ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមសព្វវចនាធិប្បាយវិគីភីឌា ការបរិភោគបួស គឺជាការអនុវត្តចៀសវាងការទទួលទានសាច់សត្វគ្រប់ប្រភេទ។ និយមន័យនេះក៏រួមបញ្ចូលការចៀសវាងផលិតផលដែលបានមកពីការសម្លាប់សត្វផងដែរ។ បុគ្គលដែលអនុវត្តរបបនេះត្រូវបានហៅថា «អ្នកបួស» (vegetarian)។ ការបរិភោគបួសមានប្រភេទរងជាច្រើន ដូចជាបួសដែលអាចទទួលទានស៊ុត និងទឹកដោះគោ (lacto-ovo vegetarian) និងបួសតឹងរឹង (vegan) ដែលមិនទទួលទានផលិតផលពីសត្វទាំងអស់។

មូលហេតុនៃការជ្រើសរើសរបបអាហារនេះមានច្រើន ចាប់ពីសីលធម៌ចំពោះសិទ្ធិសត្វ សុខភាពផ្ទាល់ខ្លួន ការកាត់បន្ថយផលប៉ះពាល់បរិស្ថាន រហូតដល់ការប្រតិបត្តិតាមជំនឿសាសនា។ វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា ការបរិភោគបួសមានវត្តមានយ៉ាងយូរលង់នៅក្នុងវប្បធម៌បុរាណជាច្រើន ជាពិសេសនៅអាស៊ីខាងត្បូង ដែលគោលការណ៍អហិង្សា (Ahimsa) ត្រូវបានគោរពតាមយ៉ាងទូលំទូលាយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ប្រទេសឥណ្ឌាត្រូវបានវិគីភីឌាចាត់ទុកថាមានចំនួនអ្នកបរិភោគបួសច្រើនជាងគេក្នុងពិភពលោក ដែលភាគច្រើនមកពីសាសនាហិណ្ឌូ ជេន និងពុទ្ធសាសនា។ សាសនាជេនមានកេរ្តិ៍ឈ្មោះខាងការប្រកាន់អហិង្សាយ៉ាងតឹងរឹង ដោយហាមមិនឱ្យបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់សត្វគ្រប់ប្រភេទ ដូចមានរូបតំណាងក្នុងរូបភាព «ជម្រើសអាហាររបស់សាសនិកជេនផ្អែកលើតម្លៃអហិង្សា»។

សាសនាស៊ីក (Sikhism) ក៏ផ្សព្វផ្សាយអាហារបួសតាមរយៈ «Langar» ដែលជាផ្ទះបាយសហគមន៍ផ្តល់អាហារដោយឥតគិតថ្លៃដល់មនុស្សទាំងអស់ដោយមិនរើសអើងវណ្ណៈ ឬជំនឿ។ ក្រៅពីឥណ្ឌា នៅប្រទេសជប៉ុន ថៃ និងចិន ព្រះពុទ្ធសាសនាមហាយានបានជំរុញការបរិភោគបួសក្នុងចំណោមសង្ឃ និងគ្រហស្ថ។ ក្នុងប្រទេសលោកខាងលិច ចំនួនអ្នកបួសបានកើនឡើងគួរឱ្យកត់សម្គាល់ចាប់តាំងពីសតវត្សទី ២០ មក ដោយសារការយល់ដឹងពីសុខភាព និងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនវ័យក្មេងនៅសហរដ្ឋអាមេរិក និងអឺរ៉ុប កំពុងក្លាយជាក្រុមដែលជំរុញឱ្យឧស្សាហកម្មម្ហូបបួសរីកចម្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ដើមកំណើតនៃការបរិភោគបួសដែលមានកំណត់ត្រាច្បាស់លាស់គឺមកពីសតវត្សទី ៩ មុនគ្រិស្តសករាជ នៅពេលដែលលោកបរស្វនាថ ដែលជាគ្រូសាសនាជេន បានបង្កើតក្រមអាហារបួសសម្រាប់សាសនិករបស់លោក។ រូបសំណាករបស់លោកត្រូវបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពខាងលើ។

នៅឆ្នាំ ៦៧៥ គ្រិស្តសករាជ ព្រះចៅអធិរាជ Tenmu របស់ប្រទេសជប៉ុន បានចេញព្រះរាជក្រឹត្យហាមឃាត់ការសម្លាប់ និងការបរិភោគសាច់សត្វដើម្បីគាំទ្រដល់ការអនុវត្តព្រះពុទ្ធសាសនា។ វិគីភីឌាកត់ត្រាថា វិធានការនេះមានសុពលភាពអស់រយៈពេលជាច្រើនសតវត្ស ដែលធ្វើឱ្យជប៉ុនក្លាយជាប្រទេសដំបូងគេដែលដាក់បម្រាមបែបនេះ។

នៅក្នុងអរិយធម៌ក្រិចបុរាណ ទស្សនវិទូ Pythagoras និងក្រុមសិស្សរបស់គាត់បានប្រតិបត្តិរបបអាហារគ្មានសាច់ ដោយជឿថាការបរិភោគសាច់អាចធ្វើឱ្យព្រលឹងមិនបរិសុទ្ធ។ ក្រោយមក នៅសតវត្សទី ១៩ ចលនាបួសសម័យទំនើបបានចាប់កំណើតនៅចក្រភពអង់គ្លេស ដោយការបង្កើត សមាគមអ្នកបួស (Vegetarian Society) នៅឆ្នាំ ១៨៤៧ ដែលជាក្រុមដំបូងដែលប្រើពាក្យ «vegetarian» ជាផ្លូវការ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

វិស័យអាហារបួសបានក្លាយជាឧស្សាហកម្មមួយដែលមានទំហំទីផ្សារពង្រីកខ្លួនយ៉ាងឆាប់រហ័ស។ ផលិតផលជំនួសសាច់ ដូចជាតៅហ៊ូ សាច់សណ្តែក (tofu) និងសាច់ក្លែងក្លាយពីរុក្ខជាតិកំពុងពេញនិយមនៅទូទាំងសកលលោក។ រូបភាពផលិតផល Sanitarium ដែលបានមកពីវិគីភីឌា បង្ហាញពីម៉ាកអាហារសុខភាពមួយដែលមានទីផ្សារនៅប្រទេសអូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការបរិភោគបួសបានវិវត្តទៅជាសញ្ញាសម្គាល់នៃរបៀបរស់នៅទំនើប ដែលរួមបញ្ចូលការយកចិត្តទុកដាក់លើសីលធម៌ និងបរិស្ថាន។ នៅក្នុងពិធីបុណ្យសាសនាហិណ្ឌូ និងជេន អាហារបួសដើរតួសំខាន់ ដោយគេមានជំនឿថាអាហារដែលមិនមានសាច់នាំមកនូវភាពបរិសុទ្ធ។ វិគីភីឌាក៏បានរំលេចនូវមុខម្ហូបបួសប្រពៃណីដូចជា «ថាលី» (Thali) របស់ឥណ្ឌា ដែលជាភស្តុតាងថារបបអាហារបួសអាចមានជីវជាតិគ្រប់គ្រាន់ និងសម្បូរបែប។ លើសពីនេះ ច្រវាក់ភោជនីយដ្ឋានអន្តរជាតិជាច្រើនបច្ចុប្បន្នក៏ផ្តល់ជម្រើសបួសដើម្បីឆ្លើយតបនឹងតម្រូវការអតិថិជន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

ការបរិភោគបួសសព្វថ្ងៃមានទំនាក់ទំនងជាមួយនឹងបញ្ហាសកលជាច្រើន ជាពិសេសការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងនិរន្តរភាពបរិស្ថាន។ យោងតាមវិគីភីឌា ឧស្សាហកម្មចិញ្ចឹមសត្វបានបង្កើតឧស្ម័នមេតាន និងកាបូនិកយ៉ាងច្រើន ដែលជាកត្តាជំរុញកំដៅផែនដី។ ដោយហេតុនេះ អង្គការសហប្រជាជាតិ និងអង្គការក្រៅរដ្ឋាភិបាលជាច្រើនបានអំពាវនាវឱ្យកាត់បន្ថយការទទួលទានសាច់។

នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា ទោះបីជាព្រះពុទ្ធសាសនាថេរវាទមិនមានការហាមឃាត់ការបរិភោគសាច់ជាដាច់ខាតក៏ដោយ តែការអនុវត្តបួសមួយរយៈពេលខ្លីនៅថ្ងៃសីល ឬអំឡុងពិធីបុណ្យកាន់បិណ្ឌនៅតែមានប្រជាប្រិយភាព។ ជាមួយនឹងការកើនឡើងនៃភោជនីយដ្ឋានបួសនៅទីក្រុងភ្នំពេញ និងសៀមរាប អ្នកប្រើប្រាស់ជាច្រើនកំពុងស្វែងរកជម្រើសអាហារបួសដែលមានរសជាតិឆ្ងាញ់ ដូចជាប៊ឺហ្គឺបួសដែលបានបង្ហាញក្នុងរូបភាពជាដើម។

ចលនាបួសពិភពលោកកំពុងជំរុញឱ្យមានការបង្កើតថ្មីខាងផលិតផលសាច់ក្លែងក្លាយ (plant-based meats) ដោយក្រុមហ៊ុនដូចជា Beyond Meat និង Impossible Foods កំពុងពង្រីកទីផ្សារមកកាន់អាស៊ី។ នេះគឺជានិន្នាការដែលអាចជះឥទ្ធិពលដល់ទម្លាប់បរិភោគរបស់ជនជាតិខ្មែរនាពេលអនាគត។