ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សហរដ្ឋអាមេរិក (United States of America) គឺជាប្រទេសមួយស្ថិតនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើង ដែលជាសាធារណរដ្ឋសហព័ន្ធមានរដ្ឋចំនួន ៥០ និងទីក្រុងរដ្ឋធានីសហព័ន្ធមួយគឺ វ៉ាស៊ីនតោនឌីស៊ី។ រដ្ឋចំនួន ៤៨ ដែលជាប់គ្នាជាទ្វីបមានព្រំប្រទល់ខាងជើងជាប់នឹងប្រទេសកាណាដា និងខាងត្បូងជាប់នឹងប្រទេសម៉ិកស៊ីក ខណៈរដ្ឋអាឡាស្កាស្ថិតនៅភាគពាយព្យនៃទ្វីប និងរដ្ឋហាវ៉ៃស្ថិតនៅក្នុងមហាសមុទ្រប៉ាស៊ីហ្វិក។ យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយ Wikipedia សហរដ្ឋអាមេរិកមានផ្ទៃដីធំជាងគេទី ៣ នៅលើពិភពលោក និងជាប្រទេសដែលមានចំនួនប្រជាជនច្រើនជាងគេទី ៣ ផងដែរ ដោយមានប្រជាជនលើសពី ៣៤១ លាននាក់។ ប្រទេសនេះក៏ជាប្រទេសដែលមានជីវៈចម្រុះដ៏សម្បូរបែប (megadiverse) និងត្រូវបានគេទទួលស្គាល់ជាមហាអំណាចសេដ្ឋកិច្ច យោធា និងវប្បធម៌យ៉ាងសំខាន់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមការពិពណ៌នារបស់ Wikipedia ផ្ទៃដីរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកមានភាពចម្រុះខ្លាំង ចាប់ពីតំបន់ទឹកកកនៅអាឡាស្កា និងភ្នំខ្ពស់ៗនៃជួរភ្នំរ៉ក់គី (Rocky Mountains) រហូតដល់វាលខ្សាច់នៅភាគខាងត្បូង-ខាងលិច និងតំបន់ត្រូពិចនៅហាវ៉ៃ និងហ្វ្លូរីដា។ ប្រព័ន្ធបឹងធំៗទាំង ៥ (Great Lakes) ស្ថិតនៅព្រំដែនខាងជើង គឺជាបណ្តុំទឹកសាបដ៏ធំបំផុតមួយនៅលើផែនដី ខណៈទន្លេមីស៊ីស៊ីពី-មីសសួរី ជាសរសៃឈាមទឹកដ៏សំខាន់សម្រាប់កសិកម្ម និងដឹកជញ្ជូន។ អាកាសធាតុមានភាពខុសគ្នាតាមតំបន់ ត្រជាក់នៅភាគខាងជើង ក្ដៅសើមនៅភាគខាងត្បូង និងក្ដៅស្ងួតនៅភាគខាងលិច។

ប្រជាជនសហរដ្ឋអាមេរិកបានកកើតឡើងពីរលកអន្តោប្រវេសន៍ដ៏ធំៗពីទូទាំងពិភពលោក ធ្វើឲ្យសង្គមមានពហុជាតិសាសន៍ និងវប្បធម៌។ ភាសាអង់គ្លេសជាភាសាប្រើប្រាស់ទូទៅ រីឯភាសាអេស្ប៉ាញក៏មានអ្នកនិយាយយ៉ាងទូលំទូលាយផងដែរ។ ប្រជាជនភាគច្រើនរស់នៅតំបន់ជាយក្រុងនៃទីក្រុងធំៗ ដូចជាញូវយ៉ក ឡូសអេនជឺឡេស និងឈីកាហ្គោជាដើម។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកចាប់ផ្ដើមពីវត្តមានជនជាតិដើមដែលបានតាំងទីលំនៅរាប់ពាន់ឆ្នាំ មុនការមកដល់នៃជនជាតិអឺរ៉ុប។ យោងតាម Wikipedia អាណានិគមអង់គ្លេសទាំង ១៣ នៅឆ្នេរខាងកើតបានប្រកាសឯករាជ្យពីចក្រភពអង់គ្លេសនៅថ្ងៃទី ៤ កក្កដា ១៧៧៦ ដោយបានបង្កើតរដ្ឋធម្មនុញ្ញ និងរដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធនៅឆ្នាំ ១៧៨៧។ សង្គ្រាមស៊ីវិល (ឆ្នាំ ១៨៦១-១៨៦៥) បានបញ្ចប់ការបម្រើទាសភាព និងរក្សាសាមគ្គីភាពជាតិ។ ការពង្រីកទឹកដីទៅភាគខាងលិចបានធ្វើឲ្យប្រទេសនេះលាតសន្ធឹងពីមហាសមុទ្រអាត្លង់ទិកទៅប៉ាស៊ីហ្វិក។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងសង្គ្រាមលោកទី ១ និងទី ២ ហើយក្រោយមកបានក្លាយជាមហាអំណាចដឹកនាំក្នុងសង្គ្រាមត្រជាក់ប្រឆាំងនឹងសហភាពសូវៀត។ ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៩ បេសកកម្ម Apollo ១១ បានធ្វើឲ្យសហរដ្ឋអាមេរិកក្លាយជាប្រទេសតែមួយគត់ដែលនាំមនុស្សទៅចុះចតលើឋានព្រះច័ន្ទ។ ចលនាសិទ្ធិស៊ីវិលក្នុងទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ បាននាំមកនូវកំណែទម្រង់សមភាពជាតិសាសន៍។ នៅដើមសតវត្សរ៍ទី ២១ ព្រឹត្តិការណ៍វាយប្រហារថ្ងៃទី ១១ កញ្ញា ២០០១ បានផ្លាស់ប្ដូរគោលនយោបាយការបរទេស និងនាំទៅដល់សង្គ្រាមនៅអាហ្វហ្គានីស្ថាន និងអ៊ីរ៉ាក់។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកគឺជាសេដ្ឋកិច្ចធំបំផុតនៅលើពិភពលោក ដែលជំរុញដោយវិស័យបច្ចេកវិទ្យា ហិរញ្ញវត្ថុ ឧស្សាហកម្មផលិត និងកសិកម្ម។ ទីផ្សារភាគហ៊ុន Wall Street នៅទីក្រុងញូវយ៉ក និងតំបន់ Silicon Valley នៅរដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ា គឺជាមជ្ឈមណ្ឌលហិរញ្ញវត្ថុ និងនវានុវត្តន៍បច្ចេកវិទ្យាឈានមុខគេ។ ប្រាក់ដុល្លារអាមេរិកបម្រើជារូបិយប័ណ្ណបម្រុងសកល និងត្រូវបានប្រើយ៉ាងទូលំទូលាយក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ឥទ្ធិពលរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកសាយភាយទូទាំងពិភពលោកតាមរយៈភាពយន្តហូលីវូដ តន្ត្រីចម្រុះ (ចង្វាក់ jazz, rock, hip-hop) អក្សរសិល្ប៍បែបអាមេរិកាំង និងមុខម្ហូបដែលទទួលស្គាល់ជាអន្តរជាតិដូចជា ហាំប៊ឺហ្គឺ និងភីហ្សា។ ពិធីបុណ្យ Thanksgiving គឺជាទំនៀមទម្លាប់គ្រួសារដ៏សំខាន់មួយ ដែលអ្នកស្រុកជួបជុំទទួលទានសាច់ទួរគី និងនំផ្សេងៗ។ កីឡាពេញនិយមជាងគេរួមមាន កីឡាអាមេរិកាំង (American football) បេស្បល និងបាល់បោះ។ សង្គមអាមេរិកតែងត្រូវបានគេហៅថាជា “សាលារលាយ” (melting pot) ដែលរួមបញ្ចូលជាតិសាសន៍ និងវប្បធម៌ចម្រុះយ៉ាងសុខដុម។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse សហរដ្ឋអាមេរិកនៅតែជាតួអង្គសំខាន់ក្នុងទំនាក់ទំនងជាមួយកម្ពុជា ទាំងផ្នែកពាណិជ្ជកម្ម ការអប់រំ និងជំនួយអភិវឌ្ឍន៍។ បច្ចុប្បន្ន លោក ដូណាល់ ត្រាំ ធ្វើជាប្រធានាធិបតីទី ៤៧ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក (ចាប់តាំងពីខែមករា ឆ្នាំ ២០២៥) ហើយគោលនយោបាយរបស់លោកអាចមានផលប៉ះពាល់ដល់តុល្យភាពពាណិជ្ជកម្ម និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយប្រទេសក្នុងតំបន់អាស៊ាន។ សហរដ្ឋអាមេរិកក៏នៅតែជាកត្តាដ៏សំខាន់ក្នុងបញ្ហាសកលដូចជា ការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ សន្តិសុខអន្តរជាតិ និងកិច្ចសហប្រតិបត្តិការផ្នែកសុខាភិបាល — ប្រធានបទទាំងអស់នេះប៉ះពាល់ដោយផ្ទាល់ដល់ជីវភាពប្រជាជនកម្ពុជា និងសហគមន៍ខ្មែរនៅឯនាយសមុទ្រ។