ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ចក្រភពអង់គ្លេស (United Kingdom) ដែលមាន​ឈ្មោះផ្លូវការថា សហរាជាណាចក្រនៃក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់ខាងជើង គឺជា​ប្រទេសមួយស្ថិតនៅ​ប៉ែកពាយ័ព្យនៃ​ទ្វីបអឺរ៉ុប ដោយឡែកពីទ្វីបដោយសមុទ្រ។ តាម Wikipedia, ប្រទេសនេះរួមមានអង់គ្លេស ស្កុតឡែន វែល និងអៀរឡង់ខាងជើង ហើយមានរាជធានីធំបំផុតគឺឡុងដ៍ (London) ដែលជា​មជ្ឈមណ្ឌលសេដ្ឋកិច្ច វប្បធម៌ និងនយោបាយពិភពលោក។ ចំនួនប្រជាជនសរុប​មានជាង ៦៩ លាននាក់ នៅឆ្នាំ២០២៤ និងមានផ្ទៃក្រឡារួម ២៤៤,៣៧៦ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ។ ឈ្មោះទូទៅដែលខ្មែរយើងប្រើគឺ «ចក្រភពអង់គ្លេស» ឬ «អង់គ្លេស» ប៉ុន្តែជាផ្លូវការគឺជារាជាណាចក្រមួយដែលមានព្រះមហាក្សត្រជាប្រមុខរដ្ឋ និងមានរដ្ឋាភិបាលប្រជាធិបតេយ្យអាស្រ័យសភា។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

Wikipedia បានរាយការណ៍ថា ចក្រភពអង់គ្លេសមានទីតាំងនៅលើកោះធំពីរ គឺកោះក្រង់ប្រឺតាញ (Great Britain) និងភាគឦសាននៃកោះអៀរឡង់ ព្រមទាំងកោះតូចៗរាប់រយដូចជាកោះអ័រកនី និងកោះសេតឡែន។ ព្រំដែនជុំវិញគឺមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិក សមុទ្រខាងជើង ច្រកសមុទ្រអង់គ្លេស និងសមុទ្រសែលទិក។ នៅលើកោះអៀរឡង់ ខេត្តអៀរឡង់ខាងជើងមាន​ព្រំប្រទល់ដីជាមួយសាធារណរដ្ឋអៀរឡង់។ តំបន់ភ្នំខ្ពស់ៗភាគច្រើនស្ថិតនៅស្កុតឡែន និងវែល ខណៈអង់គ្លេសមានជ្រលងទន្លេ និងដីរាបសម្រាប់កសិកម្ម។ ប្រជាជនរស់នៅភាគច្រើនក្នុងទីក្រុង ជាពិសេសនៅតំបន់ឡុងដ៍ និងតំបន់ភាគអាគ្នេយ៍។ ភាសាផ្លូវការគឺភាសាអង់គ្លេស ប៉ុន្តែភាសាវែលស៍ ហ្គែលិកស្កុត និងអៀរឡង់ក៏ត្រូវបានទទួលស្គាល់ផងដែរ។ យោងតាម Wikipedia ប្រជាជនមានលក្ខណៈចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយសារការធ្វើអន្តោប្រវេសន៍ពីអតីតអាណានិគម និងបណ្តាប្រទេសផ្សេងៗ ធ្វើឱ្យសង្គមមានវប្បធម៌ចំរុះ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការកត់ត្រារបស់ Wikipedia ទឹកដីនេះមានប្រវត្តិតាំងពីសម័យបុរេប្រវត្តិ ដូចជាសំណង់ស្តូនហេន (Stonehenge) ដែលកសាងពីឆ្នាំ ២៤០០ ដល់ ២២០០ មុនគ.ស.។ ក្រោយមកពួករ៉ូមបានគ្រប់គ្រងនៅសតវត្សទី១ ដល់ទី៥ បន្ទាប់មកពួកអង់គ្លូ-សាក់សុង និងវ៉ៃគីងបានតាំងទីលំនៅ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់គឺសមរភូមិហាស្ទីង (Battle of Hastings) ឆ្នាំ ១០៦៦ ដែលពួកន័រម៉ានដឹកនាំដោយវីលៀម (William the Conqueror) បានវាយដណ្តើមរាជបល្ល័ង្ក ហើយបានកែប្រែសង្គមនិងនយោបាយយ៉ាងខ្លាំង។

ការបង្រួបបង្រួមនយោបាយបានចាប់ផ្តើមជាមួយសន្ធិសញ្ញាសហភាពឆ្នាំ ១៧០៧ ដែលបង្រួបបង្រួមព្រះរាជាណាចក្រអង់គ្លេស និងស្កុតឡែន ឲ្យទៅជា ព្រះរាជាណាចក្រក្រង់ប្រឺតាញ។ ក្រោយមកនៅឆ្នាំ ១៨០១ អៀរឡង់បានចូលរួមបង្កើត សហរាជាណាចក្រក្រង់ប្រឺតាញ និងអៀរឡង់។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមឯករាជ្យអៀរឡង់ ភាគខាងត្បូងបានចាកចេញក្លាយជារដ្ឋសេរីនៅឆ្នាំ ១៩២២ ដោយបន្សល់ទុកអៀរឡង់ខាងជើងនៅក្នុងចក្រភព។

ចក្រភពអង់គ្លេសធ្លាប់ជាមហាអំណាចអាណានិគមធំបំផុតក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលមានអាណាចក្រគ្របដណ្តប់ប្រហែល ១/៤ នៃផ្ទៃដីពិភពលោកនៅដើមសតវត្សទី២០។ សង្គ្រាមលោកទាំងពីរបានធ្វើឱ្យប្រទេសនេះរងការខូចខាតយ៉ាងធ្ងន់ ហើយក្រោយសង្គ្រាម អាណានិគមជាច្រើនបានទទួលឯករាជ្យ បង្កើតជា Commonwealth of Nations។ នៅឆ្នាំ ២០១៦ ប្រជាមតិបានសម្រេចឱ្យចាកចេញពីសហភាពអឺរ៉ុប (Brexit) ហើយការដកខ្លួនជាផ្លូវការបានធ្វើឡើងនៅដើមឆ្នាំ ២០២០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ចក្រភពអង់គ្លេសមានសេដ្ឋកិច្ចធំនិងរីកចម្រើន ដោយឡុងដ៍ជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុធំបំផុតរបស់អឺរ៉ុប។ ទីក្រុងនេះជាកន្លែងសំខាន់សម្រាប់ធនាគារ ការវិនិយោគ និងការរ៉ាប់រង ដោយមានធនាគារកណ្តាល Bank of England ដែលជាគំរូសម្រាប់ធនាគារកណ្តាលទំនើបជាច្រើន។ វិស័យសេវាកម្មមានតួនាទីសំខាន់បំផុត រីឯឧស្សាហកម្មដូចជារថយន្ត អវកាស ឱសថ និងបច្ចេកវិទ្យាក៏មានកំណើនគួរកត់សម្គាល់។ តំបន់ Cambridge Cluster ត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ថាជាចង្កោមស្រាវជ្រាវវិទ្យាសាស្ត្រ និងបច្ចេកវិទ្យាដែលមមាញឹកបំផុតក្នុងពិភពលោក។ រូបិយប័ណ្ណគឺផោនស្ទ័រលីង (Pound Sterling)។

ផ្នែកវប្បធម៌ ចក្រភពអង់គ្លេសមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងក្នុងពិភពលោក៖ ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាអន្តរជាតិ អក្សរសិល្ប៍របស់ William Shakespeare ត្រូវបានសិក្សានៅគ្រប់ទីកន្លែង ហើយតន្ត្រីពីក្រុមដូចជា The Beatles និង Rolling Stones បានផ្លាស់ប្តូរសង្គមជាសកល។ កីឡាដូចជាបាល់ទាត់ គ្រីឃ្គេត រ៉ឺកប៊ី ហ្គោល និងតេនីស សុទ្ធតែមានដើមកំណើត ឬត្រូវបានអភិវឌ្ឍយ៉ាងខ្លាំងនៅក្នុងប្រទេសនេះ។ ម្ហូបត្រីបំពងនិងដំឡូងបំពង (Fish and Chips) ព្រមទាំងអាហារពេលព្រឹកបែបអង់គ្លេស (Full English Breakfast) គឺជាមុខម្ហូបតំណាងជាតិ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅក្នុងបរិបទពិភពលោកសព្វថ្ងៃ ចក្រភពអង់គ្លេសនៅតែដើរតួនាទីសំខាន់ជាមហាអំណាចមួយ។ តាម Wikipedia ប្រទេសនេះជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអង្គការសហប្រជាជាតិ សមាជិក G7, G20, NATO និងជាប្រមុខនៃ Commonwealth of Nations។ ការចាកចេញពី EU (Brexit) បាននាំឱ្យមានការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្ម និងអន្តោប្រវេសន៍ ព្រមទាំងធ្វើឱ្យមានការចរចាពាណិជ្ជកម្មសេរីឡើងវិញជាមួយបណ្តាប្រទេសជាច្រើន។

បច្ចុប្បន្ន ព្រះមហាក្សត្រគឺព្រះបាទ Charles III (ឡើងសោយរាជ្យឆ្នាំ ២០២២) និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីគឺលោក Sir Keir Starmer (តាំងពីខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤)។ ចក្រភពអង់គ្លេសបានបង្ហាញការគាំទ្រយ៉ាងសកម្មចំពោះអ៊ុយក្រែនក្នុងជម្លោះជាមួយរុស្ស៊ី និងរក្សា «ទំនាក់ទំនងពិសេស» (Special Relationship) ជាមួយសហរដ្ឋអាមេរិក ដូចបានឃើញក្នុងជំនួបរវាងមេដឹកនាំទាំងពីរនៅឆ្នាំ ២០២៥។