ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងរវាងអ៊ីស្រាអែល និងសហរដ្ឋអាមេរិក បានរីកចម្រើនយ៉ាងខ្លាំងចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៦០ ទៅជាសម្ព័ន្ធភាពដ៏ជិតស្និទ្ធមួយនៅក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច យុទ្ធសាស្ត្រ និងយោធា។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានផ្តល់ការគាំទ្រយ៉ាងខ្លាំងដល់អ៊ីស្រាអែល ហើយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញទំនាក់ទំនងល្អរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប្រទេសអារ៉ាប់ជិតខាង។ ម៉្យាងវិញទៀត អ៊ីស្រាអែលផ្តល់នូវទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្រដល់អាមេរិកនៅក្នុងតំបន់ ព្រមទាំងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការស៊ើបការណ៍សម្ងាត់ និងបច្ចេកវិទ្យាទំនើប។ ទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីស្រាអែលគឺជាកត្តាដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយការបរទេសរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកប្រចាំតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា។ ទំនាក់ទំនងនេះក៏ត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីដ៏ជ្រាលជ្រៅបំផុតមួយនៅលើពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលស្ថិតនៅតំបន់មជ្ឈិមបូព៌ា ជាប់សមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ និងមានព្រំប្រទល់ជាប់ប្រទេសលីបង់ ស៊ីរី ហ្សកដង់ និងអេហ្ស៊ីប។ ប្រទេសនេះមានប្រជាជនប្រមាណ ៩ លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២៣)។ សហរដ្ឋអាមេរិក ដែលស្ថិតនៅចម្ងាយរាប់ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រ មានប្រជាជនជាង ៣៣០ លាននាក់ ក្នុងនោះមានសហគមន៍ជ្វីហ្វអាមេរិកាំងដែលមានចំនួនប្រមាណ ៧ លាននាក់។ សហគមន៍ជ្វីហ្វអាមេរិកនេះមានឥទ្ធិពលនយោបាយយ៉ាងខ្លាំង ហើយជាកត្តាសំខាន់មួយដែលជំរុញឲ្យរដ្ឋាភិបាលអាមេរិកផ្តល់ការគាំទ្រដល់អ៊ីស្រាអែល។ ម្យ៉ាងទៀត ទីតាំងយុទ្ធសាស្ត្ររបស់អ៊ីស្រាអែលនៅចំកណ្តាលផ្លូវដឹកជញ្ជូនសមុទ្រ និងប្រភពថាមពល ធ្វើឲ្យប្រទេសនេះក្លាយជាសម្ព័ន្ធភាពដ៏សំខាន់សម្រាប់ផលប្រយោជន៍អាមេរិកក្នុងតំបន់។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាប្រទេសដំបូងគេបង្អស់ដែលបានទទួលស្គាល់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលនៅថ្ងៃទី១៤ ខែឧសភា ឆ្នាំ១៩៤៨ តែប៉ុន្មានម៉ោងប៉ុណ្ណោះក្រោយការប្រកាសឯករាជ្យ។ ទំនាក់ទំនងបានពង្រឹងជាលំដាប់ ជាពិសេសបន្ទាប់ពីសង្រ្គាមប្រាំមួយថ្ងៃ (Six-Day War) ក្នុងឆ្នាំ១៩៦៧ ដែលអាមេរិកបង្កើនការគាំទ្រផ្នែកនយោបាយ និងយោធាដល់អ៊ីស្រាអែល។ ក្នុងសង្រ្គាមយ៉ុមគីពួរ (Yom Kippur War) ឆ្នាំ១៩៧៣ សហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការដឹកជញ្ជូនអាវុធ និងគ្រឿងផ្គត់ផ្គង់តាមយន្តហោះយ៉ាងធំ (Operation Nickel Grass) ដើម្បីជួយដល់អ៊ីស្រាអែល។

ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗបន្តបន្ទាប់រួមមាន កិច្ចព្រមព្រៀងខេមដេវីឌ (Camp David Accords) ឆ្នាំ១៩៧៨ ដែលមានសហរដ្ឋអាមេរិកជាអ្នកសម្របសម្រួល និងនាំទៅដល់សន្តិភាពរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីប។ កិច្ចព្រមព្រៀងអូស្លូ (Oslo Accords) ឆ្នាំ១៩៩៣ ដែលចុះហត្ថលេខានៅសេតវិមាន ក្រោមការសម្របសម្រួលរបស់ប្រធានាធិបតីប៊ីល គ្លីនតុន បានផ្តួចផ្តើមការចរចាសន្តិភាពអ៊ីស្រាអែល-ប៉ាឡេស្ទីន។ នៅសម័យទំនើប រដ្ឋបាលដូណាល់ ត្រាំបានសម្រេចផ្លាស់ប្តូរស្ថានទូតអាមេរិកទៅក្រុងយេរូសាឡឹមនៅឆ្នាំ២០១៨ និងបានសម្របសម្រួលកិច្ចព្រមព្រៀងអាប្រាហាំ (Abraham Accords) ឆ្នាំ២០២០ ដែលធ្វើឲ្យប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួនប្រក្រតីទំនាក់ទំនងជាមួយអ៊ីស្រាអែល។ រដ្ឋបាលប្រធានាធិបតីចូ បៃដិនបានបន្តគាំទ្រសន្តិសុខអ៊ីស្រាអែល ជាពិសេសក្រោយការវាយប្រហារថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាអ្នកផ្តល់ជំនួយបរទេសធំជាងគេដល់អ៊ីស្រាអែល ដោយចាប់ពីឆ្នាំ១៩៤៦ ទឹកប្រាក់ជំនួយសរុបបានលើសពី ២៥០ ពាន់លានដុល្លារ (គិតតាមអតិផរណា) ដែលភាគច្រើនជាជំនួយយោធា។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ អាមេរិកផ្តល់ជំនួយប្រមាណ ៣.៨ ពាន់លានដុល្លារ ក្នុងនោះភាគច្រើនជាការទិញអាវុធ និងការគាំទ្រប្រព័ន្ធការពារដែនអាកាសដូចជា Iron Dome ជាដើម។ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរី (FTA) រវាងប្រទេសទាំងពីរត្រូវបានចុះហត្ថលេខាតាំងពីឆ្នាំ១៩៨៥ ហើយសព្វថ្ងៃអាមេរិកជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំជាងគេរបស់អ៊ីស្រាអែល។

ផ្នែកវប្បធម៌ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានពង្រឹងដោយទំនាក់ទំនងមនុស្សជាតិ ដូចជាការផ្លាស់ប្តូរនិស្សិត ការទេសចរណ៍ទៅកាន់ទីសក្ការៈជ្វីហ្វ និងការគាំទ្រពីក្រុមគ្រីស្ទានស៊ីយ៉ូនីស (Christian Zionists) នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ យ៉ាងណាមិញ វិគីភីឌាក៏បានរាយការណ៍អំពីចលនា BDS (Boycott, Divestment and Sanctions) ដែលទាមទារឲ្យមានទណ្ឌកម្មសេដ្ឋកិច្ចលើអ៊ីស្រាអែល ប៉ុន្តែរដ្ឋជាច្រើនក្នុងអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ប្រឆាំងនឹងចលនានេះ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នាពេលបច្ចុប្បន្ន ទំនាក់ទំនងអាមេរិក-អ៊ីស្រាអែលនៅតែរឹងមាំ ប៉ុន្តែប្រឈមនឹងសម្ពាធថ្មីៗ។ យោងតាមវិគីភីឌា ក្រោយការវាយប្រហារដោយហាម៉ាសនៅថ្ងៃទី៧ ខែតុលា ឆ្នាំ២០២៣ រដ្ឋបាលបៃដិនបានបញ្ជូនជំនួយយោធាបន្ថែម និងគាំទ្រសិទ្ធិរបស់អ៊ីស្រាអែលក្នុងការការពារខ្លួន។ ទន្ទឹមគ្នានេះ សកម្មភាពយោធានៅតំបន់ហ្គាហ្សាបានបង្កឲ្យមានការតវ៉ានៅតាមសាកលវិទ្យាល័យអាមេរិក និងការថយចុះការគាំទ្រពីសាធារណជន។ ការស្ទង់មតិ Gallup ដែលត្រូវបានដកស្រង់ដោយវិគីភីឌា បង្ហាញថា នៅខែមីនា ឆ្នាំ២០២៤ មានប្រជាជនអាមេរិកភាគច្រើនមិនយល់ព្រមចំពោះសកម្មភាពយោធាអ៊ីស្រាអែលនៅហ្គាហ្សា ខុសពីមួយរយៈពេលខ្លីក្រោយការវាយប្រហារខែតុលា។

ការថ្លែងសុន្ទរកថារបស់លោកនេតាន់យ៉ាហ៊ូនៅសភាអាមេរិកក្នុងខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២៤ គឺជានិមិត្តរូបនៃទំនាក់ទំនងដ៏ជ្រាលជ្រៅ បើទោះបីមានភាពតានតឹងពីបញ្ហាជនស៊ីវិល និងអនាគតនៃដំណោះស្រាយរដ្ឋពីរក៏ដោយ។ ទំនាក់ទំនងនេះនៅតែជាមូលដ្ឋានសំខាន់នៃគោលនយោបាយមជ្ឈិមបូព៌ារបស់អាមេរិក និងមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើស្ថិរភាពតំបន់។