ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិក

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌាភាសាអង់គ្លេស ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងម៉ិកស៊ិក គឺជាទំនាក់ទំនងទ្វេភាគីដែលមានប្រវត្តិដ៏វែងឆ្ងាយ និងស្មុគស្មាញ។ ប្រទេសទាំងពីរមានព្រំដែនគោក និងសមុទ្រជាប់គ្នា ហើយជាប្រទេសជិតខាងដែលមានការផ្លាស់ប្តូរទំនិញ វប្បធម៌ និងប្រជាជនយ៉ាងច្រើន។ ទោះបីជាមានការឈ្លានពានពីសំណាក់អាមេរិកនៅសតវត្សរ៍ទី១៩ ដែលបណ្តាលឱ្យម៉ិកស៊ិកបាត់បង់ទឹកដីជាងពាក់កណ្តាល (រួមទាំងកាលីហ្វ័រនីញ៉ា តិចសាស់ អារីហ្សូណា និងរដ្ឋជាច្រើនផ្សេងទៀត) ក៏ដោយ ក្រោយមកទំនាក់ទំនងបានវិវត្តទៅរកកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងការទូត។ សព្វថ្ងៃ សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាដៃគូពាណិជ្ជកម្មធំបំផុតរបស់ម៉ិកស៊ិក ហើយកិច្ចព្រមព្រៀង USMCA បានធ្វើឱ្យសេដ្ឋកិច្ចទាំងពីរមានទំនាក់ទំនងយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។

វិគីភីឌាក៏បានកត់សម្គាល់ផងដែរថា អ្នកការទូតម៉ិកស៊ិក Adolfo Aguilar Zínser ធ្លាប់បានពណ៌នាថា ឥស្សរជននយោបាយអាមេរិកមើលឃើញម៉ិកស៊ិកជា «ប្រទេសដែលមានទីតាំងដូចជាទីធ្លាខាងក្រោយ» (backyard)។ ការពិភាក្សាខាងនយោបាយជារឿយៗផ្តោតលើការធ្វើចំណាកស្រុក និងពាណិជ្ជកម្មគ្រឿងញៀន ដែលនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមធំៗសម្រាប់ទំនាក់ទំនងទ្វេភាគី។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ព្រំដែនរវាងសហរដ្ឋអាមេរិកនិងម៉ិកស៊ិកមានប្រវែងប្រហែល ៣,១៤៥ គីឡូម៉ែត្រ ដោយឆ្លងកាត់រដ្ឋអាមេរិកចំនួន ៤ (កាលីហ្វ័រនីញ៉ា អារីហ្សូណា ញូម៉ិកស៊ិក និងតិចសាស់) និងរដ្ឋម៉ិកស៊ិកចំនួន ៦។ មានច្រកពាណិជ្ជកម្មជាង ២០ និងទីប្រជុំជនព្រំដែនជាច្រើនដែលមានប្រជាជនរាប់លាននាក់រស់នៅ។ ព្រំដែននេះគឺជាកន្លែងដែលមានចលនាឆ្លងកាត់ច្រើនជាងគេនៅលើពិភពលោក ដោយមានប្រជាជន ទំនិញ និងវប្បធម៌ឆ្លងកាត់ជាប្រចាំ។ ទាំងពីរប្រទេសក៏មានព្រំដែនសមុទ្រផងដែរ ដែលគ្រប់គ្រងដែនទឹកនៅឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក និងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ តំបន់ព្រំដែនមានប្រជាជនចម្រុះជាតិសាសន៍ ដោយបង្កើតឱ្យមានវប្បធម៌រួមគ្នា និងការប្រើប្រាស់ភាសាអេស្ប៉ាញយ៉ាងទូលំទូលាយនៅភាគខាងត្បូងអាមេរិក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃទំនាក់ទំនងនេះ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា បានចាប់ផ្តើមឡើងដោយជម្លោះដ៏ធ្ងន់ធ្ងរនៅសតវត្សរ៍ទី១៩។ ក្រោយការប្រកាសឯករាជ្យរបស់តិចសាស់ពីម៉ិកស៊ិកនៅឆ្នាំ១៨៣៦ និងការចូលជារដ្ឋអាមេរិកនៅឆ្នាំ១៨៤៥ សង្រ្គាមម៉ិកស៊ិក-អាមេរិកបានផ្ទុះឡើងនៅឆ្នាំ១៨៤៦ ហើយបានបញ្ចប់ដោយសន្ធិសញ្ញា Guadalupe Hidalgo នៅឆ្នាំ១៨៤៨ ដែលម៉ិកស៊ិកត្រូវបាត់បង់ទឹកដីភាគច្រើននៅភាគខាងជើងរបស់ខ្លួន។ ព្រឹត្តិការណ៍ដ៏សំខាន់មួយទៀតគឺការទិញដី Gadsden នៅឆ្នាំ១៨៥៤ ដែលបានកំណត់ព្រំដែនបច្ចុប្បន្នបន្ថែម។

នៅសតវត្សរ៍ទី២០ វិគីភីឌាបានកត់សម្គាល់ពីអន្តរាគមន៍របស់អាមេរិកនៅម៉ិកស៊ិក។ ក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៨៦០ អាមេរិកបានដាក់សម្ពាធលើបារាំងដើម្បីដកទ័ពចេញពីម៉ិកស៊ិក។ ក្នុងសម័យបដិវត្តន៍ម៉ិកស៊ិក (ឆ្នាំ១៩១០-១៩២០) រដ្ឋាភិបាលអាមេរិកបានគាំទ្ររដ្ឋប្រហារប្រឆាំងនឹងប្រធានាធិបតី Francisco I. Madero តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងស្ថានទូត។ បន្ទាប់មក ក្នុងសម័យសង្រ្គាមត្រជាក់ មានភាពតានតឹងដែលគេហៅថា «សង្រ្គាមកខ្វក់ម៉ិកស៊ិក» ដោយមានការជាប់ពាក់ព័ន្ធពីអាមេរិកផងដែរ។

ទោះយ៉ាងណា វិគីភីឌាក៏បានគូសបញ្ជាក់ពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសន្តិភាពផងដែរ។ នៅឆ្នាំ១៩៦៣ ប្រទេសទាំងពីរបានចុះហត្ថលេខាលើកិច្ចព្រមព្រៀង Chamizal ដើម្បីដោះស្រាយជម្លោះព្រំដែនដែលមានតាំងពីការផ្លាស់ប្តូរបាតទន្លេ Rio Grande ដោយចាត់ទុកជាគំរូនៃការទូតដោយសន្តិវិធី។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃប្រទេសទាំងពីរមានការភ្ជាប់ទំនាក់ទំនងយ៉ាងខ្លាំងក្លា ជាពិសេសតាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាមេរិកខាងជើង (NAFTA) ដែលបានចាប់ផ្តើមនៅឆ្នាំ១៩៩៤ និងត្រូវបានជំនួសដោយ USMCA ក្នុងឆ្នាំ២០១៩។ វិគីភីឌាបញ្ជាក់ថា ពាណិជ្ជកម្មទ្វេភាគីមានទំហំរាប់រយពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ដោយម៉ិកស៊ិកជាដៃគូនាំចេញធំមួយរបស់អាមេរិក លើវិស័យរថយន្ត គ្រឿងយន្ត និងកសិផល។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ មានការចែករំលែកគ្នាយ៉ាងទូលំទូលាយ។ មានជនជាតិម៉ិកស៊ិក-អាមេរិកាំងរាប់លាននាក់រស់នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលបាននាំមកនូវភាពសម្បូរបែបខាងភាសាអេស្ប៉ាញ អាហារ និងតន្ត្រី។ កីឡាបាល់ទាត់អាមេរិក (NFL) ក៏មានការប្រកួតនៅម៉ិកស៊ិកផងដែរ ដែលបង្ហាញពីទំនាក់ទំនងវប្បធម៌រឹងមាំ។ លើសពីនេះ ប្រទេសទាំងពីរជាសមាជិកនៃអង្គការរដ្ឋអាមេរិក (OAS) និងអង្គការសហប្រជាជាតិ ហើយបានសហការលើបញ្ហាសន្តិសុខ និងការអភិវឌ្ឍក្នុងតំបន់។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំថ្មីៗនេះ វិគីភីឌា និងប្រភពព័ត៌មាននានាបានរាយការណ៍ថា ទំនាក់ទំនងសហរដ្ឋអាមេរិក-ម៉ិកស៊ិកនៅតែជាប្រធានបទក្តៅគគុក ជាពិសេសក្នុងឆាកនយោបាយអាមេរិក។ ក្នុងអំឡុងពេលលោក Donald Trump កាន់តំណែង (ឆ្នាំ២០១៧-២០២១) ទំនាក់ទំនងបានជួបភាពតានតឹងខ្លាំង ដោយសារគោលនយោបាយសាងសង់របងព្រំដែន ការរឹតបន្តឹងអន្តោប្រវេសន៍ និងការគំរាមដាក់ពន្ធលើទំនិញម៉ិកស៊ិក។ ប៉ុន្តែក្រោមរដ្ឋបាលលោក Joe Biden និងកិច្ចសហការជាមួយប្រធានាធិបតី Andrés Manuel López Obrador (AMLO) និងក្រោយមកលោកស្រី Claudia Sheinbaum ទំនាក់ទំនងបានប្រសើរឡើងវិញ ដោយផ្តោតលើការគ្រប់គ្រងអន្តោប្រវេសន៍រួមគ្នា និងការពង្រឹងពាណិជ្ជកម្មក្រោម USMCA។

បញ្ហាប្រឈមដែលកំពុងបន្តរួមមាន ការជួញដូរគ្រឿងញៀនឆ្លងដែន លំហូរអាវុធខុសច្បាប់ពីអាមេរិកទៅម៉ិកស៊ិក (ដូចករណី Operation Fast and Furious) និងវិបត្តិអន្តោប្រវេសន៍។ សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ទំនាក់ទំនងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពស្មុគស្មាញនៃការទូតរវាងមហាអំណាច និងប្រទេសជិតខាងដែលកំពុងអភិវឌ្ឍ ដែលអាចជាមេរៀនសម្រាប់តំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ ជាពិសេសទាក់ទងនឹងការគ្រប់គ្រងព្រំដែន និងកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មតំបន់។