ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីស្រាអែល គឺជាសម្ព័ន្ធភាពពហុវិស័យមួយដែលរឹងមាំបំផុតក្នុងទំនាក់ទំនងអន្តរជាតិ ។ ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ មក ប្រទេសទាំងពីរបានកសាងទំនាក់ទំនងដ៏ជិតស្និទ្ធ គ្របដណ្ដប់លើវិស័យសេដ្ឋកិច្ច យោធា យុទ្ធសាស្ត្រ និងវប្បធម៌ ។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានគាំទ្រអ៊ីស្រាអែលតាមរយៈជំនួយហិរញ្ញវត្ថុប្រចាំឆ្នាំដ៏ធំ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការស្រាវជ្រាវ និងការការពារខាងការទូតនៅអង្គការសហប្រជាជាតិ ។ អ៊ីស្រាអែលវិញត្រូវបានចាត់ទុកថាជា “ដៃគូសម្ព័ន្ធមិនមែនណាតូដ៏សំខាន់” របស់សហរដ្ឋអាមេរិក ដោយផ្ដល់នូវមូលដ្ឋានយុទ្ធសាស្ត្រនៅមជ្ឈិមបូព៌ា ព្រមទាំងបច្ចេកវិទ្យាស៊ីបភើរ និងការស៊ើបអង្កេតសម្ងាត់ដែលមានតម្លៃខ្ពស់ ។ ទំនាក់ទំនងនេះត្រូវបានចាត់ទុកថាជា “ទំនាក់ទំនងពិសេស” ដោយសារកត្តាប្រវត្តិសាស្ត្រ និងយុទ្ធសាស្ត្រជាច្រើន ហើយបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការជំរុញសន្តិភាពរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួន ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សហរដ្ឋអាមេរិក មានទឹកដីស្ថិតនៅអាមេរិកខាងជើង មានរដ្ឋធានីនៅក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី. និងមានប្រជាជនប្រមាណ ៣៣០ លាននាក់ ។ អ៊ីស្រាអែល ស្ថិតនៅតំបន់ភាគខាងកើតនៃសមុទ្រមេឌីទែរ៉ាណេ មានរដ្ឋធានីនៅយេរូសាឡឹម ហើយមានប្រជាជនប្រមាណ ៩ លាននាក់ (គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០២៣) ។ យោងតាមវិគីភីឌា កត្តាប្រជាសាស្ត្រសំខាន់មួយដែលភ្ជាប់ប្រទេសទាំងពីរគឺវត្តមានសហគមន៍ជ្វីហ្វនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលមានចំនួនជាង ៥,៧ លាននាក់ ធ្វើឱ្យវាក្លាយជាសហគមន៍ជ្វីហ្វធំជាងគេទីពីរក្នុងពិភពលោក (បន្ទាប់ពីអ៊ីស្រាអែល) ។ សហគមន៍នេះបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការពង្រឹងទំនាក់ទំនងនយោបាយ និងសេដ្ឋកិច្ចរវាងប្រទេសទាំងពីរ ។ ប្រទេសទាំងពីរជាលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ ដែលចែករំលែកគុណតម្លៃស្រដៀងគ្នា ដូចជាសេរីភាពសារព័ត៌មាន និងការបោះឆ្នោតសេរី ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ផ្អែកតាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងផ្លូវការបានចាប់ផ្ដើមនៅថ្ងៃទី ១៤ ឧសភា ១៩៤៨ ពេលសហរដ្ឋអាមេរិក ក្រោមការដឹកនាំរបស់ប្រធានាធិបតី ហារី ទ្រូមេន បានទទួលស្គាល់រដ្ឋអ៊ីស្រាអែលត្រឹមរយៈពេល ១១ នាទីក្រោយការប្រកាសឯករាជ្យរបស់ខ្លួន ។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៥០ ទំនាក់ទំនងមានលក្ខណៈប្រុងប្រយ័ត្ន ប៉ុន្តែព្រឹត្តិការណ៍សង្គ្រាមស៊ីណៃឆ្នាំ ១៩៥៦ បានបង្កើនកិច្ចសហប្រតិបត្តិការបន្តិចម្ដងៗ ។

នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ក្រោមប្រធានាធិបតី ចន អែហ្វ កេណ្ណេឌី សហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមលក់អាវុធទំនើបដល់អ៊ីស្រាអែល ដោយដាក់ចេញនូវ “ទំនាក់ទំនងពិសេស” ខាងសន្តិសុខ ។ ក្រោយសង្គ្រាមប្រាំមួយថ្ងៃឆ្នាំ ១៩៦៧ ជំនួយយោធាអាមេរិកបានកើនឡើងយ៉ាងខ្លាំង ។ ព្រឹត្តិការណ៍សំខាន់ៗរួមមានការបញ្ជូនអាវុធបន្ទាន់ក្នុងសង្គ្រាមយ៉ូមគីពួរឆ្នាំ ១៩៧៣ កិច្ចព្រមព្រៀងខេមដេវីដឆ្នាំ ១៩៧៨-១៩៧៩ ដែលនាំឱ្យមានសន្តិភាពរវាងអ៊ីស្រាអែលនិងអេហ្ស៊ីប និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីឆ្នាំ ១៩៨៥ ។

ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៩០ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដើរតួសម្របសម្រួលក្នុងដំណើរការសន្តិភាពអូស្លូ (១៩៩៣) រវាងអ៊ីស្រាអែល និងអង្គការរំដោះប៉ាឡេស្ទីន ។ បន្ទាប់ពីឆ្នាំ ២០០១ ក្រោមរដ្ឋាភិបាលលោក ចច ដាប់យូ ប៊ូស ជំនួយយោធាត្រូវបានថែរក្សា និងពង្រីក ហើយក្នុងឆ្នាំ ២០១៦ សហរដ្ឋអាមេរិកបានយល់ព្រមផ្ដល់ជំនួយយោធាចំនួន ៣៨ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់រយៈពេល ១០ ឆ្នាំ ។ ទោះបីមានភាពតានតឹងជាបន្តបន្ទាប់រវាងលោក បារ៉ាក់ អូបាម៉ា និងនាយករដ្ឋមន្ត្រី ណេតាន់យ៉ាហ៊ូ លើបញ្ហាការតាំងទីលំនៅរបស់ជនជាតិជ្វីហ្វក៏ដោយ ទំនាក់ទំនងយោធានៅតែរឹងមាំ ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា ជំនួយសរុបរបស់អាមេរិកដល់អ៊ីស្រាអែល (ឆ្នាំ ១៩៤៦-២០២២) មានចំនួនច្រើនជាង ១៥០ ពាន់លានដុល្លារ ដោយភាគច្រើនជាជំនួយយោធា ។ ជំនួយនេះបានអនុញ្ញាតឱ្យអ៊ីស្រាអែលរក្សាបានឧត្តមភាពយោធាក្នុងតំបន់ និងអភិវឌ្ឍបច្ចេកវិទ្យាទំនើបដូចជាប្រព័ន្ធ Iron Dome ជាដើម ។ ក្រៅពីជំនួយ ទំហំពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីមានតម្លៃរាប់សិបពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយផ្ដោតលើវិស័យបច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ ឱសថ និងកសិកម្ម ។ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការស្រាវជ្រាវតាមរយៈមូលនិធិ BIRD (Binational Research and Development Foundation) ក៏បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងបច្ចេកវិទ្យាយ៉ាងខ្លាំង ។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ ទំនាក់ទំនងត្រូវបានជះឥទ្ធិពលដោយសហគមន៍គ្រីស្ទានហ្ស៊ីយ៉ូនីសនៅអាមេរិក ដែលគាំទ្រអ៊ីស្រាអែលដោយផ្អែកលើជំនឿសាសនា ។ ម៉្យាងវិញទៀត ចលនាប្រឆាំង BDS (Boycott, Divestment, Sanctions) ក៏មានឥទ្ធិពលនៅក្នុងមជ្ឈដ្ឋានសកលវិទ្យាល័យ និងក្រុមសិទ្ធិមនុស្ស ហើយរដ្ឋមួយចំនួននៅអាមេរិកបានអនុម័តច្បាប់ហាមឃាត់សកម្មភាព BDS ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ចាប់តាំងពីឆ្នាំ ២០១៧ ក្រោមរដ្ឋបាលរបស់លោក ដូណាល់ ត្រាំ សហរដ្ឋអាមេរិកបានទទួលស្គាល់យេរូសាឡឹមជារដ្ឋធានីអ៊ីស្រាអែល ហើយបានផ្លាស់ស្ថានទូតទៅទីនោះនៅឆ្នាំ ២០១៨ ។ រដ្ឋបាលត្រាំក៏បានទទួលស្គាល់ឧបសម្ព័ន្ធរបស់អ៊ីស្រាអែលលើខ្ពង់រាបហ្គោឡង់ និងបានសម្របសម្រួលកិច្ចព្រមព្រៀងអាប្រាហាំ ដែលនាំឱ្យមានសន្តិភាពរវាងអ៊ីស្រាអែល និងប្រទេសអារ៉ាប់មួយចំនួន ។

បន្ទាប់ពីព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហាររបស់ក្រុមហាម៉ាសនៅថ្ងៃទី ៧ ខែតុលា ឆ្នាំ ២០២៣ រដ្ឋបាលលោក ចូ បៃដិន បានបង្ហាញការគាំទ្រយោធា និងការទូតយ៉ាងឆាប់រហ័សដល់អ៊ីស្រាអែល ដោយផ្ញើនាវាផ្ទុកយន្តហោះ និងស្នើសុំកញ្ចប់ជំនួយថ្មីពីសភា ។ ទោះជាយ៉ាងណា យោងតាមវិគីភីឌា ការស្ទង់មតិ Gallup នៅខែមីនា ឆ្នាំ ២០២៤ បានបង្ហាញថា ប្រជាជនអាមេរិកភាគច្រើនបានប្ដូរពីការគាំទ្រទៅជាការមិនគាំទ្រចំពោះសកម្មភាពយោធាអ៊ីស្រាអែលនៅហ្កាហ្សា ។ ការតវ៉ាទាំងគាំទ្រ និងប្រឆាំងត្រូវបានធ្វើឡើងជាបន្តបន្ទាប់នៅទូទាំងសហរដ្ឋអាមេរិក ឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃទំនាក់ទំនងនេះនាពេលបច្ចុប្បន្ន ។