សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងចិន-សហរដ្ឋអាមេរិក (២០១៧-២០១៨)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងចិន ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ២០១៨ ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាជម្លោះសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតមួយនៅក្នុងសតវត្សទី២១។ តាមវិគីភីឌា មូលហេតុចម្បងគឺការចោទប្រកាន់របស់រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីដូណាល់ ត្រាំ ថាចិនបានប្រព្រឹត្តិការអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មមិនយុត្តិធម៌ ការលួចបច្ចេកវិទ្យា និងកម្មសិទ្ធិបញ្ញារបស់ក្រុមហ៊ុនអាមេរិក ព្រមទាំងឱនភាពពាណិជ្ជកម្មដ៏ធំសម្បើមរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ រដ្ឋបាលត្រាំបានដាក់ពន្ធគយបន្ថែមលើទំនិញចិនជាបន្តបន្ទាប់ ដោយចាប់ផ្តើមពីពន្ធលើដែកថែប និងអាលុយមីញ៉ូមនៅខែមីនា ឆ្នាំ២០១៨ ហើយបានពង្រីកវិសាលភាពទៅដល់ទំនិញដែលមានតម្លៃរាប់រយពាន់លានដុល្លារ។ ជាការសងសឹក រដ្ឋាភិបាលចិនក្រោមដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតីស៊ី ជីនពីង បានដាក់ពន្ធគយប្រឆាំងទៅលើទំនិញសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ រួមមានទាំងផលិតផលកសិកម្ម និងទំនិញផ្សេងទៀត។

យោងតាមវិគីភីឌា នៅត្រឹមខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៩ ទំនិញចិនប្រមាណ ៣៧០ ពាន់លានដុល្លារត្រូវបានដាក់ពន្ធគយដោយសហរដ្ឋអាមេរិក ខណៈចិនបានដាក់ពន្ធគយលើទំនិញអាមេរិកប្រមាណ ១១០ ពាន់លានដុល្លារ។ ជម្លោះនេះមិនត្រឹមតែប៉ះពាល់ដល់ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងអូសទាញសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកទាំងមូលឱ្យធ្លាក់ចុះ ដោយមានការព្យាករណ៍ថាផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) សកលអាចថយចុះជាង ០.៥%។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

យោងតាមវិគីភីឌា ឫសគល់នៃសង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មនេះអាចត្រូវបានគេគន់គូរតាំងពីឆ្នាំ២០១៧ នៅពេលដែលប្រធានាធិបតីត្រាំបានចេញបទបញ្ជាប្រតិបត្តិមួយដើម្បីស៊ើបអង្កេតលើការអនុវត្តពាណិជ្ជកម្មរបស់ចិនក្រោមរូបមន្ត Section 301 នៃច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក។ របាយការណ៍នៃការស៊ើបអង្កេតនេះបានចោទប្រកាន់ចិនថាបានបង្ខំក្រុមហ៊ុនបរទេសឱ្យផ្ទេរបច្ចេកវិទ្យា និងដាក់កំហិតមិនយុត្តិធម៌លើសកម្មភាពអាជីវកម្ម។ នៅខែមីនាឆ្នាំ២០១៨ រដ្ឋបាលអាមេរិកបានប្រកាសដាក់ពន្ធគយ ២៥% លើការនាំចូលដែកថែប និង ១០% លើអាលុយមីញ៉ូម ដោយលើកឡើងពីបញ្ហាសន្តិសុខជាតិ។ ចិនបានឆ្លើយតបដោយការដាក់ពន្ធគយលើទំនិញអាមេរិកដែលមានតម្លៃប្រហែល ៣ ពាន់លានដុល្លារ។

រវាងខែមិថុនានិងខែកញ្ញាឆ្នាំ២០១៨ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់ពន្ធគយ ២៥% បន្ថែមលើទំនិញចិនដែលមានតម្លៃ ៥០ ពាន់លានដុល្លារ ហើយបន្ទាប់មកបានពង្រីកការយកពន្ធទៅលើទំនិញដែលមានតម្លៃ ២០០ ពាន់លានដុល្លារទៀត។ ភាគីចិនក៏បានដាក់ពន្ធគយប្រឆាំងទៅលើទំនិញអាមេរិករាប់ពាន់លានដុល្លារដែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា ជម្លោះនេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មកាន់តែតានតឹង ហើយក៏បានប៉ះពាល់ដល់វិស័យបច្ចេកវិទ្យាផងដែរ ដូចជាការដាក់ទណ្ឌកម្មលើក្រុមហ៊ុន ZTE និង Huawei ជាដើម។

នៅខែធ្នូឆ្នាំ២០១៨ ក្នុងជំនួបកំពូល G20 នៅទីក្រុង Buenos Aires ប្រទេសអាហ្សង់ទីន លោកត្រាំនិងលោកស៊ីបានយល់ព្រមឈប់បង្កើនពន្ធគយរយៈពេល ៩០ ថ្ងៃ ដើម្បីចរចា។ ទោះយ៉ាងណា ការចរចាបានអូសបន្លាយ ហើយភាពតានតឹងបានកើនឡើងម្តងទៀតនៅឆ្នាំ២០១៩។ នៅខែមករាឆ្នាំ២០២០ ភាគីទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀងដំណាក់កាលទីមួយ (Phase One) ដែលចិនយល់ព្រមបង្កើនការទិញទំនិញអាមេរិក និងធ្វើកំណែទម្រង់គោលនយោបាយមួយចំនួន ប៉ុន្តែពន្ធគយជាច្រើននៅតែរក្សាដដែល។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងចិននៅតែជាកត្តាសំខាន់ដែលជះឥទ្ធិពលដល់សេដ្ឋកិច្ចសកលរហូតដល់បច្ចុប្បន្ន។ តាមរបាយការណ៍របស់ BBC ទោះបីមានកិច្ចព្រមព្រៀង Phase One ក៏ដោយ ក៏រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីចូ បៃដេន បានរក្សាពន្ធគយភាគច្រើនដែលសម័យត្រាំបានដាក់ ហើយបានបន្ថែមវិធានការថ្មីៗក្នុងវិស័យបច្ចេកវិទ្យា ដូចជាការដាក់កំហិតលើការនាំចេញបន្ទះឈីប និងឧបករណ៍សម្រាប់ផលិត semiconductor ទៅកាន់ប្រទេសចិនជាដើម។ ការដាក់ទណ្ឌកម្មទាំងនេះមានគោលដៅរារាំងចិនពីការអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាទំនើប និងកាត់បន្ថយការពឹងផ្អែកខាងយោធា។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា និងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ សង្គ្រាមពាណិជ្ជកម្មនេះបាននាំមកនូវឱកាសខ្លះ ព្រោះក្រុមហ៊ុននានាបានផ្លាស់ទីរោងចក្រផលិតចេញពីចិនមកប្រទេសក្នុងតំបន់វិញ ដើម្បីជៀសវាងពន្ធគយ (គោលនយោបាយ “China+1”)។ កម្ពុជាទទួលបានការវិនិយោគផ្ទាល់ពីបរទេសកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ ជាពិសេសពីចិនផ្ទាល់ ប៉ុន្តែក៏ប្រឈមមុខនឹងបញ្ហាប្រកួតប្រជែង និងការពឹងផ្អែកខ្លាំងលើការនាំចេញ។ យោងតាមអ្នកវិភាគ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចរវាងមហាអំណាចទាំងពីរនឹងបន្តជាកត្តាកំណត់ដ៏សំខាន់សម្រាប់ស្ថិរភាពសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោកនៅប៉ុន្មានឆ្នាំខាងមុខ។