ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការ (Visa Waiver Program) គឺជាកម្មវិធីមួយរបស់រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក ដែលអនុញ្ញាតឲ្យពលរដ្ឋនៃប្រទេសជាក់លាក់ធ្វើដំណើរទៅកាន់សហរដ្ឋអាមេរិកសម្រាប់គោលបំណងទេសចរណ៍ ជំនួញ ឬឆ្លងកាត់ដោយមិនចាំបាច់ទទួលបានទិដ្ឋាការ។ ការស្នាក់នៅក្រោមកម្មវិធីនេះត្រូវបានកំណត់រហូតដល់ ៩០ ថ្ងៃ។ តាមវីគីភីឌា កម្មវិធីនេះអនុវត្តចំពោះរដ្ឋទាំង ៥០ របស់សហរដ្ឋអាមេរិក រួមទាំង រដ្ឋធានីវ៉ូស៊ីនតោនឌីស៊ី (District of Columbia) ព័រតូរីកូ (Puerto Rico) និងកោះវឺជីនរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក (U.S. Virgin Islands) ព្រមទាំងកោះហ្គាំ (Guam) និងកោះម៉ារីយ៉ាណាខាងជើង (Northern Mariana Islands) ដែលមានកម្មវិធីបន្ថែមផងដែរ។ ទឹកដីអាមេរិកសាម័រ (American Samoa) មានកម្មវិធីស្រដៀងគ្នាប៉ុន្តែដាច់ដោយឡែក។

អ្នកដំណើរដែលមានសិទ្ធិត្រូវតែចុះបញ្ជីតាមរយៈប្រព័ន្ធអនុញ្ញាតដំណើរអេឡិចត្រូនិក (ESTA) មុនពេលចាកចេញពីប្រទេសកំណើត។ ការយល់ព្រម ESTA គឺជាតម្រូវការចាំបាច់ប្រសិនបើធ្វើដំណើរតាមយន្តហោះ ឬនាវាដឹកអ្នកដំណើរ តែមិនមែនជាការធានាថាអ្នកដំណើរនឹងត្រូវបានអនុញ្ញាតឲ្យចូលដោយស្វ័យប្រវត្តិឡើយ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia (ទិន្នន័យពីក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក)

ប្រទេសដែលចូលរួមក្នុងកម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការភាគច្រើនមានទីតាំងនៅអឺរ៉ុប ដូចជា បារាំង អាល្លឺម៉ង់ ចក្រភពអង់គ្លេស ជាដើម។ ក្រៅពីនេះ ប្រទេសនៅអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិកមួយចំនួនក៏ជាសមាជិកដែរ រួមមាន ជប៉ុន កូរ៉េខាងត្បូង សិង្ហបុរី និងប៊្រុយណេ។ ប្រទេសនៅអូសេអានីដូចជា អូស្ត្រាលី និងនូវែលសេឡង់ ក៏មានសិទ្ធិផងដែរ។ នៅអាមេរិកខាងត្បូង មានតែប្រទេសឈីលីប៉ុណ្ណោះដែលចូលរួម។ យោងតាមវីគីភីឌា ប្រទេសសមាជិកសរុបមានប្រមាណ ៤២ ប្រទេស។ ប្រទេសដែលមានសិទ្ធិត្រូវបានជ្រើសរើសដោយផ្អែកលើលក្ខខណ្ឌមួយចំនួន រួមមានអត្រាបដិសេធទិដ្ឋាការទាប សន្តិសុខធ្វើដំណើរ និងការប្តេជ្ញាចិត្តខាងគោលនយោបាយអន្តោប្រវេសន៍។

ទិន្នន័យអំពីអត្រាបដិសេធទិដ្ឋាការប្រភេទ B (ទេសចរណ៍ និងជំនួញ) សម្រាប់ឆ្នាំសារពើពន្ធ ២០២៥ ដែលចេញផ្សាយដោយក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក និងត្រូវបានបង្ហាញនៅលើផែនទីខាងលើ បានបង្ហាញពីភាពខុសគ្នារវាងតំបន់។ ប្រទេសដែលមានអត្រាបដិសេធទាបជាង ៣% មានចំណែកច្រើននៅអឺរ៉ុប និងអាស៊ីអភិវឌ្ឍន៍ ខណៈដែលប្រទេសជាច្រើននៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ អាហ្វ្រិក និងអាមេរិកឡាទីន មានអត្រាបដិសេធខ្ពស់ជាង។ ពលរដ្ឋនៃប្រទេសដែលមានអត្រាបដិសេធខ្ពស់មិនអាចចូលរួមក្នុងកម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការបានឡើយ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

តាមវីគីភីឌា កម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការត្រូវបានបង្កើតឡើងក្នុងឆ្នាំ ១៩៨៦ ជាគម្រោងសាកល្បង ដោយមានគោលបំណងសម្រួលការធ្វើដំណើរពីប្រទេសដែលមានសម្ព័ន្ធភាពជាយុទ្ធសាស្ត្រ និងមានហានិភ័យអន្តោប្រវេសន៍ទាប។ ដំបូងឡើយ មានតែប្រទេសចំនួន ៨ ប៉ុណ្ណោះដែលចូលរួម រួមមាន ចក្រភពអង់គ្លេស ជប៉ុន និងបារាំងជាដើម។ កម្មវិធីនេះត្រូវបានពង្រីកបន្តិចម្តងៗ ហើយត្រូវបានធ្វើជាកម្មវិធីអចិន្ត្រៃយ៍នៅឆ្នាំ ២០០០។

ការផ្លាស់ប្តូរសំខាន់មួយបានកើតឡើងក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ១១ កញ្ញា ២០០១ ដែលនាំឲ្យមានការពង្រឹងលក្ខខណ្ឌសន្តិសុខ។ នៅឆ្នាំ ២០០៨ ប្រព័ន្ធ ESTA ត្រូវបានដាក់ឲ្យប្រើប្រាស់ជាកាតព្វកិច្ច ដោយតម្រូវឲ្យពលរដ្ឋនៃប្រទេសសមាជិកត្រូវចុះបញ្ជីព័ត៌មានផ្ទាល់ខ្លួនជាមុនដើម្បីត្រូវបានពិនិត្យ។ ក្រោយមក ប្រទេសមួយចំនួនត្រូវបានបន្ថែមដូចជា ក្រិក (២០១០) ប៉ូឡូញ (២០១៩) និងក្រូអាស៊ី (កំពុងពិចារណា)។ ប្រទេសខ្លះក៏ត្រូវបានដកចេញដែរ ដោយសារកង្វល់សន្តិសុខ ឬការកើនឡើងអត្រាបដិសេធទិដ្ឋាការ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

កម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការបានរួមចំណែកយ៉ាងសំខាន់ដល់វិស័យទេសចរណ៍ និងអាជីវកម្មនៅសហរដ្ឋអាមេរិក។ តាមវីគីភីឌា អ្នកដំណើរដែលចូលមកក្រោមកម្មវិធីនេះចំណាយប្រាក់រាប់ពាន់លានដុល្លារក្នុងមួយឆ្នាំ ជួយជំរុញសេដ្ឋកិច្ចមូលដ្ឋាន។ លើសពីនេះ កម្មវិធីនេះបានសម្រួលការផ្លាស់ប្តូរវប្បធម៌ និងការសិក្សា ដោយអនុញ្ញាតឲ្យសិស្ស និងសាស្ត្រាចារ្យមកទស្សនកិច្ចរយៈពេលខ្លីដោយមិនមានភាពសាំញ៉ាំនៃដំណើរការទិដ្ឋាការ។

ទោះយ៉ាងណា កម្មវិធីនេះក៏មានដែនកំណត់ផងដែរ៖ ពលរដ្ឋនៃប្រទេសដែលមិនមែនជាសមាជិក ដូចជាប្រទេសកម្ពុជា ត្រូវតែដាក់ពាក្យសុំទិដ្ឋាការប្រភេទ B ដែលមានអត្រាបដិសេធខ្ពស់។ នេះបង្កើតភាពមិនស្មើគ្នាក្នុងឱកាសធ្វើដំណើររវាងប្រទេសនានា។ យោងតាមទិន្នន័យរបស់ក្រសួងការបរទេសសហរដ្ឋអាមេរិក អត្រាបដិសេធទិដ្ឋាការសម្រាប់ប្រទេសកម្ពុជាក្នុងឆ្នាំ ២០២៥ គឺស្ថិតក្នុងចន្លោះ ៣០-៤០% ដែលធ្វើឲ្យការចូលរួមក្នុងកម្មវិធីលើកលែងនេះមិនអាចទៅរួចក្នុងពេលបច្ចុប្បន្ន។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse នៅកម្ពុជា ឬនិវត្តន៍ទៅបរទេស ការយល់ដឹងអំពីគោលនយោបាយទិដ្ឋាការសហរដ្ឋអាមេរិកមានសារៈសំខាន់ ព្រោះវាប៉ះពាល់ដល់ផែនការធ្វើដំណើរ និងឱកាសការងារ។ នាពេលថ្មីៗនេះ មានសំណួរជាច្រើនអំពីថាតើប្រទេសកម្ពុជាអាចចូលរួមក្នុងកម្មវិធីលើកលែងទិដ្ឋាការឬទេ។ ដើម្បីមានសិទ្ធិ ប្រទេសមួយត្រូវមានអត្រាបដិសេធទាបជាង ៣% ក្នុងរយៈពេលបីឆ្នាំជាប់គ្នា។ បច្ចុប្បន្ននេះ អត្រាបដិសេធរបស់កម្ពុជានៅតែខ្ពស់ ដូច្នេះការចូលរួមមិនទាន់អាចកើតមានឡើយ។

រដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើការពិនិត្យឡើងវិញជាទៀងទាត់លើបញ្ជីប្រទេសសមាជិក ហើយការផ្លាស់ប្តូរខាងនយោបាយ និងសន្តិសុខអាចប៉ះពាល់ដល់ការសម្រេចចិត្ត។ ជាឧទាហរណ៍ ការពង្រឹងការផ្លាស់ប្តូរព័ត៌មានសន្តិសុខរវាងប្រទេសអាចជួយបង្កើនឱកាស។ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរដែលកំពុងរស់នៅក្នុងប្រទេសសមាជិកដូចជា អូស្ត្រាលី ឬបារាំង ពួកគេអាចទាញយកប្រយោជន៍ពីកម្មវិធីនេះបាន ប្រសិនបើពួកគេកាន់សញ្ជាតិនៃប្រទេសនោះ។ នេះជាកត្តាសំខាន់សម្រាប់អ្នកដែលមានគម្រោងទៅសហរដ្ឋអាមេរិក។