កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសហរដ្ឋអាមេរិក-ម៉ិកស៊ិក-កាណាដា (USMCA)

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក ម៉ិកស៊ិក និងកាណាដា ដែលត្រូវបានគេស្គាល់ជាទូទៅថា USMCA គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីដែលជំនួសកិច្ចព្រមព្រៀង NAFTA (កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មសេរីអាមេរិកខាងជើង) ដែលបានចូលជាធរមាននៅឆ្នាំ១៩៩៤។ យោងតាម Wikipedia USMCA ចូលជាធរមាននៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០។ ជួនកាលវាត្រូវបានគេហៅថា "NAFTA 2.0" ឬ "New NAFTA" ពីព្រោះវារក្សាទុកបទប្បញ្ញត្តិជាច្រើនពីកិច្ចព្រមព្រៀងមុន ប៉ុន្តែក៏បានធ្វើទំនើបកម្មនិងបន្ថែមមុខវិជ្ជាថ្មីៗផងដែរ។

ការជំនួស NAFTA ជាទង្វើដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ ព្រោះ NAFTA គឺជាកិច្ចព្រមព្រៀងដែលបានធ្វើសមាហរណកម្មសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រទេសទាំងបីយ៉ាងជ្រាលជ្រៅអស់រយៈពេលជាង ២៥ ឆ្នាំ។ តំបន់ពាណិជ្ជកម្មដែលគ្របដណ្តប់ដោយ USMCA គឺជាតំបន់ពាណិជ្ជកម្មសេរីធំបំផុតក្នុងពិភពលោក។ យោងតាម Wikipedia តំបន់នេះមានប្រជាជនជាង ៥១០ លាននាក់ និងផលិតផលក្នុងស្រុកសរុប (GDP) ប្រមាណ ៣០,៩៩៧ ទ្រីលានដុល្លារអាមេរិក ដែលស្មើនឹងជិត ៣០% នៃ GDP សកល។ នេះធ្វើឱ្យវាក្លាយជាប្លុកពាណិជ្ជកម្មដែលមានទំហំសេដ្ឋកិច្ចធំជាងគេលើពិភពលោក។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

តំបន់ភូមិសាស្ត្រដែលគ្របដណ្តប់ដោយ USMCA រួមមានទ្វីបអាមេរិកខាងជើងទាំងមូល គឺពីមហាសមុទ្រអាកទិករហូតដល់ឈូងសមុទ្រម៉ិកស៊ិក និងពីប៉ាស៊ីហ្វិកទៅអាត្លង់ទិក។ ប្រទេសទាំងបីមានភាពចម្រុះខាងភូមិសាស្ត្រ៖ អាមេរិកមានផ្ទៃដីធំធេងនិងធនធានច្រើន កាណាដាមានវិសាលភាពធំធេងនិងព្រៃឈើយ៉ាងច្រើន ហើយម៉ិកស៊ិកមានភ្នំនិងឆ្នេរដ៏ស្រស់ស្អាត។

ចំនួនប្រជាជនសរុបដែលមានជាង ៥១០ លាននាក់ (យោងតាម Wikipedia) ធ្វើឱ្យតំបន់នេះជាទីផ្សារមួយដែលមានសក្តានុពលខ្ពស់។ ប្រជាជននិយាយភាសាសំខាន់ៗចំនួន ៣ គឺ ភាសាអង់គ្លេស (សហរដ្ឋអាមេរិក និងកាណាដា) ភាសាបារាំង (កាណាដា) និងភាសាអេស្ប៉ាញ (ម៉ិកស៊ិក)។ ក្រៅពីនេះ ក៏មានសហគមន៍ជនជាតិដើមភាគតិចជាច្រើនផងដែរ ដែលមានភាសានិងវប្បធម៌រៀងៗខ្លួន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ប្រវត្តិនៃ USMCA ចាប់ផ្តើមពីការរិះគន់យ៉ាងខ្លាំងចំពោះ NAFTA នៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ NAFTA ត្រូវបានអនុវត្តនៅឆ្នាំ១៩៩៤ ក្នុងគោលបំណងលុបបំបាត់ឧបសគ្គពាណិជ្ជកម្មរវាងប្រទេសទាំងបី។ ទោះបីជាវាបានជំរុញកំណើនពាណិជ្ជកម្មយ៉ាងខ្លាំងក៏ដោយ ក៏អ្នករិះគន់បានអះអាងថា វាបានបណ្តាលឱ្យបាត់បង់ការងារនៅក្នុងវិស័យផលិតកម្មអាមេរិក និងបានបង្កើនវិសមភាពសេដ្ឋកិច្ច។

ក្នុងយុទ្ធនាការបោះឆ្នោតប្រធានាធិបតីឆ្នាំ២០១៦ លោក Donald Trump បានប្រើការរិះគន់នេះជាចំណុចស្នូលនៃយុទ្ធនាការរបស់គាត់ ដោយសន្យាថានឹងចរចាឡើងវិញ ឬដកសហរដ្ឋអាមេរិកចេញពី NAFTA។ បន្ទាប់ពីការចរចាដ៏តានតឹងរវាងប្រទេសទាំងបី កិច្ចព្រមព្រៀងថ្មីត្រូវបានសម្រេច ហើយត្រូវបានចុះហត្ថលេខានៅក្នុងកិច្ចប្រជុំ G20 នាក្រុង Buenos Aires ប្រទេសអាហ្សង់ទីន នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ២០១៨ (យោងតាម Wikipedia)។ ពិធីចុះហត្ថលេខានេះមានការចូលរួមពីមេដឹកនាំទាំងបី គឺលោក Donald Trump លោក Enrique Peña Nieto និងលោក Justin Trudeau។

រូបភាពនៅខាងលើបង្ហាញពីកាលវិភាគនៃដំណើរការអនុម័ត USMCA នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលជាផ្នែកមួយនៃយន្តការ Trade Promotion Authority (TPA)។ ក្រោយការផ្តល់សច្ចាប័នដោយសភានៃប្រទេសទាំងបី ជាពិសេសសភាអាមេរិកនៅដើមឆ្នាំ២០២០ USMCA បានចូលជាធរមានជាផ្លូវការនៅថ្ងៃទី ១ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០២០។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

ក្នុងវិស័យសេដ្ឋកិច្ច USMCA បង្កើតបានជាមូលដ្ឋានគ្រឹះនៃទំនាក់ទំនងពាណិជ្ជកម្មនៅអាមេរិកខាងជើង។ ជាមួយនឹង GDP រួមគ្នាប្រមាណ ៣០,៩៩៧ ទ្រីលានដុល្លារ (យោងតាម Wikipedia) តំបន់នេះតំណាងឱ្យជិត ៣០% នៃសេដ្ឋកិច្ចពិភពលោក ដែលមានឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើការវិនិយោគ ខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ និងលំហូរពាណិជ្ជកម្មសកល។ កិច្ចព្រមព្រៀងនេះមានគោលដៅកាត់បន្ថយរបាំងពន្ធ និងមិនមែនពន្ធ ព្រមទាំងបង្កើតច្បាប់ទំនើបសម្រាប់ពាណិជ្ជកម្មឌីជីថល កម្មសិទ្ធិបញ្ញា សិទ្ធិការងារ និងបរិស្ថាន។ ឧស្សាហកម្មរថយន្តគឺជាវិស័យមួយដែលទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍យ៉ាងច្រើនពីការធ្វើសមាហរណកម្មនេះ ដោយសារតែខ្សែសង្វាក់ផ្គត់ផ្គង់ដែលតភ្ជាប់គ្នាយ៉ាងជិតស្និទ្ធ។

ផ្នែកវប្បធម៌ ប្រទេសទាំងបីមានទំនាក់ទំនងជិតស្និទ្ធជាប្រទេសជិតខាងតាំងពីយូរយារណាស់មកហើយ។ ការធ្វើចំណាកស្រុក ការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មាន និងវប្បធម៌បានធ្វើឱ្យសង្គមនៅក្នុងតំបន់នេះមានភាពជាប់ទាក់ទងគ្នាយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ។ ឧទាហរណ៍ មានសហគមន៍ម៉ិកស៊ិកធំៗនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងសហគមន៍កាណាដានៅតាមបណ្តារដ្ឋភាគខាងជើង។ កិច្ចព្រមព្រៀងពាណិជ្ជកម្មនេះមិនត្រឹមតែជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏បានពង្រឹងទំនាក់ទំនងរវាងប្រជាជនទាំងនេះផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

នៅឆ្នាំ២០២៦ USMCA នៅតែជាកត្តាសំខាន់ក្នុងពាណិជ្ជកម្មអន្តរជាតិ។ លក្ខណៈពិសេសមួយរបស់កិច្ចព្រមព្រៀងនេះគឺការតម្រូវឱ្យមានការពិនិត្យឡើងវិញរៀងរាល់ ៦ ឆ្នាំម្តង ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនិងពិចារណាការកែប្រែចាំបាច់។ ការពិនិត្យលើកដំបូងនឹងប្រព្រឹត្តទៅក្នុងឆ្នាំ២០២៦ ដែលធ្វើឱ្យឆ្នាំនេះជាពេលវេលាដ៏សំខាន់សម្រាប់អនាគតនៃកិច្ចព្រមព្រៀងនេះ។

ជាមួយនឹងការវិលត្រឡប់ឡើងកាន់តំណែងរបស់លោក Donald Trump ក្នុងឆ្នាំ២០២៥ នយោបាយពាណិជ្ជកម្មអាមេរិកបានក្លាយជាចំណាប់អារម្មណ៍សកលម្តងទៀត។ លោក Trump ធ្លាប់បានប្រើប្រាស់ពន្ធគយជាឧបករណ៍ដាក់សម្ពាធក្នុងអំឡុងពេលកាន់តំណែងដំបូងរបស់គាត់ ហើយគោលនយោបាយរបស់លោកអាចប៉ះពាល់ដល់ការពិនិត្យឡើងវិញនេះ។ អ្នកជំនាញជាច្រើនកំពុងតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ថា តើការពិនិត្យនេះនឹងនាំទៅរកការកែប្រែធំៗដែរឬទេ។

សម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជា USMCA អាចមើលទៅដូចជារឿងឆ្ងាយ ប៉ុន្តែជាការពិតវាមានផលប៉ះពាល់ដោយប្រយោល។ កម្ពុជាជាប្រទេសនាំចេញសម្លៀកបំពាក់ ស្បែកជើង និងកសិផលទៅកាន់ទីផ្សារអាមេរិក។ ការផ្លាស់ប្តូរច្បាប់ពាណិជ្ជកម្មនៅអាមេរិកខាងជើង ឬការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយពាណិជ្ជកម្មរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក អាចប៉ះពាល់ដល់តម្រូវការនាំចូល និងលក្ខខណ្ឌនៃការនាំចេញរបស់កម្ពុជា។ ដូច្នេះ ការតាមដានការវិវត្តនៃ USMCA គឺជារឿងសំខាន់សម្រាប់អ្នកធ្វើគោលនយោបាយ និងសហគមន៍ធុរកិច្ចនៅកម្ពុជា។