ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

ជនជាតិវៀតណាម ឬប្រជាជនវៀតណាម គឺជាក្រុមជនជាតិដែលរស់នៅភាគច្រើនក្នុងប្រទេសវៀតណាម ដែលស្ថិតនៅភាគខាងកើតនៃឧបទ្វីបឥណ្ឌូចិន ក្នុងតំបន់អាស៊ីអាគ្នេយ៍។ យោងតាមវិគីភីឌា ទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្ររបស់វៀតណាមគ្របដណ្តប់លើដង់ស៊ីតេប្រជាជន ជនជាតិភាគតិច កម្រិតអប់រំ សុខភាព ស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ច និងការកាន់សាសនា។ ទិន្នន័យទាំងនេះបង្ហាញថា ជនជាតិវៀតណាមមិនមែនជាក្រុមឯកភាពតែមួយទេ គឺមានភាពចម្រុះទាំងផ្នែកភូមិសាស្ត្រ និងវប្បធម៌។

ក្រុមជនជាតិភាគច្រើនត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា គិញ ឬ វៀត ដែលប្រើប្រាស់ភាសាវៀតណាមជាភាសាចម្បង។ បន្ថែមពីលើនេះ មានក្រុមជនជាតិភាគតិចជាច្រើនទៀតរស់នៅតាមតំបន់ភ្នំ និងតំបន់ព្រំដែន ដែលធ្វើឱ្យវៀតណាមក្លាយជាប្រទេសមួយដែលមានភាពចម្រុះជាតិសាសន៍ខ្លាំង។ រូបភាពពីរ៉ាមីតប្រជាជនឆ្នាំ ២០១៩ ដែលវិគីភីឌាបានបង្ហាញ ឆ្លុះបញ្ចាំងពីរចនាសម្ព័ន្ធអាយុ និងការបែងចែកភេទរបស់ប្រជាជន ដែលជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់អ្នកវិភាគប្រជាសាស្ត្រ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

ផែនទីជនជាតិភាសាឥណ្ឌូចិនឆ្នាំ ១៩៧០ ដែលវិគីភីឌាបានផ្តល់ជាឯកសារសំខាន់ បង្ហាញថាតំបន់វៀតណាមមានភាពចម្រុះផ្នែកភាសា និងជនជាតិ ដោយក្រុមនិយាយភាសាវៀតណាមភាគច្រើនរស់នៅតំបន់ដីសណ្ត និងឆ្នេរភាគខាងកើត។ វិគីភីឌាកត់សម្គាល់ថា សមាសភាពជនជាតិនៅក្នុងតំបន់នេះបានផ្លាស់ប្តូរតាំងពីពេលនោះមក ដោយសារការធ្វើចំណាកស្រុកផ្ទៃក្នុង។ ការផ្លាស់ប្តូរនេះមានន័យថា ផែនទីឆ្នាំ ១៩៧០ គឺជាកញ្ចក់ឆ្លុះបញ្ចាំងពីអតីតកាល មិនមែនជាស្ថានភាពបច្ចុប្បន្នឡើយ។

តាមទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្រដែលវិគីភីឌាបានរៀបរាប់ ប្រជាជនវៀតណាមមានវត្តមានយ៉ាងក្រាស់នៅតាមតំបន់ទំនាបទន្លេ និងតំបន់ឆ្នេរ ដែលជាកន្លែងដែលដីមានជីជាតិ និងអំណោយផលសម្រាប់កសិកម្ម។ រីឯតំបន់ភ្នំខ្ពស់ និងតំបន់ព្រំដែន មានជនជាតិភាគតិចរស់នៅក្នុងលក្ខណៈប្រពៃណីផ្សេងៗគ្នា ដែលបង្កើតបានជារូបភាពវប្បធម៌ពិសេសរបស់ប្រទេស។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

តាមក្រាហ្វអាយុសង្ឃឹមរស់នៅដែលវិគីភីឌាបានផ្តល់ អាយុសង្ឃឹមរស់របស់ប្រជាជនវៀតណាមបានកើនឡើងជាបន្តបន្ទាប់ចាប់តាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ ១៩៦០ ទាំងចំពោះបុរស និងស្ត្រី។ ការកើនឡើងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការអភិវឌ្ឍសេវាសុខភាពសាធារណៈ អនាម័យ និងលក្ខខណ្ឌរស់នៅរបស់ប្រជាជនវៀតណាមក្នុងរយៈពេលជាច្រើនទសវត្សរ៍។ ក្រាហ្វនេះក៏បង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាងភេទក្នុងអាយុសង្ឃឹមរស់ ដែលជាបាតុភូតទូទៅនៅក្នុងសង្គមជាច្រើន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រទំនើបរបស់ប្រទេសវៀតណាមបានឆ្លងកាត់សម័យអាណានិគម សង្គ្រាម និងការផ្លាស់ប្តូររបបនយោបាយជាច្រើន ដែលបានជះឥទ្ធិពលដល់ទីតាំង និងការចែកចាយប្រជាជន។ ប្រជាជនវៀតណាមក៏មានវត្តមាននៅក្រៅប្រទេសតាមរយៈការធ្វើចំណាកស្រុកបន្ទាប់ពីសម័យសង្គ្រាម និងក្នុងសម័យសកលភាវូបនីយកម្ម។ ជនចំណាកស្រុកទាំងនេះបានបង្កើតសហគមន៍នៅក្នុងប្រទេសផ្សេងៗ រួមទាំងនៅអាស៊ី អឺរ៉ុប និងអាមេរិក ដែលបានភ្ជាប់ប្រជាជនវៀតណាមទៅនឹងសហគមន៍អន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

យោងតាមវិគីភីឌា ទិន្នន័យប្រជាសាស្ត្ររបស់វៀតណាមរាប់បញ្ចូលស្ថានភាពសេដ្ឋកិច្ចរបស់ប្រជាជន ដែលជាផ្នែកមួយសំខាន់ក្នុងការវិភាគជីវភាព និងការអភិវឌ្ឍមនុស្ស។ សេដ្ឋកិច្ចវៀតណាមបានផ្លាស់ប្តូរពីសេដ្ឋកិច្ចកសិកម្មជាមូលដ្ឋាន ទៅជាសេដ្ឋកិច្ចចម្រុះដែលរួមមានឧស្សាហកម្ម និងសេវាកម្ម ហើយការផ្លាស់ប្តូរនេះបាននាំមកនូវការផ្លាស់ប្តូរជីវិតរស់នៅរបស់ជនជាតិវៀតណាមជាច្រើន។

វប្បធម៌របស់ជនជាតិវៀតណាមមានលក្ខណៈចម្រុះ ដោយរួមបញ្ចូលឥទ្ធិពលពីប្រពៃណីអាស៊ីបូព៌ា និងអាស៊ីអាគ្នេយ៍ ព្រមទាំងប្រវត្តិសាស្ត្រសម័យអាណានិគម ដែលបានបង្កើតជាអត្តសញ្ញាណវប្បធម៌ពិសេស។ ពិធីបុណ្យ ម្ហូបអាហារ និងសិល្បៈប្រពៃណីរបស់វៀតណាម មានលក្ខណៈប្លែកៗ និងត្រូវបានទទួលស្គាល់ទូទាំងពិភពលោក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអានរបស់ KhmerPulse ប្រធានបទអំពីជនជាតិវៀតណាមមានភាពពាក់ព័ន្ធ ដោយសារប្រទេសវៀតណាមមានព្រំដែនជាប់នឹងប្រទេសកម្ពុជា ហើយមានសហគមន៍ជនជាតិវៀតណាមរស់នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជា។ ប្រធានបទដូចជាការកំណត់ព្រំដែន ការគ្រប់គ្រងជលផល និងសិទ្ធិជនចំណាកស្រុក គឺជាប្រធានបទដែលសារព័ត៌មានក្នុងតំបន់តាមដានជាប្រចាំ។ សេដ្ឋកិច្ចតាមព្រំដែន និងការអភិវឌ្ឍហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ក៏ជាផ្នែកមួយដែលភ្ជាប់រឿងជនជាតិវៀតណាមទៅនឹងជីវិតប្រចាំថ្ងៃរបស់ពលរដ្ឋខ្មែរផងដែរ។