វ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី

ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា វ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី (Washington, D.C.) គឺជាទីក្រុងរាជធានី និងជាស្រុកនៃសហព័ន្ធរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ទីក្រុងនេះស្ថិតនៅតាមដងទន្លេ Potomac ជាប់នឹងរដ្ឋវឺជីញៀនៅខាងត្បូង និងមានព្រំប្រទល់ជាប់នឹងរដ្ឋម៉េរីលែននៅខាងជើង និងខាងកើត។ ឈ្មោះទីក្រុងត្រូវបានដាក់តាមឈ្មោះលោក George Washington ដែលជាស្ថាបនិកមួយរូប និងជាប្រធានាធិបតីដំបូងរបស់សហរដ្ឋអាមេរិក។ ស្រុកនេះត្រូវបានដាក់ឈ្មោះថា Columbia ជារូបតំណាងនារីនៃប្រទេសជាតិ។

ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី មិនត្រឹមតែជាមជ្ឈមណ្ឌលរដ្ឋបាលសហព័ន្ធប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែក៏ជាមជ្ឈមណ្ឌលនយោបាយ សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌ដ៏សំខាន់នៅលើឆាកអន្តរជាតិផងដែរ។ តាមឯកសាររបស់វិគីភីឌា ទីក្រុងនេះប្រមូលផ្ដុំទៅដោយអគាររដ្ឋាភិបាល សារមន្ទីរថ្នាក់ពិភពលោក វិមានប្រវត្តិសាស្ត្រ និងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍រាប់លាននាក់ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមវិគីភីឌា ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី មានរាងជាការ៉េប្រហែល ១០ ម៉ាយ (ប្រមាណ ២៥៩ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ) នៅពេលបង្កើតដំបូង ប៉ុន្តែបច្ចុប្បន្នគ្របដណ្ដប់លើផ្ទៃដីប្រហែល ១៧៧ គីឡូម៉ែត្រការ៉េ (៦៨ ម៉ាយការ៉េ) ក្រោយពីប្រគល់តំបន់ភាគខាងត្បូងទន្លេទៅឲ្យរដ្ឋវឺជីញៀនវិញក្នុងឆ្នាំ ១៨៤៦។ ទីក្រុងនេះត្រូវបានបែងចែកជាបួនភាគរដ្ឋបាលដោយផ្អែកលើចំណុចវិមានកាពីតូល (U.S. Capitol) គឺ ភាគពាយ័ព្យ ភាគឦសាន ភាគអាគ្នេយ៍ និងភាគនិរតី។

ផែនការដើមរបស់ទីក្រុង ត្រូវបានរចនាដោយវិស្វករជនជាតិបារាំង Pierre Charles L'Enfant ក្នុងឆ្នាំ ១៧៩១ ដែលបានរៀបចំផ្លូវធំទូលាយប្រសព្វគ្នាជារាងអង្កត់ទ្រូង និងមានទីធ្លាបើកចំហរជាច្រើន រួមទាំង National Mall ជាសួនឧទ្យានដែលលាតសន្ធឹងពីវិមាន Lincoln ដល់កាពីតូល។ តាមវិគីភីឌា ឧទ្យានទីក្រុងធំជាងគេគឺ Rock Creek Park ដែលលាតសន្ធឹងនៅភាគពាយ័ព្យ។

បើតាមជំរឿនឆ្នាំ ២០២០ ចំនួនប្រជាជនរបស់ទីក្រុងមានប្រមាណ ៦៨៩,៥៤៥ នាក់។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា ប្រជាជនអាហ្វ្រិកអាមេរិកធ្លាប់ជាក្រុមភាគច្រើន ប៉ុន្តែបានថយចុះជាលំដាប់ចាប់តាំងពីកុបកម្មឆ្នាំ ១៩៦៨។ សព្វថ្ងៃ ទីក្រុងនេះមានភាពចម្រុះខាងជនជាតិ ដោយមានសហគមន៍ជនជាតិស្បែកស ជនជាតិស្បែកខ្មៅ ជនជាតិដើមកំណើតអាមេរិកឡាទីន និងអាស៊ី រួមជាមួយសហគមន៍អន្តោប្រវេសន៍ផ្សេងៗផងដែរ។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

វ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី ត្រូវបានបង្កើតឡើងជាលទ្ធផលនៃការសម្របសម្រួលនយោបាយក្នុងឆ្នាំ ១៧៩០ ដើម្បីតាំងទីក្រុងរាជធានីសហព័ន្ធថ្មីមួយនៅតាមដងទន្លេ Potomac។ តាមវិគីភីឌា ការសាងសង់បានចាប់ផ្ដើមភ្លាមៗដោយមានការដាក់ចេញនូវផែនការ L'Enfant និងការស្ថាបនាសេតវិមាន (White House) និងវិមានកាពីតូល (Capitol)។ នៅខែវិច្ឆិកា ឆ្នាំ ១៨០០ សភាសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្ដើមប្រជុំនៅក្នុងអគារកាពីតូលថ្មី ដែលបានផ្លាស់ចេញពីទីក្រុងភីឡាដេលហ្វ្យា។

ក្នុងសង្គ្រាមឆ្នាំ ១៨១២ កងទ័ពចក្រភពអង់គ្លេសបានឈ្នះសមរភូមិ Bladensburg និងបានដុតបំផ្លាញសេតវិមាន និងអគារសហព័ន្ធជាច្រើនទៀតក្នុងអំឡុងពេលកាន់កាប់មួយថ្ងៃ។ បន្ទាប់ពីសង្គ្រាមបានបញ្ចប់ ទីក្រុងត្រូវបានស្ដារឡើងវិញ ហើយបន្តរីកចម្រើនជាលំដាប់។ នៅពាក់កណ្ដាលសតវត្សរ៍ទី ១៩ កំឡុងសង្គ្រាមស៊ីវិល ទីក្រុងនេះបានក្លាយជាមូលដ្ឋានយោធាដ៏សំខាន់ ហើយអគារកាពីតូលក៏ត្រូវបានពង្រីកបន្ថែម។ តាមឯកសារវិគីភីឌា ការដ្ឋានដំបូលដំបូងនៅមិនទាន់រួចរាល់នៅពេលពិធីសម្ពោធប្រធានាធិបតី Lincoln កាលពីឆ្នាំ ១៨៦១។

នៅសតវត្សរ៍ទី ២០ ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនបានក្លាយជាឆាកនៃព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រសំខាន់ៗ ដូចជា បាតុកម្ម March on Washington ក្នុងឆ្នាំ ១៩៦៣ ដែលលោក Martin Luther King Jr. បានថ្លែងសុន្ទរកថា "I Have a Dream" នៅឯបរិវេណវិមាន Lincoln។ ក្រោយកុបកម្មឆ្នាំ ១៩៦៨ ទីក្រុងបានឆ្លងកាត់ការផ្លាស់ប្ដូររចនាសម្ព័ន្ធប្រជាជន ហើយបានបន្តដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងឆាកនយោបាយជាតិនិងអន្តរជាតិ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

សេដ្ឋកិច្ចនៃវ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី ពឹងផ្អែកយ៉ាងខ្លាំងលើវត្តមានរបស់រដ្ឋាភិបាលសហព័ន្ធ ដែលជានិយោជកធំជាងគេក្នុងតំបន់។ តាមវិគីភីឌា អគារការិយាល័យធំៗដូចជា Federal Triangle ជាទីតាំងរបស់ក្រសួងនានា ហើយអគារ Eccles Building នៅលើវិថី Constitution Avenue ជាទីស្នាក់ការកណ្ដាលនៃធនាគារកណ្ដាលអាមេរិក (Federal Reserve)។ លើសពីនេះ ទីក្រុងនេះក៏ជាទីតាំងនៃស្ថាប័នស្រាវជ្រាវគោលនយោបាយ (think tanks) មួយចំនួន ដូចជា American Enterprise Institute ដែលដើរតួនាទីយ៉ាងសំខាន់ក្នុងការបង្កើតគោលនយោបាយជាតិ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ទីក្រុងនេះសម្បូរទៅដោយសារមន្ទីរលំដាប់ពិភពលោកនិងស្ថាប័នសិល្បៈជាច្រើន។ វិគីភីឌាបានរាយការណ៍ថា សារមន្ទីរ Smithsonian Institution គ្រប់គ្រងសារមន្ទីរធំៗជាង ១៧ កន្លែង ហើយសារមន្ទីរជាតិប្រវត្តិសាស្ត្រធម្មជាតិបានទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរ ៤.៤ លាននាក់ក្នុងឆ្នាំ ២០២៣។ មជ្ឈមណ្ឌល Kennedy Center for the Performing Arts ជាកន្លែងសំដែងសិល្បៈដ៏សំខាន់។ តន្ត្រីប្រភេទ go-go ដែលជាប្រភេទតន្ត្រីដើមរបស់ទីក្រុង ត្រូវបានបង្កើតឡើងដោយតារាចម្រៀង Chuck Brown។ ម្ហូបអាហារពិសេសដូចជាសាច់ក្រក half-smoke នៅភោជនីយដ្ឋាន Ben's Chili Bowl ក៏ជានិមិត្តរូបនៃកេរដំណែលវប្បធម៌របស់ទីក្រុងផងដែរ។ ពិធីបុណ្យផ្កាឈូរីជាតិ (National Cherry Blossom Festival) និងទេសភាពតាមបណ្ដោយ Tidal Basin ក៏ជាការទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរណ៍យ៉ាងច្រើនក្នុងរដូវផ្ការីក។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ វ៉ាស៊ីនតោន ឌី.ស៊ី នៅតែជាចំណុចស្នូលនៃនយោបាយអាមេរិក។ យោងតាមវិគីភីឌា ប្រជាជនទីក្រុងនេះនៅតែខ្វះអ្នកតំណាងដែលមានសិទ្ធិបោះឆ្នោតពេញលេញនៅក្នុងសភា ដែលជំរុញឱ្យមានចលនាទាមទារឋានៈជារដ្ឋទី ៥១ សម្រាប់ទីក្រុងនេះ។ កង្វះតំណាងនយោបាយនេះនាំឱ្យមានពាក្យស្លោក "ពន្ធដោយគ្មានតំណាង" (taxation without representation) ដែលត្រូវបានបោះពុម្ពនៅលើផ្លាកលេខរថយន្តរបស់ស្រុកនេះ។

ទីក្រុងនេះក៏ជាទីតាំងនៃការតវ៉ាធំៗនិងការជួបជុំសំខាន់ៗ ដែលជារឿយៗទាក់ទិននឹងសិទ្ធិពលរដ្ឋ សង្គម និងបញ្ហានយោបាយផ្សេងៗ។ ដូចមាននៅក្នុងរូបភាព អ្នកតវ៉ាបានប្រមូលផ្ដុំនៅមុខតុលាការកំពូលសហរដ្ឋអាមេរិកក្នុងឆ្នាំ ២០២២ ដើម្បីសម្ដែងការព្រួយបារម្ភពីសំណុំរឿងសំខាន់ៗ។