ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមទំព័រវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេសស្តីពី Upset (competition) ការបរាជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់គឺជាស្ថានភាពមួយដែលកើតឡើងនៅក្នុងការប្រកួតប្រជែង ហើយច្រើនកើតមានក្នុងវិស័យនយោបាយបោះឆ្នោត ឬក្នុងវិស័យកីឡា។ តាមនិយមន័យនេះ ការបរាជ័យបែបនេះកើតឡើងនៅពេលដែលភាគីដែលសាធារណជនរំពឹងថានឹងឈ្នះ ត្រូវបានយកឈ្នះដោយភាគីដែលមានសង្ឃឹមទាប ដែលគេហៅថា underdog ហើយភាគច្រើនគេរំពឹងថានឹងចាញ់។ លទ្ធផលបែបនេះផ្ទុយពីការយល់ឃើញទូទៅ ដែលភាសាអង់គ្លេសហៅថា conventional wisdom។

វិគីភីឌាបញ្ជាក់បន្ថែមថា ពាក្យនេះច្រើនត្រូវបានប្រើដើម្បីបញ្ជាក់ពីការយកឈ្នះលើអត្រាភ្នាល់ក្នុងវិស័យកីឡា ឬការយកឈ្នះលើការស្ទង់មតិសាធារណៈក្នុងវិស័យនយោបាយបោះឆ្នោត។ ន័យសំខាន់របស់ Upset មិនមែនគ្រាន់តែជាការចាញ់របស់ក្រុមណាមួយនោះទេ ប៉ុន្តែជាការចាញ់របស់ភាគីដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាមានឱកាសឈ្នះច្បាស់លាស់មុនពេលការប្រកួត ឬការបោះឆ្នោតចាប់ផ្ដើម។ ឧទាហរណ៍មួយដែលជាប់ក្នុងចំណងជើងរូបថតរបស់វិគីភីឌា គឺក្លឹបបាល់ទាត់ Leicester City F.C. ដែលបានឈ្នះពាន Premier League ក្នុងរដូវកាល ២០១៥ ដល់ ២០១៦ ទោះបីជាក្លឹបនេះត្រូវបានគេដាក់អត្រាភ្នាល់ ៥០០០ ទល់ ១ ក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ទំព័រវិគីភីឌាមិនបានលើកយកប្រភពដើម ឬប្រវត្តិភាសារបស់ពាក្យ Upset មកពន្យល់ដោយលម្អិតនោះទេ ប៉ុន្តែឧទាហរណ៍ដែលមានក្នុងអត្ថបទបង្ហាញថា ការបរាជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់បានកើតឡើងជាបន្តបន្ទាប់ក្នុងប្រវត្តិកីឡាអាជីព ហើយត្រូវបានគេចងចាំជាព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់។

តាមចំណងជើងរូបថតពីវិគីភីឌា ក្រុមកីឡាបាល់បោះ Detroit Pistons ក្នុងឆ្នាំ ២០០៤ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាក្រុមដែលមានសង្ឃឹមទាប ដោយសារក្រុមនេះចូលរួមវគ្គផ្តាច់ព្រ័ត្រ NBA ឆ្នាំ ២០០៤ ដោយគ្មានកីឡាករ All-Star សូម្បីតែម្នាក់នៅក្នុងក្រុម។ ពួកគេបានយកឈ្នះក្រុម Los Angeles Lakers ដែលត្រូវបានគេព្យាករថាមានឧត្តមភាពខ្លាំងជាងមុនក្នុងស៊េរីប្រកួតនោះ។ លទ្ធផលនេះត្រូវបានគេចាត់ទុករហូតមកដល់សព្វថ្ងៃថាជាការបរាជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់ដ៏ធំបំផុតមួយក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ NBA។

ករណីក្លឹប Leicester City ដែលបានលើកឡើងខាងលើក៏ជាផ្នែកមួយនៃការចងចាំរួមក្នុងពិភពកីឡាដែរ។ ដោយសារក្លឹបនេះមានអត្រាភ្នាល់ ៥០០០ ទល់ ១ ការឈ្នះរបស់ពួកគេបានធ្វើឱ្យគេចាត់ទុកករណីនេះជាឧទាហរណ៍ល្អបំផុតមួយសម្រាប់ពាក្យ Upset ក្នុងប្រវត្តិកីឡាទំនើប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ទោះបីជា Upset មិនមែនជាឈ្មោះទីកន្លែង ឬក្រុមប្រជាជនណាមួយក៏ដោយ ក៏គោលគំនិតនេះមានឥទ្ធិពលយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងវប្បធម៌ការប្រកួតប្រជែង និងក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ចកីឡា។ តាមវិគីភីឌា ការយកឈ្នះលើអត្រាភ្នាល់គឺជាវិធីមួយដែលគេប្រើពាក្យនេះជាញឹកញាប់។ នៅពេលដែលលទ្ធផលពិតប្រាកដមិនដូចការគណនារបស់ទីផ្សារភ្នាល់ លទ្ធផលនោះច្រើនត្រូវបានគេហៅថាជា Upset ហើយវាបានបង្ហាញថាការប៉ាន់ប្រមាណជាមុនអាចខុសឆ្គងបាន។

នៅក្នុងវិស័យនយោបាយ ការបរាជ័យដែលមិននឹកស្មានដល់ក៏ជាប់ទាក់ទងនឹងការស្ទង់មតិសាធារណៈដែរ។ នៅពេលដែលបេក្ខជនដែលមានស្ថិតិទាបជាងគេក្នុងការស្ទង់មតិអាចឈ្នះការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដ គេច្រើនប្រើពាក្យ Upset ដើម្បីពិពណ៌នាពីលទ្ធផលនោះ។ ដូច្នេះអ្នកដែលតាមដានទាំងកីឡា និងកិច្ចការបោះឆ្នោត អាចឃើញពាក្យនេះលេចឡើងជាញឹកញាប់ក្នុងរបាយការណ៍ព័ត៌មាន រាល់ពេលដែលលទ្ធផលផ្ទុយពីការព្យាករណ៍របស់អ្នកជំនាញ ឬទីផ្សារ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

នៅក្នុងព័ត៌មានសព្វថ្ងៃ ពាក្យ Upset អាចជួយអ្នកអានឱ្យយល់ពីព្រឹត្តិការណ៍កីឡា និងលទ្ធផលបោះឆ្នោតបានកាន់តែច្បាស់។ ជាឧទាហរណ៍ ការប្រកួតដែលក្រុមដែលគេរំពឹងថានឹងឈ្នះត្រូវចាញ់ នឹងត្រូវបានពិពណ៌នាដោយសារព័ត៌មានជាញឹកញាប់ថាជា Upset។ នៅក្នុងការបោះឆ្នោត បេក្ខជនដែលមានការគាំទ្រក្រោមការស្ទង់មតិ ប៉ុន្តែអាចឈ្នះការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដ ក៏ជាករណីដែលគេហៅថា Upset ដែរ។

សម្រាប់អ្នកអានភាសាខ្មែរដែលតាមដានព័ត៌មានអន្តរជាតិ ការស្គាល់ពាក្យនេះមានសារៈប្រយោជន៍ ព្រោះវាជួយបកស្រាយថាហេតុអ្វីបានជាលទ្ធផលមួយត្រូវបានគេចាត់ទុកថាអស្ចារ្យ ឬមិនធម្មតា។ គោលគំនិតនេះមិនជាប់នឹងព្រឹត្តិការណ៍តែមួយឡើយ ប៉ុន្តែអាចអនុវត្តបានក្នុងវិស័យកីឡា នយោបាយ និងការប្រកួតប្រជែងទូទៅគ្រប់ទម្រង់។