ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធ គឺជាប្រភេទអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម ដែលភាគរយនៃសមាសភាពអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម-២៣៥ (U-235) ត្រូវបានបង្កើនឡើង តាមរយៈដំណើរការញែកអ៊ីសូតូប។ នេះបើតាមការពណ៌នារបស់វិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស។ គួរកត់សម្គាល់ថា «ការបន្សុទ្ធ» ក្នុងបរិបទនេះ សំដៅទៅលើការបង្កើនភាគរយនៃ U-235 នៅក្នុងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម មិនមែនគ្រាន់តែជាការធ្វើឲ្យលោហៈមានភាពបរិសុទ្ធធម្មតាឡើយ។

អ៊ីសូតូប គឺជាទម្រង់ផ្សេងៗនៃធាតុគីមីតែមួយ ដែលមានចំនួននុយត្រុងក្នុងស្នូលខុសគ្នាពីគ្នា។ តាមវិគីភីឌា អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមដែលមាននៅក្នុងធម្មជាតិ ផ្សំឡើងជាចម្បងដោយអ៊ីសូតូបបី គឺអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម-២៣៨ (U-238) អ៊ុយរ៉ាញ៉ូម-២៣៥ (U-235) និងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម-២៣៤ (U-234)។

ក្នុងចំណោមអ៊ីសូតូបទាំងនេះ U-235 គឺជានុយក្លីដដើមបឋម (primordial nuclide) តែមួយគត់ ដែលមានវត្តមាននៅក្នុងធម្មជាតិក្នុងបរិមាណគួរឲ្យកត់សម្គាល់ ហើយដែលអាចធ្វើប្រត្តិកម្មបំបែកជាតិបានជាមួយនឺត្រុងកម្ដៅ (fissile)។ លក្ខណៈពិសេសនេះហើយ ដែលធ្វើឲ្យការបង្កើនកម្រិត U-235 នៅក្នុងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមមានសារៈសំខាន់ជាខ្លាំង ទាំងក្នុងវិស័យថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ និងក្នុងការពិភាក្សាអន្តរជាតិអំពីសន្តិសុខ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ការបន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមត្រូវបានអនុវត្តនៅក្នុងបរិក្ខារឧស្សាហកម្មឯកទេសធំៗ។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា រូបថតខាងលើបង្ហាញល្បាក់ ឬបណ្ដុំម៉ាស៊ីនផ្ចិតឧស្ម័ន (gas centrifuge) នៅក្នុងរោងចក្របន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ម៉ាស៊ីនផ្ចិតឧស្ម័ន គឺជាបរិក្ខារមួយប្រភេទដែលគេប្រើសម្រាប់ញែកអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធ។

ទីតាំងមួយទៀតនៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺរោងចក្ររបស់មន្ទីរពិសោធន៍ជាតិ Lawrence Livermore (LLNL)។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់ក្រសួងថាមពលសហរដ្ឋអាមេរិក (U.S. Department of Energy) អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធដែលផលិតនៅរោងចក្រ LLNL ត្រូវបានប្រមូលជាដុំសំប៉ែត មានទំហំនិងកម្រាស់ប៉ុនកាក់មួយភាគបួនដុល្លារ (quarter) ជាច្រើនសន្លឹក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

គោលដៅគ្រឹះនៃការបន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម គឺការបង្កើនភាគរយនៃ U-235 ដែលជាអ៊ីសូតូបតែមួយគត់ក្នុងធម្មជាតិដែលអាចធ្វើប្រត្តិកម្មបំបែកបានជាមួយនឺត្រុងកម្ដៅ តាមការរៀបរាប់របស់វិគីភីឌា។ ដំណើរការនេះ គេហៅថាការញែកអ៊ីសូតូប។

វិធីសាស្ត្រមួយដែលគេបានស្គាល់ និងប្រើប្រាស់ គឺវិធីសាស្ត្រសាយភាយឧស្ម័ន (gaseous diffusion)។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា វិធីសាស្ត្រនេះប្រើភ្នាសដែលអាចជ្រាបចូលបានតែផ្នែកខ្លះ (semi-permeable membranes) ដើម្បីញែកអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធ។

បច្ចេកវិទ្យាមួយទៀតដែលភ្ជាប់ទៅនឹងប្រវត្តិនៃការបន្សុទ្ធអ៊ីសូតូប គឺដំណើរការផលិតបែប LIGA ដែលប្រើកាំរស្មីអ៊ិច (X-ray)។ តាមការកត់សម្គាល់ក្នុងចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា ដំណើរការនេះត្រូវបានអភិវឌ្ឍដំបូងនៅមជ្ឈមណ្ឌលស្រាវជ្រាវ Forschungszentrum Karlsruhe ក្នុងប្រទេសអាល្លឺម៉ង់ ដើម្បីផលិតក្បាលរន្ធ (nozzles) សម្រាប់ការបន្សុទ្ធអ៊ីសូតូប។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងន័យសេដ្ឋកិច្ច ការបន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមពាក់ព័ន្ធនឹងខ្សែសង្វាក់ផលិតកម្មឧស្សាហកម្ម ដែលមានផលិតផលនៅដំណាក់កាលផ្សេងៗគ្នា ហើយទាមទារការវិនិយោគលើបរិក្ខារឯកទេសខ្ពស់។ តាមចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា ស្គរដែលបង្ហាញនៅផ្នែកទិដ្ឋភាពទូទៅ មានផ្ទុកម្សៅអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមពណ៌លឿង ហៅថា yellowcake ដែលជាល្បាយនៃកំណកអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម (a mixture of uranium precipitates)។

រូបថតប្រព័ន្ធ LIGA ខាងលើ បង្ហាញពីបរិក្ខារផលិតដ៏ល្អិតល្អន់ ដែលភ្ជាប់ទៅនឹងការផលិតក្បាលរន្ធសម្រាប់ការបន្សុទ្ធអ៊ីសូតូប។ ចំណែកឯផលិតផលចុងក្រោយអាចមានទម្រង់ជាដុំដែកអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធខ្ពស់ (highly enriched uranium, HEU) ដូចរូបថតនៅផ្នែកចុងក្រោយនៃអត្ថបទនេះ តាមការបញ្ជាក់ក្នុងចំណងជើងរូបភាពរបស់វិគីភីឌា។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ដោយសារ U-235 គឺជានុយក្លីដដើមបឋមតែមួយគត់ដែលអាចធ្វើប្រត្តិកម្មបំបែកបានជាមួយនឺត្រុងកម្ដៅ កម្រិតនៃការបន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាបញ្ហាសំខាន់ ទាំងសម្រាប់ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធថាមពលនុយក្លេអ៊ែរ និងសម្រាប់កិច្ចពិភាក្សាអន្តរជាតិអំពីការមិនរីកសាយភាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។

អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ដែលតាមដានព័ត៌មានអន្តរជាតិ តែងជួបប្រទះពាក្យ «ការបន្សុទ្ធអ៊ុយរ៉ាញ៉ូម» នៅក្នុងរបាយការណ៍អំពីការចរចាផ្នែកនុយក្លេអ៊ែរ គម្រោងរ៉េអាក់ទ័រថាមពល និងការវិវត្តខាងបច្ចេកវិទ្យាថាមពល។

ការស្គាល់ភាពខុសគ្នារវាងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមធម្មជាតិ អ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធ និងអ៊ុយរ៉ាញ៉ូមបន្សុទ្ធខ្ពស់ ជួយឲ្យអ្នកអានវាយតម្លៃសេចក្ដីរាយការណ៍ប្រភេទនេះបានកាន់តែច្បាស់លាស់ ដោយមិនច្រឡំលក្ខខណ្ឌបច្ចេកទេសនានាឡើយ។