ទិដ្ឋភាពទូទៅ

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia, ពន្ធគយ (Tariff) គឺជាប្រភេទពន្ធដារលើទំនិញដែលនាំចូលពីបរទេស។ សហរដ្ឋអាមេរិកបានប្រើប្រាស់ពន្ធគយជាឧបករណ៍គោលនយោបាយសេដ្ឋកិច្ច និងពាណិជ្ជកម្ម ចាប់តាំងពីប្រទេសនេះទើបទទួលបានឯករាជ្យភាព ដោយច្បាប់ពន្ធគយដំបូងត្រូវបានអនុម័តនៅឆ្នាំ១៧៨៩។ ពន្ធគយត្រូវបានប្រើដើម្បីប្រមូលចំណូលរដ្ឋ ការពារឧស្សាហកម្មក្នុងស្រុក និងជាយន្តការចរចាក្នុងទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ ក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រ អត្រាពន្ធគយរបស់អាមេរិកមានការប្រែប្រួលខ្លាំង ចាប់ពីកម្រិតទាបបំផុតរហូតដល់ខ្ពស់ខ្លាំង ដែលធ្វើឲ្យមានការជជែកដេញដោលជាបន្តរវាងអ្នកគាំទ្រគោលនយោបាយការពារនិយម (protectionism) និងសេរីនិយមពាណិជ្ជកម្ម (free trade)។

នាពេលបច្ចុប្បន្ន សហរដ្ឋអាមេរិកមានអត្រាពន្ធគយជាមធ្យមទាប ប៉ុន្តែលើវិស័យមួយចំនួនដូចជាសម្លៀកបំពាក់ និងស្បែកជើង អត្រាអាចឡើងដល់៣០% ឬច្រើនជាងនេះ។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់អង្គការពាណិជ្ជកម្មពិភពលោក (WTO) ដែលដកស្រង់ដោយ Wikipedia, សហរដ្ឋអាមេរិកជាប្រទេសនាំចូលធំជាងគេ ដូច្នេះការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពន្ធគយរបស់ខ្លួន មានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ និងបណ្តាប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ រួមទាំងកម្ពុជាផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រវត្តិពន្ធគយអាមេរិកអាចតាមដានត្រឡប់ទៅកាន់ច្បាប់ពន្ធគយឆ្នាំ១៧៨៩ (Tariff Act of 1789) ដែលជាច្បាប់សហព័ន្ធដំបូងមួយ ក្រោមការដឹកនាំរបស់រដ្ឋមន្ត្រីហិរញ្ញវត្ថុ Alexander Hamilton។ គោលបំណងគឺដើម្បីបង្កើនចំណូលរដ្ឋាភិបាល និងការពារឧស្សាហកម្មទើបកើតថ្មី។ នៅសតវត្សទី១៩ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដំឡើងពន្ធគយយ៉ាងខ្លាំង ជាពិសេសច្បាប់ឆ្នាំ១៨២៨ ដែលគេស្គាល់ថាជា Tariff of Abominations បានបង្កឲ្យមានវិបត្តិ Nullification Crisis រវាងរដ្ឋ South Carolina និងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ដោយសារតែផលប៉ះពាល់ធ្ងន់ធ្ងរលើសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មនៅភាគខាងត្បូង។

នៅពេលសង្គ្រាមស៊ីវិលផ្ទុះឡើង (១៨៦១) ច្បាប់ Morrill Tariff បានដំឡើងពន្ធដើម្បីផ្តល់ថវិកាសង្គ្រាម ហើយពន្ធគយនៅតែខ្ពស់រហូតដល់ដើមសតវត្សទី២០។ ទីបំផុត ក្នុងឆ្នាំ១៩៣០ ច្បាប់ Smoot-Hawley Tariff បានដំឡើងពន្ធគយលើទំនិញនាំចូលជាង ២០,០០០ មុខ ដែលត្រូវបានអ្នកប្រវត្តិសាស្ត្រចាត់ទុកថាបានធ្វើឲ្យវិបត្តិសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក (Great Depression) កាន់តែធ្ងន់ធ្ងរ ពីព្រោះបណ្តាប្រទេសផ្សេងទៀតបានសងសឹកដោយដំឡើងពន្ធគយវិញ។

ក្រោយសង្គ្រាមលោកលើកទី២ អាមេរិកបានផ្លាស់ប្តូរទិសដៅមករកការពាណិជ្ជកម្មសេរី តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀង GATT (១៩៤៧) និងក្រោយមក WTO (១៩៩៥) ដែលបានកាត់បន្ថយពន្ធគយអន្តរជាតិជាមធ្យមយ៉ាងខ្លាំង។ ប៉ុន្តែនៅដើមសតវត្សទី២១ ជាពិសេសនៅក្រោមរដ្ឋបាលប្រធានាធិបតី Donald Trump (២០១៧-២០២១) គោលនយោបាយពន្ធគយការពារបានត្រឡប់ចូលមកវិញ។ រដ្ឋាភិបាល Trump បានដាក់ពន្ធ ២៥% លើដែកថែប និង ១០% លើអាលុយមីញ៉ូម និងពន្ធបន្ថែមលើទំនិញចិនរាប់ពាន់លានដុល្លារ ក្រោមមាត្រា ៣០១ នៃច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មអាមេរិក។ រដ្ឋបាលបន្តបន្ទាប់របស់ Joe Biden បានរក្សាទំហំពន្ធភាគច្រើន ហើយថែមទាំងដាក់ពន្ធថ្មីលើយានយន្តអគ្គិសនី និងឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាខ្ពស់ពីចិន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា ពន្ធគយអាមេរិកមានសារសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង ពីព្រោះសហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាទីផ្សារនាំចេញធំបំផុតមួយរបស់កម្ពុជា ជាពិសេសសម្រាប់ផលិតផលវាយនភណ្ឌ ស្បែកជើង និងវិស័យកសិកម្ម។ យោងតាម Wikipedia, កម្ពុជាទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីប្រព័ន្ធ Generalized System of Preferences (GSP) របស់អាមេរិក ដែលអនុញ្ញាតឲ្យការនាំចូលទំនិញខ្លះដោយគ្មានពន្ធ។ ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពន្ធគយ ឬការពិនិត្យឡើងវិញនូវឋានៈ GSP អាចជះឥទ្ធិពលដោយផ្ទាល់ទៅលើការងាររាប់សែននាក់ក្នុងវិស័យទាំងនេះ។

ក្នុងឆ្នាំ២០២៥-២០២៦ គោលនយោបាយពន្ធគយអាមេរិកបានក្លាយជាប្រធានបទក្តៅឡើងវិញ។ យោងតាមការរាយការណ៍របស់ BBC, ក្រោមការដឹកនាំរបស់លោក Trump ជាប្រធានាធិបតីសាជាថ្មី, រដ្ឋបាលអាមេរិកបានស្នើដំឡើងពន្ធគយលើទំនិញមួយចំនួនធំ ដើម្បីកាត់បន្ថយឱនភាពពាណិជ្ជកម្ម និងជំរុញការផលិតក្នុងស្រុក។ មានការព្រួយបារម្ភថាប្រទេសអាស៊ានមួយចំនួន រួមទាំងកម្ពុជា អាចប្រឈមនឹងការដំឡើងពន្ធ ប្រសិនបើគេចាត់ទុកថាខ្លួនកំពុងប្រើប្រាស់គោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មមិនយុត្តិធម៌ ឬជាប្រទេសឆ្លងកាត់សម្រាប់ទំនិញចិន។

ទោះជាយ៉ាងណា កាលានុវត្តភាពក៏អាចកើតមានដែរ។ បើសិនជាអាមេរិកដំឡើងពន្ធខ្ពស់លើចិន ក្រុមហ៊ុននានាអាចផ្លាស់ប្តូរខ្សែចង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់មកកាន់ប្រទេសដែលមានតម្លៃពលកម្មទាប និងមិនមានពន្ធខ្ពស់ ដូចជាកម្ពុជា។ ដូច្នេះ អ្នកអាន KhmerPulse គួរតាមដានព័ត៌មានអំពីពន្ធគយអាមេរិក ព្រោះវាអាចប៉ះពាល់ដល់ឱកាសសេដ្ឋកិច្ច និងយុទ្ធសាស្ត្រអភិវឌ្ឍន៍របស់ប្រទេស។