ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ទំនាក់ទំនងរវាងរុស្ស៊ី និងសហរដ្ឋអាមេរិក គឺជាទំនាក់ទំនងបរទេសយុទ្ធសាស្ត្រដ៏សំខាន់បំផុតមួយនៅលើពិភពលោក ដោយសារប្រទេសទាំងពីរសុទ្ធតែជាមហាអំណាចយោធា និងជាប្រទេសមានអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។ យោងតាមវិគីភីឌា (Wikipedia) ប្រទេសទាំងពីរបានរក្សាទំនាក់ទំនងជាមួយគ្នាជាផ្លូវការចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៩១ ដែលជាការបន្តទំនាក់ទំនងដែលអាមេរិកធ្លាប់មានជាមួយរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីជំនាន់ផ្សេងៗ តាំងពីឆ្នាំ ១៨០៣មក។

ប្រទេសទាំងពីរមានផលប្រយោជន៍រួមក្នុងវិស័យជាច្រើន ដូចជា សុវត្ថិភាពនុយក្លេអ៊ែរ ការមិនផ្សព្វផ្សាយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ ការប្រឆាំងភេរវកម្ម និងការរុករកអវកាស។ ប៉ុន្តែវិគីភីឌាបង្ហាញថា ទំនាក់ទំនងនេះមានលក្ខណៈចម្រុះរវាងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការ ការប្រកួតប្រជែង និងអរិភាព ហើយប្រទេសទាំងពីរបានចាត់ទុកគ្នាទៅវិញទៅមកជាគូប្រជែងបរទេស អស់រយៈពេលយូរនៃទំនាក់ទំនង។ ចាប់តាំងពីដើមរដ្ឋបាលលោក Donald Trump អាណត្តិទីពីរ សហរដ្ឋអាមេរិកបានជំរុញការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងមានលក្ខណៈប្រក្រតីឡើងវិញ ដោយផ្តោតជាសំខាន់លើការដោះស្រាយសង្គ្រាមឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សហរដ្ឋអាមេរិកស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង មានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងប្រើភាសាអង់គ្លេសជាភាសាផ្លូវការ។ ចំណែករុស្ស៊ី គឺជាប្រទេសដែលលាតសន្ធឹងពីតំបន់អឺរ៉ុបខាងកើតរហូតដល់អាស៊ីខាងជើង មានរដ្ឋធានីនៅទីក្រុងម៉ូស្គូ និងប្រើភាសារុស្ស៊ីជាភាសាផ្លូវការ។

ទោះបីជាមានចម្ងាយភូមិសាស្ត្រឆ្ងាយពីគ្នា ប្រទេសទាំងពីរសុទ្ធតែជាប្រទេសធំ មានប្រជាជនច្រើន និងមានវត្តមានយោធាពាសពេញពិភពលោក។ ផែនទីរបស់វិគីភីឌាបង្ហាញថា គិតត្រឹមឆ្នាំ ២០១៤ មូលដ្ឋាន និងសមត្ថភាពយោធារបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (បង្ហាញជាពណ៌ក្រហម) និងរបស់រុស្ស៊ី (ពណ៌ខៀវ) មានវត្តមាននៅទ្វីបជាច្រើន។ ទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជនទាំងពីរក៏បន្តឆ្លុះបញ្ចាំងតាមរយៈការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងកិច្ចសហការវិទ្យាសាស្ត្រ-អវកាស ទោះបីជាទំនាក់ទំនងនយោបាយពេលខ្លះមានភាពតានតឹងក៏ដោយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទំនាក់ទំនងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរដ្ឋាភិបាលរុស្ស៊ីបានចាប់ផ្តើមតាំងពីឆ្នាំ ១៨០៣ ក្នុងសម័យចក្រភពរុស្ស៊ី។ នៅសតវត្សរ៍ទី ១៩ រុស្ស៊ីបានបង្កើតតំបន់តាំងទីលំនៅនៅ Fort Ross ក្នុងរដ្ឋ California ដូចដែលគំនូរពីឆ្នាំ ១៨៤១ បង្ហាញអំពីវត្តមានរបស់រុស្ស៊ីនៅអាមេរិកខាងជើង។ ក្នុងសង្គ្រាមលោកលើកទី ២ ប្រទេសទាំងពីរបានក្លាយជាសម្ព័ន្ធមិត្ត ដោយមេដឹកនាំសូវៀត លោក Joseph Stalin ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Franklin D. Roosevelt និងនាយករដ្ឋមន្ត្រីអង់គ្លេស លោក Winston Churchill បានជួបគ្នានៅសន្និសីទទីក្រុង Tehran ក្នុងខែវិច្ឆិកា ១៩៤៣។

បន្ទាប់ពីសង្គ្រាម ទំនាក់ទំនងបានឈានចូលយុគសម័យសង្គ្រាមត្រជាក់ ដែលប្រទេសទាំងពីរបានក្លាយជាគូប្រជែង។ ឧប្បត្តិការណ៍សំខាន់មួយក្នុងអំឡុងពេលនោះ គឺការបាញ់ទម្លាក់យន្តហោះចារកម្ម U-2 របស់អាមេរិកនៅជិតទីក្រុង Sverdlovsk ថ្ងៃទី ១ ឧសភា ១៩៦០។ នៅឆ្នាំ ១៩៨៨ ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Ronald Reagan និងមេដឹកនាំសូវៀត លោក Mikhail Gorbachev បានជួបគ្នានៅ Governor's Island ក្នុងទីក្រុង New York។ ក្រោយការដួលរលំនៃសហភាពសូវៀត អាមេរិក និងសហព័ន្ធរុស្ស៊ីបានបង្កើតទំនាក់ទំនងថ្មីនៅឆ្នាំ ១៩៩១។

ក្នុងទសវត្សរ៍ ១៩៩០ ប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Boris Yeltsin និងប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក Bill Clinton បានជួបគ្នាច្រើនដង រួមទាំងនៅវិមានសក្នុងខែតុលា ១៩៩៥។ នៅទសវត្សរ៍ ២០០០ លោក Vladimir Putin បានជួបលោក George W. Bush នៅកិច្ចប្រជុំកំពូល G8 នៅទីក្រុងម៉ូស្គូ ខែកក្កដា ២០០៦ ប៉ុន្តែរុស្ស៊ីក៏បានប្រឆាំងយ៉ាងខ្លាំងចំពោះការឈ្លានពានអ៊ីរ៉ាក់ដឹកនាំដោយអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០០៣។ នៅឆ្នាំ ២០១០ ប្រធានាធិបតី Barack Obama និងប្រធានាធិបតីរុស្ស៊ី លោក Dmitry Medvedev បានចុះហត្ថលេខាលើសន្ធិសញ្ញា New START ស្តីពីការកាត់បន្ថយអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ។

ចាប់ពីឆ្នាំ ២០១៣ ភាពតានតឹងបានកើនឡើងវិញ រួមទាំងករណីលោក Edward Snowden នៅទីក្រុងម៉ូស្គូ និងវិបត្តិនៅអ៊ុយក្រែនឆ្នាំ ២០១៤ ដែលមានការបង្ហាញស្លាកសញ្ញាប្រឆាំងអាមេរិកក្នុងពិធីអបអរទិវាជ័យជម្នះនៅទីក្រុង Donetsk ថ្ងៃទី ៩ ឧសភា ២០១៤។ លោក Trump និងលោក Putin បានជួបគ្នានៅទីក្រុង Helsinki ថ្ងៃទី ១៦ កក្កដា ២០១៨ ហើយនៅឆ្នាំ ២០២១ ប្រធានាធិបតី Joe Biden និងលោក Putin បានជួបគ្នានៅទីក្រុង Geneva និងពិភាក្សាគ្នាតាមវីដេអូនៅខែធ្នូ។ ក្រោយការឈ្លានពានរបស់រុស្ស៊ីលើអ៊ុយក្រែនដើមឆ្នាំ ២០២២ ទំនាក់ទំនងបានធ្លាក់ចុះយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ដោយមានការតវ៉ាប្រឆាំងសង្គ្រាមនៅមុខកុងស៊ុលរុស្ស៊ីក្នុងទីក្រុង New York ថ្ងៃទី ២៤ កុម្ភៈ ២០២២។ ទោះយ៉ាងណា នៅថ្ងៃទី ១ សីហា ២០២៤ ប្រទេសទាំងពីរបានដោះដូរអ្នកទោសគ្នាទៅវិញទៅមក ដោយអ្នកទោសអាមេរិកមួយចំនួនបានវិលត្រឡប់ទៅសហរដ្ឋអាមេរិកវិញ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទោះបីជាទំនាក់ទំនងនយោបាយជួបភាពតានតឹងជាញឹកញាប់ កិច្ចសហប្រតិបត្តិការក្នុងវិស័យអវកាស និងវិទ្យាសាស្ត្ររវាងប្រទេសទាំងពីរនៅតែបន្ត។ បេសកកម្មទី ៥៥ ទៅកាន់ស្ថានីយ៍អវកាសអន្តរជាតិ ក្នុងខែកុម្ភៈ ២០១៨ គឺជាឧទាហរណ៍មួយ ហើយនៅឆ្នាំ ២០១៦ អ្នកអវកាសអាមេរិក លោក William Shepherd ក៏បានទទួលមេដាយកិត្តិយសរបស់រុស្ស៊ីសម្រាប់ការរុករកអវកាសផងដែរ។

ទាក់ទងនឹងសេដ្ឋកិច្ច ទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងពីរបានរងផលប៉ះពាល់យ៉ាងខ្លាំងពីទណ្ឌកម្ម ជាពិសេសក្នុងបរិបទសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន ដោយច្បាប់ Sanctioning Russia Act ដែលបានចុះហត្ថលេខាក្នុងឆ្នាំ ២០២៦ គឺជាឧទាហរណ៍ចុងក្រោយ។ ក្នុងផ្នែកវប្បធម៌ ការផ្លាស់ប្តូរនៅតែមាន ដូចជាការចូលរួមរបស់កងវរសេនាធំថ្មើរជើងទី ១៨ របស់អាមេរិកក្នុងពិធីអបអរទិវាជ័យជម្នះនៅទីក្រុងម៉ូស្គូ ឆ្នាំ ២០១០ និងការសម្តែងរបស់ក្រុមតន្ត្រីអាមេរិក Fear Factory នៅទីក្រុង St. Petersburg ក្នុងឆ្នាំ ២០១៣។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ចាប់ពីដើមឆ្នាំ ២០២៥ ការចរចារវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីបានរីកចម្រើនឡើងវិញ ស្របតាមគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋបាលលោក Trump ក្នុងការធ្វើឱ្យទំនាក់ទំនងមានលក្ខណៈប្រក្រតី និងការដោះស្រាយសង្គ្រាមនៅអ៊ុយក្រែន។ នៅថ្ងៃទី ១៨ កុម្ភៈ ២០២៥ មន្ត្រីអាមេរិក រុស្ស៊ី និងអារ៉ាប៊ីសាអូឌីតបានជួបគ្នានៅទីក្រុង Riyadh ហើយនៅថ្ងៃទី ១៥ សីហា ២០២៥ លោក Trump និងលោក Putin បានជួបប្រជុំកំពូលគ្នានៅមូលដ្ឋានយោធា Joint Base Elmendorf-Richardson ក្នុងទីក្រុង Anchorage រដ្ឋ Alaska ដោយមានវត្តមានរដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសរុស្ស៊ី លោក Sergey Lavrov។

ទោះជាយ៉ាងណា ទំនាក់ទំនងនៅតែមានភាពស្មុគស្មាញ។ នៅថ្ងៃទី ១៨ កញ្ញា ២០២៦ លោក Trump បានចុះហត្ថលេខាលើច្បាប់ Sanctioning Russia Act នៅការិយាល័យ Oval នៃវិមានស ដែលបង្ហាញថា ការប្រើទណ្ឌកម្មនៅតែជាឧបករណ៍សំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងរវាងប្រទេសទាំងពីរ។ សម្រាប់អ្នកអាននៅកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការវិវត្តនៃទំនាក់ទំនងរវាងមហាអំណាចទាំងពីរនេះមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់សន្តិសុខសកល ស្ថិរភាពអាវុធនុយក្លេអ៊ែរ និងសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលរួមទាំងផលប្រយោជន៍របស់ប្រទេសនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ផងដែរ។