ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីរ៉ង់ និងសហរដ្ឋអាមេរិកមានប្រវត្តិដ៏ស្មុគស្មាញ និងពោរពេញដោយភាពតានតឹងរហូតដល់សម័យបច្ចុប្បន្ន។ ទំនាក់ទំនងនេះបានចាប់ផ្ដើមនៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី១៩ នៅពេលដែលអ៊ីរ៉ង់ត្រូវបានពិភពលោកខាងលិចស្គាល់ថាជាពែរ្សកាចារ។ តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ពែរ្សមានការព្រួយបារម្ភយ៉ាងខ្លាំងចំពោះផលប្រយោជន៍អាណានិគមរបស់ចក្រភពអង់គ្លេស និងរុស្ស៊ីក្នុងអំឡុងពេល “ការប្រកួតប្រជែងដ៏ធំ” (Great Game)។ ផ្ទុយទៅវិញ សហរដ្ឋអាមេរិកត្រូវបានមើលឃើញថាជាមហាអំណាចបរទេសដែលគួរឱ្យទុកចិត្តជាង។ ជាលទ្ធផល ជនជាតិអាមេរិកឈ្មោះ Arthur Millspaugh និង Morgan Shuster ថែមទាំងត្រូវបានតែងតាំងជាអគ្គហេរញ្ញិកដោយសាហ៍នាពេលនោះ តាមការរាយការណ៍ដដែល។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

អ៊ីរ៉ង់ស្ថិតនៅក្នុងតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ដែលមានរាជធានីតេហេរ៉ង់ជាទីក្រុងសំខាន់។ រីឯសហរដ្ឋអាមេរិកវិញស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង ដោយមានរាជធានីវ៉ាស៊ីនតោន។ ទោះបីជាមានចម្ងាយឆ្ងាយពីគ្នាក៏ដោយ តួនាទីយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីរ៉ង់ក្នុងការផ្គត់ផ្គង់ប្រេងពិភពលោក និងទីតាំងភូមិសាស្ត្រនយោបាយដ៏សំខាន់បានធ្វើឱ្យប្រទេសទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធជាប្រវត្តិសាស្ត្រ។ តាមរយៈរូបថតពី Wikipedia សន្និសីទតេហេរ៉ង់ឆ្នាំ១៩៤៣ បានប្រមូលផ្តុំមេដឹកនាំសម្ព័ន្ធមិត្តនៅក្នុងរដ្ឋធានីអ៊ីរ៉ង់ ដែលបង្ហាញពីសារៈសំខាន់នៃទីតាំងនេះក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia ទំនាក់ទំនងបានឈានចូលដំណាក់កាលថ្មីក្នុងកំឡុងសង្គ្រាមលោកលើកទី២ នៅពេលដែលចក្រភពអង់គ្លេស និងសហភាពសូវៀត (ដែលជាសម្ព័ន្ធមិត្តរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក) បានឈ្លានពានអ៊ីរ៉ង់។ ទោះជាយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងនៅតែជាវិជ្ជមានក្រោយសង្គ្រាម រហូតដល់ដំណាក់កាលចុងក្រោយនៃរដ្ឋាភិបាលលោក Mohammad Mosaddegh។ Wikipedia បានរាយការណ៍ថា លោក Mosaddegh ត្រូវបានផ្ដួលរំលំដោយរដ្ឋប្រហារដែលរៀបចំដោយ CIA និងជំនួយពី MI6។

ក្រោយរដ្ឋប្រហារ អ៊ីរ៉ង់ក្រោមរបបផ្ដាច់ការរបស់សាហ៍ Mohammad Reza Pahlavi បានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្តជិតស្និទ្ធបំផុតមួយរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងអំឡុងសង្គ្រាមត្រជាក់។ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានផ្លាស់ប្ដូរយ៉ាងខ្លាំងបន្ទាប់ពីបដិវត្តអ៊ីស្លាមឆ្នាំ១៩៧៩ ដែលបាននាំមកនូវរបបធិបតេយ្យសាសនាប្រឆាំងអាមេរិកយ៉ាងខ្លាំងក្លា ដឹកនាំដោយ Ayatollah Ruhollah Khomeini តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។ ចាប់ពីពេលនោះមក វិបត្ដិការចំណាប់ខ្មាំងសហរដ្ឋអាមេរិកនៅតេហេរ៉ង់ និងការដាក់ទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចបានធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងកាន់តែយ៉ាប់យ៉ឺន។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

នៅដំណាក់កាលដំបូងនៃទំនាក់ទំនង សហរដ្ឋអាមេរិកបានបញ្ជូនអ្នកប្រឹក្សាហិរញ្ញវត្ថុដូចជា Morgan Shuster ដើម្បីជួយពង្រឹងសេដ្ឋកិច្ចពែរ្ស តាមការរាយការណ៍របស់ Wikipedia។ ក្នុងអំឡុងសម័យសាហ៍ ទំនាក់ទំនងសេដ្ឋកិច្ចបានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំង ដោយសហរដ្ឋអាមេរិកផ្តល់ជំនួយយោធា និងវិនិយោគក្នុងវិស័យប្រេងរបស់អ៊ីរ៉ង់។ វត្តមានវប្បធម៌អាមេរិកក៏មានការលេចធ្លោផងដែរ ដូចដែលរូបថតពី Wikipedia បង្ហាញពីមហាវិទ្យាល័យអាមេរិកនៅតេហេរ៉ង់ និងបេសកកម្មវេជ្ជសាស្ត្ររបស់លោក Joseph Plumb Cochran។ ការផ្លាស់ប្ដូរទាំងនេះបានឆ្លុះបញ្ចាំងពីទំនាក់ទំនងអប់រំ និងសេដ្ឋកិច្ចដ៏ជិតស្និទ្ធ។ ក្រោយបដិវត្តឆ្នាំ១៩៧៩ ការផ្លាស់ប្ដូរសេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌បានធ្លាក់ចុះយ៉ាងខ្លាំងដោយសារទណ្ឌកម្ម និងភាពតានតឹងនយោបាយ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងសម័យទំនើប ទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែជាប្រធានបទដ៏ក្តៅគគុក ជាពិសេសទាក់ទងនឹងកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែររបស់អ៊ីរ៉ង់។ រូបថតពី Wikipedia បង្ហាញពីជំនួបរវាងរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក John Kerry និងសមភាគីអ៊ីរ៉ង់ Javad Zarif នៅឆ្នាំ២០១៥ ក្នុងគោលបំណងពិភាក្សាអំពីកម្មវិធីនុយក្លេអ៊ែរ ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងពីកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងផ្នែកការទូត។ ទោះជាយ៉ាងណា ភាពតានតឹងនៅតែបន្តកើតមាន ដូចដែលរូបថតមួយទៀតពី Wikimedia បង្ហាញពីបាតុកម្មនៅតេហេរ៉ង់ក្នុងឆ្នាំ២០១៧ ប្រឆាំងនឹងគោលនយោបាយអាមេរិក។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ការយល់ដឹងពីប្រវត្តិដ៏ស្មុគស្មាញនេះជួយផ្តល់បរិបទដល់ព្រឹត្តិការណ៍សព្វថ្ងៃ ដូចជាការប្រឈមមុខដាក់គ្នាផ្នែកយោធានៅមជ្ឈិមបូព៌ា និងឥទ្ធិពលរបស់វាលើតម្លៃប្រេងពិភពលោក។