សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀន (War on Drugs) គឺជាយុទ្ធនាការប្រឆាំងគ្រឿងញៀនទូទាំងពិភពលោក ដែលដឹកនាំដោយរដ្ឋាភិបាលសហរដ្ឋអាមេរិក។ យោងតាម Wikipedia យុទ្ធនាការនេះត្រូវបានពង្រឹងខ្លាំងឡើងក្រោយព្រឹត្តិការណ៍ ៩/១១ ហើយជួនកាលត្រូវបានហៅថា «សង្គ្រាមប្រឆាំងក្រុមជួញដូរ» ក្នុងបរិបទយោធានិងប្រឆាំងភេរវកម្ម។ គោលដៅចម្បងគឺកាត់បន្ថយការជួញដូរគ្រឿងញៀនខុសច្បាប់ក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក តាមរយៈការហាមឃាត់ ជំនួយបរទេស និងនយោបាយបង្អាក់ការផលិត ចែកចាយ និងប្រើប្រាស់សារធាតុខុសច្បាប់តាមសន្ធិសញ្ញាអង្គការសហប្រជាជាតិ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀនមានវិសាលភាពភូមិសាស្ត្រធំធេង រាប់ចាប់ពីតំបន់ផលិត ដឹកជញ្ជូន រហូតដល់តំបន់ប្រើប្រាស់។ តាម Wikipedia បណ្តាប្រទេសអាមេរិកឡាទីនដូចជាម៉ិកស៊ិក កូឡុំប៊ី ប៉េរូ និងបូលីវី គឺជាប្រភពកូកាអ៊ីននិងហេរ៉ូអ៊ីនសំខាន់ ហើយអំពើហិង្សាដោយសារក្រុមជួញដូរបានឆក់យកជីវិតមនុស្សជាង ៥ ម៉ឺននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំនៅម៉ិកស៊ិក។ នៅអាស៊ី អាហ្វហ្គានីស្ថានផលិតអាភៀនធំជាងគេសម្រាប់ហេរ៉ូអ៊ីន ខណៈតំបន់ត្រីកោណមាស (មីយ៉ាន់ម៉ា ថៃ ឡាវ) ក៏ជាតំបន់ផលិតដ៏សំខាន់ដែរ។

តួអង្គសំខាន់ៗរួមមានមេក្រុមជួញដូរដូចជា Pablo Escobar និង Joaquín "El Chapo" Guzmán ព្រមទាំងភ្នាក់ងារអនុវត្តច្បាប់ដូចជា DEA ជាដើម។ យោងតាមរូបភាពពី Wikipedia ប្រជាជនសាមញ្ញប្រមាណ ១ លាននាក់ត្រូវបានឃុំខ្លួនជារៀងរាល់ឆ្នាំនៅសហរដ្ឋអាមេរិក ពីបទល្មើសគ្រឿងញៀន។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

ឫសគល់នៃសង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀនចាប់ផ្ដើមពីដើមសតវត្សទី២០ នៅពេលសហរដ្ឋអាមេរិកអនុម័តច្បាប់គ្រប់គ្រងសារធាតុញៀន។ រូបភាពប្រវត្តិសាស្ត្រពី Wikipedia បង្ហាញថា ច្បាប់ហាមឃាត់ហេរ៉ូអ៊ីនឆ្នាំ១៩២៤ និងច្បាប់ពន្ធម៉ារីហួណាឆ្នាំ១៩៣៧ បានដាក់មូលដ្ឋានដំបូង។

សង្គ្រាមទំនើបត្រូវបានប្រកាសជាផ្លូវការដោយប្រធានាធិបតី Richard Nixon នៅឆ្នាំ១៩៧១ និងបង្កើត DEA។ នៅទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ យុទ្ធនាការ «Just Say No» របស់ Ronald Reagan និងច្បាប់ដាក់ទោសធ្ងន់បានលេចចេញ ហើយប្រធានាធិបតី George H. W. Bush បានបង្ហាញថង់កូកាអ៊ីនប្រេះតាមទូរទស្សន៍នៅឆ្នាំ១៩៨៩។ ការលុកលុយប៉ាណាម៉ាក្នុងឆ្នាំដដែល ដើម្បីចាប់មេដឹកនាំ Manuel Noriega ក៏ជាផ្នែកមួយនៃសង្គ្រាមនេះ។

ចាប់ពីចុងសតវត្សទី២០ ផែនការកូឡុំប៊ី (Plan Colombia) និងគំនិតផ្តួចផ្តើមម៉េរីដា (Mérida Initiative) បានផ្ដល់ជំនួយហិរញ្ញវត្ថុដល់ប្រទេសផលិតគ្រឿងញៀន ដោយម៉ិកស៊ិកទទួលបាន ១,៦ ពាន់លានដុល្លារសម្រាប់ឧបករណ៍និងការគាំទ្រយុទ្ធសាស្ត្រ។ ព្រមគ្នានេះ វិបត្តិថ្នាំញៀនអូពីអយ (opioid) នៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានវិវត្តទៅជាបញ្ហាសុខភាពសាធារណៈដ៏ធំ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀនមានផលប៉ះពាល់សេដ្ឋកិច្ចយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ តាម Wikipedia ប្រព័ន្ធយុត្តិធម៌សហរដ្ឋអាមេរិកដាក់ពន្ធនាគារមនុស្សប្រមាណ ១ លាននាក់ក្នុងមួយឆ្នាំពីបទគ្រឿងញៀន ដែលបង្កើនការចំណាយសាធារណៈយ៉ាងច្រើន។ ក្រាហ្វបង្ហាញថា អត្រាជាប់ពន្ធនាគារនៅសហរដ្ឋអាមេរិកបានកើនឡើងតាំងពីទសវត្សរ៍ឆ្នាំ១៩៨០ ស្របពេលដែលគោលនយោបាយតឹងរ៉ឹង។

ខាងផ្នែកវប្បធម៌ យុទ្ធនាការ «Just Say No» និងរូបភាពឃោសនាមួយចំនួនបានដើម្បីផ្សព្វផ្សាយសារប្រឆាំងគ្រឿងញៀន។ ប៉ុន្តែ ក្រុមអ្នកតវ៉ាក៏បានរីកចម្រើនដែរ ដូចជាការធ្វើបាតុកម្ម «No More Drug War» នៅឆ្នាំ២០១១ ដែលទាមទារឱ្យបញ្ចប់ការដាក់ពន្ធនាគារជារង្វាន់ និងគាំទ្រការធ្វើស្របច្បាប់កានណាប៊ីស។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

សង្គ្រាមប្រឆាំងគ្រឿងញៀននៅតែដំណើរការក្នុងទម្រង់ថ្មី។ ថ្មីៗនេះ យន្តហោះ AC-130J Ghostrider បានបំពេញប្រតិបត្តិការនៅព័រតូរីកូកាលពីខែតុលា ឆ្នាំ២០២៥ ដើម្បីទប់ស្កាត់ការជួញដូរ។ ទន្ទឹមនឹងនេះ វិបត្តិថ្នាំអូពីអយបានធ្វើឱ្យមនុស្ស ៨១.៨០៦ នាក់ស្លាប់នៅសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ២០២២ កើនពី ១០.០០០ នាក់នៅឆ្នាំ១៩៩៩ បើតាមតួលេខពី Wikipedia។

ការពិភាក្សាអន្តរជាតិឥឡូវផ្ដោតលើការធ្វើស្របច្បាប់ ឬការព្យាបាលជាជាងការដាក់ទោស។ សម្រាប់ពលរដ្ឋខ្មែរ បញ្ហាគ្រឿងញៀនក៏កំពុងត្រូវបានតាមដានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ខណៈកម្ពុជាប្រឈមនឹងការកើនឡើងនៃការជួញដូរ និងការប្រើប្រាស់ ហើយកំពុងសហការជាមួយ UNODC និងអាស៊ានក្នុងការប្រយុទ្ធប្រឆាំង។