ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

តាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងសម័យទំនើបគឺស្ថិតក្នុងស្ថានភាពមិនទាន់ដោះស្រាយ និងមានប្រវត្តិដ៏រន្ធត់។ ទំនាក់ទំនងនេះបានចាប់ផ្តើមនៅពាក់កណ្តាលទីពីរនៃសតវត្សរ៍ទី១៩ នៅពេលដែលអ៊ីរ៉ង់ (ដែលគេស្គាល់ថាជាចក្រភពពែរ្សកាចា) មានការប្រុងប្រយ័ត្នចំពោះផលប្រយោជន៍អាណានិគមរបស់អង់គ្លេស និងរុស្ស៊ី ប៉ុន្តែបានចាត់ទុកសហរដ្ឋអាមេរិកជាមហាអំណាចបរទេសដែលគួរឱ្យទុកចិត្តជាង។

ក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានឈ្លានពានដោយចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពសូវៀត ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក តែទំនាក់ទំនងនៅតែជាវិជ្ជមានរហូតដល់ក្រោយសង្គ្រាម។ ក្រោយមក រដ្ឋាភិបាលរបស់នាយករដ្ឋមន្ត្រី មូហាម៉ាត់ ម៉ូសាដេក ត្រូវបានផ្តួលរំលំដោយរដ្ឋប្រហារដែលរៀបចំដោយ CIA និង MI6 ក្នុងឆ្នាំ ១៩៥៣។ ព្រឹត្តិការណ៍នេះនាំទៅដល់យុគសម័យនៃការសហការយ៉ាងជិតស្និទ្ធរវាងរបបផ្តាច់ការរបស់ស្តេចស្ហាហ៍ មូហាម៉ាត់ រេហ្សា ផាហ្លាវី និងរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក។ អ៊ីរ៉ង់បានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធបំផុតមួយក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ មុនពេលដែលបដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមឆ្នាំ ១៩៧៩ បាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរយ៉ាងខ្លាំង។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

អ៊ីរ៉ង់ ដែលមានប្រវត្តិសាស្ត្រជាចក្រភពពែរ្ស ជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅក្នុងតំបន់អាស៊ីខាងលិច ដោយមានព្រំដែនជាប់ប្រទេសផ្សេងៗជាច្រើន។ សហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសមួយនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង ដែលមានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ។ ភាពខុសគ្នាខាងភូមិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌នេះបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរមានលក្ខណៈស្មុគស្មាញ និងពេញទៅដោយការយល់ច្រឡំ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមឯកសារ Wikipedia ទំនាក់ទំនងដំបូងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់បានចាប់ផ្តើមនៅចុងសតវត្សរ៍ទី១៩ នៅពេលដែលពែរ្សស្វះស្វែងរកការគាំទ្រប្រឆាំងនឹងការពង្រីកឥទ្ធិពលរបស់អង់គ្លេស និងរុស្ស៊ី។ ដោយសារតែសហរដ្ឋអាមេរិកមិនមានប្រវត្តិអាណានិគមនៅក្នុងតំបន់ ដូច្នេះហើយបានជាប្រទេសនេះត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាមហាអំណាចដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត។ ក្នុងអំឡុងពេលនោះ ទីប្រឹក្សាហិរញ្ញវត្ថុអាមេរិកដូចជា Arthur Millspaugh និង Morgan Shuster ត្រូវបានតែងតាំងដោយស្តេចស្ហាហ៍ ដើម្បីគ្រប់គ្រងរតនាគារជាតិ។

ចំណុចរបត់ដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅឆ្នាំ ១៩៥៣ នៅពេលដែល CIA និង MI6 បានរៀបចំរដ្ឋប្រហារដើម្បីផ្តួលរំលំរដ្ឋាភិបាលជាប់ឆ្នោតរបស់នាយករដ្ឋមន្រ្តី មូហាម៉ាត់ ម៉ូសាដេក។ បន្ទាប់ពីរដ្ឋប្រហារនេះ ស្តេចស្ហាហ៍ មូហាម៉ាត់ រេហ្សា ផាហ្លាវី បានឡើងកាន់អំណាច និងបង្កើតរបបផ្តាច់ការដែលទទួលបានការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងពីសហរដ្ឋអាមេរិក។ ក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់ អ៊ីរ៉ង់បានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តយុទ្ធសាស្រ្តដ៏សំខាន់ ដោយទទួលបានជំនួយយោធា និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ច្រើនសន្ធឹកសន្ធាប់។

ឆ្នាំ ១៩៧៩ បដិវត្តន៍អ៊ីស្លាមបានផ្លាស់ប្តូរឆាកនយោបាយអ៊ីរ៉ង់ទាំងស្រុង។ ក្រោមការដឹកនាំរបស់អាយយ៉ាតុលឡា រូហូឡា ខូមេនី របបថ្មីបានប្រកាសខ្លួនជារដ្ឋប្រឆាំងអាមេរិកយ៉ាងខ្លាំង។ ទំនាក់ទំនងការទូតត្រូវបានកាត់ផ្តាច់ ហើយវិបត្តិចំណាប់ខ្មាំងនៅស្ថានទូតអាមេរិកប្រចាំទីក្រុងតេហេរ៉ង់ ដែលបានអូសបន្លាយរយៈពេល ៤៤៤ ថ្ងៃ (ដូចបង្ហាញក្នុងរូបភាពនៃការដោះលែង) បានបន្សល់ទុកស្នាមរបួសយ៉ាងជ្រៅក្នុងទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យដំបូង អ្នកជំនាញអាមេរិកដូចជា Arthur Millspaugh និង Morgan Shuster បានចូលរួមចំណែកក្នុងការកែទម្រង់ហិរញ្ញវត្ថុរបស់អ៊ីរ៉ង់ ដោយត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គទេសាភិបាលរតនាគារ (ដូចក្នុងរូបភាព)។ យោងតាម Wikipedia ពួកគេមានភារកិច្ចជួយគ្រប់គ្រងបំណុល និងប្រព័ន្ធប្រមូលពន្ធ។ ក្នុងយុគសម័យស្តេចស្ហាហ៍ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចបានពង្រីកឡើង ដោយមានការវិនិយោគពីសហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងវិស័យប្រេងកាត និងហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ។ ប៉ុន្តែក្រោយបដិវត្តន៍ ១៩៧៩ ទ្រព្យសម្បត្តិអាមេរិកនៅអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានដកហូត ហើយទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចត្រូវបានផ្តាច់ចោល។ ផ្នែកវប្បធម៌វិញ មានការផ្លាស់ប្តូរខ្លះៗ ដូចជាសាលារៀន និងមន្ទីរពេទ្យដែលបង្កើតឡើងដោយជនជាតិអាមេរិក តែព័ត៌មានលម្អិតមានកំណត់ក្នុងឯកសារយោង។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាម Wikipedia ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅសម័យទំនើបគឺ "មិនទាន់ដោះស្រាយ"។ ទោះបីជាមានការប៉ុនប៉ងផ្សះផ្សាក៏ដោយ ដូចជាកិច្ចចរចារស្តីពីកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរនៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០១៥ រវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសទាំងពីរ (ដូចបង្ហាញ) ក៏ភាពតានតឹងនៅតែបន្ត។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ទំនាក់ទំនងនេះមានសារៈសំខាន់ព្រោះវាជះឥទ្ធិពលដល់តម្លៃប្រេងសកល ស្ថិរភាពមជ្ឈិមបូព៌ា និងនយោបាយអន្តរជាតិ ដែលអាចប៉ះពាល់ដល់សេដ្ឋកិច្ចកម្ពុជា។