ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សភាសហរដ្ឋអាមេរិក (United States Congress) គឺជាសាខានីតិបញ្ញត្តិនៃរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនៃសហរដ្ឋអាមេរិក។ វាជាស្ថាប័ននីតិបញ្ញត្តិដែលមានសភាពីរ (bicameral) រួមមាន សភាតំណាងរាស្ត្រ (House of Representatives) ជាសភាជាន់ទាប និងព្រឹទ្ធសភា (Senate) ជាសភាជាន់ខ្ពស់។ សភាទាំងពីរប្រជុំនៅក្នុងអាគារ Capitol នៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី ដែលជារដ្ឋធានីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា សភានេះមានអំណាចនីតិបញ្ញត្តិដ៏សំខាន់ ដូចជាការបង្កើតច្បាប់ ការអនុម័តថវិកា ការប្រកាសសង្គ្រាម និងការត្រួតពិនិត្យរដ្ឋបាលប្រតិបត្តិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អាគារ Capitol របស់សភាស្ថិតនៅលើកំពូលភ្នំ Capitol Hill ក្នុងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌីស៊ី។ តាម Wikipedia សភាមានសមាជិកសរុបចំនួន ៥៣៥ រូប ដែលរួមមាន តំណាងរាស្ត្រ ៤៣៥ រូប មកពីរដ្ឋទាំង ៥០ តាមសមាមាត្រប្រជាជន និងសមាជិកព្រឹទ្ធសភា ១០០ រូប (រដ្ឋនីមួយៗមាន ២ រូប)។ សមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រមានអាណត្តិ ២ ឆ្នាំ ឯសមាជិកព្រឹទ្ធសភាមានអាណត្តិ ៦ ឆ្នាំ។ សមាជិកទាំងនេះត្រូវបានជ្រើសរើសតាមរយៈការបោះឆ្នោតដោយផ្ទាល់ពីប្រជាពលរដ្ឋនៅក្នុងមណ្ឌលរៀងៗខ្លួន ឬទូទាំងរដ្ឋសម្រាប់សមាជិកព្រឹទ្ធសភា។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

សភាសហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយរដ្ឋធម្មនុញ្ញសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅថ្ងៃទី ១៧ កញ្ញា ១៧៨៧ និងចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ ១៧៨៩។ មុនពេលនោះ អំណាចនីតិបញ្ញត្តិស្ថិតក្រោមសភាសហព័ន្ធ (Congress of the Confederation) ដែលមានសភាតែមួយ ប៉ុន្តែមានអំណាចកំណត់។ យោងតាម Wikipedia អ្នកតាក់តែងរដ្ឋធម្មនុញ្ញបានបង្កើតគំរូសភាពីរ ដើម្បីតុល្យភាពរវាងរដ្ឋធំនិងរដ្ឋតូច ដោយឲ្យសភាតំណាងរាស្ត្រតំណាងតាមប្រជាជន និងព្រឹទ្ធសភាតំណាងរដ្ឋ។ សភាប្រជុំលើកដំបូងនៅទីក្រុងញូវយ៉កក្នុងឆ្នាំ ១៧៨៩ ហើយក្រោយមកនៅទីក្រុងហ្វីឡាដេលហ្វៀ មុននឹងប្តូរទៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនជាអចិន្ត្រៃយ៍នៅឆ្នាំ ១៨០០។

នៅឆ្នាំ ១៨១៤ អាគារ Capitol ដើមត្រូវបានកងទ័ពអង់គ្លេសដុតបំផ្លាញកំឡុងសង្គ្រាមឆ្នាំ ១៨១២ ប៉ុន្តែត្រូវបានកសាងឡើងវិញ និងពង្រីកជាបន្តបន្ទាប់។ សមាជិកសភាតំណាងរាស្ត្រត្រូវបានកើនឡើងតាមកំណើនប្រជាជនរហូតដល់ច្បាប់មួយនៅដើមសតវត្សទី ២០ ដែលបានកំណត់ចំនួនតំណាងរាស្ត្រត្រឹម ៤៣៥ រូប។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ សភាបានបង្ហាញអំណាចត្រួតពិនិត្យតាមរយៈការស៊ើបអង្កេត និងការចោទប្រកាន់ (impeachment) ប្រធានាធិបតី ដូចជាករណីលោក Andrew Johnson (១៨៦៨), លោក Richard Nixon (១៩៧៤) និងលោក Bill Clinton (១៩៩៨)។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សភាសហរដ្ឋអាមេរិកមានអំណាចទូលំទូលាយក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច ដែលក្នុងភាសាអង់គ្លេសហៅថា “power of the purse”។ យោងតាម Wikipedia សភាមានសិទ្ធិដាក់ពន្ធ អនុញ្ញាតឲ្យចំណាយថវិការដ្ឋាភិបាល និងបោះពុម្ពរូបិយប័ណ្ណ។ គ្រប់ច្បាប់ពាក់ព័ន្ធនឹងការចំណាយត្រូវតែចាប់ផ្តើមពីសភាតំណាងរាស្ត្រ។ លើសពីនេះ សភាក៏មានសិទ្ធិគ្រប់គ្រងពាណិជ្ជកម្មរវាងរដ្ឋ (interstate commerce) និងជាមួយបរទេស ដែលធ្វើឲ្យវាមានឥទ្ធិពលខ្លាំងលើសេដ្ឋកិច្ចជាតិ។

ក្នុងវិស័យវប្បធម៌ សភាបានដើរតួជាអ្នកបង្កើតច្បាប់ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរសង្គម ដូចជាច្បាប់សិទ្ធិពលរដ្ឋ ច្បាប់បរិស្ថាន និងច្បាប់អន្តោប្រវេសន៍។ អាគារ Capitol ត្រូវបានចាត់ទុកជានិមិត្តសញ្ញារបស់លទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍រាប់លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំ។ ម៉្យាងទៀត ការប្រជុំសភាត្រូវបានផ្សាយតាមទូរទស្សន៍ និងអ៊ីនធឺណិត ដែលជួយឲ្យសាធារណជនអាចចូលរួមតាមដានដំណើរការប្រជាធិបតេយ្យបាន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សភាសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាស្ថាប័នដ៏មានឥទ្ធិពលលើឆាកនយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចសកល។ សម្រាប់ប្រជាជនកម្ពុជា សកម្មភាពរបស់សភានេះអាចប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ ឬដោយប្រយោល តាមរយៈគោលនយោបាយជំនួយបរទេស ការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ច និងការអនុម័តកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ សភាក៏មានតួនាទីក្នុងការអនុម័តថវិកាជំនួយសម្រាប់តំបន់អាស៊ី និងការបោះឆ្នោតលើសន្ធិសញ្ញានានា ដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងកម្ពុជា។

ហេតុដូច្នេះ ការយល់ដឹងអំពីសមាសភាព មុខងារ និងឥទ្ធិពលរបស់សភាសហរដ្ឋអាមេរិក ជួយឲ្យអ្នកអាន KhmerPulse អាចតាមដានព្រឹត្តិការណ៍នយោបាយនិងសេដ្ឋកិច្ចសកលបានកាន់តែស៊ីជម្រៅ និងយល់ពីផលប៉ះពាល់ដែលអាចកើតមានចំពោះជីវភាពរស់នៅប្រចាំថ្ងៃរបស់ពួកគេ។