ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមវិគីភីឌា ការប្រកួតប្រជែងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន គឺជាការប្រជែងឥទ្ធិពលផ្នែកសេដ្ឋកិច្ច យោធា បច្ចេកវិទ្យា និងការទូត រវាងមហាអំណាចធំជាងគេទាំងពីរលើសកលលោក។ ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកអចិន្ត្រៃយ៍នៃក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខអ.ស.ប. និងជាមហាអំណាចនុយក្លេអ៊ែរ។ ការប្រកួតប្រជែងនេះបានកើនឡើងជាលំដាប់ចាប់តាំងពីដើមទសវត្សឆ្នាំ ២០១០ ហើយត្រូវបានហៅដោយអ្នកវិភាគថា «ការប្រកួតប្រជែងយុទ្ធសាស្ត្រ» ឬ «សង្រ្គាមត្រជាក់ថ្មី» (តាម BBC)។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

សហរដ្ឋអាមេរិក ស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង មានប្រជាជនប្រមាណ ៣៣០ លាននាក់ (តាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២០)។ ចំណែកសាធារណរដ្ឋប្រជាមានិតចិន ស្ថិតនៅអាស៊ីបូព៌ា និងមានប្រជាជនជាង ១.៤ ពាន់លាននាក់។ ប្រព័ន្ធនយោបាយរបស់សហរដ្ឋជាសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធប្រជាធិបតេយ្យ ខណៈចិនជារដ្ឋបក្សតែមួយកុម្មុយនីស្ត (យោងវិគីភីឌា)។ ភាពខុសគ្នានៃប្រព័ន្ធ និងការប្រជែងដែនសមុទ្រក្នុងតំបន់បានក្លាយជាឫសគល់នៃវិបត្តិភូមិសាស្ត្រនយោបាយ (តាម BCC)។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចទាំងពីរមានដំណើរស្មុគស្មាញ។ នៅសតវត្សទី ១៩-២០ សហរដ្ឋបានជ្រៀតជ្រែកក្នុងប្រទេសចិនតាមរយៈសន្ធិសញ្ញាមិនស្មើភាព (យោងវិគីភីឌា)។ ក្នុងសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ ប្រទេសទាំងពីរបានផ្តាច់ទំនាក់ទំនង។ ការផ្លាស់ប្តូរបានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៧២ នៅពេលលោកប្រធានាធិបតីនិកសុនបានធ្វើដំណើរទៅកាន់ទីក្រុងប៉េកាំង ហើយបន្ទាប់មកទំនាក់ទំនងការទូតត្រូវបានស្តារឡើងវិញនៅឆ្នាំ ១៩៧៩ (តាម BBC)។

ក្រោយសង្រ្គាមត្រជាក់ ការផ្សារភ្ជាប់សេដ្ឋកិច្ចបានកើនឡើងខ្លាំង រហូតដល់ចិនចូលជាសមាជិក WTO នៅឆ្នាំ ២០០១។ ប៉ុន្តែភាពតានតឹងបានផ្ទុះឡើងវិញនៅដើមទសវត្សឆ្នាំ ២០១០ ដោយសារការពង្រីកឥទ្ធិពលចិននៅសមុទ្រចិនខាងត្បូង និងការអភិវឌ្ឍយោធា។ នៅឆ្នាំ ២០១៧ សង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មបានចាប់ផ្តើមក្រោមរដ្ឋបាលលោកត្រាំ ហើយក្រោយមកការប្រកួតប្រជែងបានពង្រីកដល់វិស័យបច្ចេកវិទ្យា និងយោធា (តាម Reuters)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

វិស័យសេដ្ឋកិច្ចគឺជាឆាកសំខាន់នៃការប្រកួតប្រជែង។ យោងតាមវិគីភីឌា GDP សរុបរបស់ចិនស្ថិតនៅលំដាប់ទី ២ បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋ ប៉ុន្តែបើគិតតាមសមត្ថភាពទិញ (PPP) ចិនបានវ៉ាដាច់ហើយ។ សង្រ្គាមពាណិជ្ជកម្មបានជំរុញឱ្យក្រុមហ៊ុនផ្លាស់ទីខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ចេញពីចិនទៅកាន់ប្រទេសផ្សេងៗ (តាម BBC)។ ការប្រកួតប្រជែងផ្នែកបច្ចេកវិទ្យា ពិសេសបន្ទះឈីប និង AI កាន់តែក្តៅគគុក ដោយសហរដ្ឋបានដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមហ៊ុនដូចជា Huawei និង uchwany អនុវត្តច្បាប់ CHIPS Act (យោង Reuters)។

ផ្នែកវប្បធម៌ក៏ជាសមរភូមិដែរ។ ចិនពង្រីកឥទ្ធិពលតាមវិទ្យាស្ថានខុងជឺ ខណៈសហរដ្ឋប្រើប្រាស់ហូលីវូដ និងបច្ចេកវិទ្យាឌីជីថលដើម្បីផ្សព្វផ្សាយតម្លៃ (យោងវិគីភីឌា)។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានខ្មែរ ការប្រកួតប្រជែងនេះជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់មកលើកម្ពុជា។ ប្រទេសចិនជាដៃគូពាណិជ្ជកម្ម និងវិនិយោគិនធំជាងគេ តាមរយៈគំនិតផ្តួចផ្តើមខ្សែក្រវាត់និងផ្លូវ រួមមានគម្រោងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធធំៗនៅខេត្តព្រះសីហនុ (តាម BBC ខ្មែរ)។ ទន្ទឹមនេះ សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាដៃគូសន្តិសុខ និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍ (តាម VOA ខ្មែរ)។

រឿងមូលដ្ឋានទ័ពជើងទឹករាម បានក្លាយជាចំណុចប្រកួតប្រជែងឥទ្ធិពល បន្ទាប់ពីមានរបាយការណ៍ថាចិនអាចប្រើមូលដ្ឋាននេះសម្រាប់គោលដៅយោធា (តាម Reuters)។ រដ្ឋាភិបាលកម្ពុជាបានបដិសេធ និងអះអាងថាជាការការពារជាតិសុទ្ធសាធ (យោង AKP នៃរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា)។

ជារួម ការប្រកួតប្រជែងនេះបានបង្កើតសម្ពាធឱ្យប្រទេសក្នុងតំបន់ រួមទាំងកម្ពុជា ត្រូវធ្វើសមតុល្យនយោបាយរវាងមហាអំណាចទាំងពីរ ដោយព្យាយាមទាញផលប្រយោជន៍សេដ្ឋកិច្ច ប៉ុន្តែចៀសវាងការពឹងផ្អែកខ្លាំងពេក (តាមអ្នកវិភាគ)។