ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

យោងតាមការពិពណ៌នាពី Wikipedia បានបញ្ជាក់ថា បច្ចេកវិទ្យាថាមពលពីសំណល់ (Waste-to-energy ឬ WtE) គឺជាដំណើរការដែលបម្លែងសំណល់ (កាកសំណល់រឹង) ឲ្យក្លាយជាថាមពលប្រើប្រាស់បាន ដូចជា អគ្គិសនី ឬកម្តៅ (កំដៅ) ជាដើម។ វាត្រូវបានចាត់ទុកជាទម្រង់មួយនៃការទាញយកថាមពលឡើងវិញ (energy recovery) ដែលមានតួនាទីសំខាន់ទាំងក្នុងការគ្រប់គ្រងកាកសំណល់ និងការផលិតថាមពលស្អាត ដោយកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ដែលត្រូវបូមចាក់នៅទីលានចាក់សំណល់ (landfills) និងផ្តល់ជម្រើសថាមពលជំនួស។

ដំណើរការសំខាន់ៗក្នុងការផលិតថាមពលពីសំណល់រួមមាន៖ ការដុតកម្ដៅដោយផ្ទាល់ (incineration) ដើម្បីបង្កើតចំហាយទឹករុញម៉ាស៊ីនភ្លើង ការប្រើកម្ដៅគ្មានអុកស៊ីហ្សែន (pyrolysis) ឬការបំប្លែងជាឧស្ម័ន (gasification) និងការប្រមូលឧស្ម័នមេតានពីទីលានចាក់សំណល់ (landfill gas recovery)។ បើតាម Wikipedia រោងចក្រ WtE ទំនើបៗភាគច្រើនប្រើបច្ចេកវិទ្យាដុតកម្ដៅដោយមានប្រព័ន្ធត្រួតពិនិត្យការបំភាយឧស្ម័នដ៏តឹងរឹងដើម្បីការពារបរិស្ថាន។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមរយៈការចងក្រងរបស់ Wikipedia រោងចក្រ WtE មានការរីករាលដាលជាសកល ដោយភាគច្រើនប្រមូលផ្តុំនៅក្នុងប្រទេសអភិវឌ្ឍន៍។ នៅទ្វីបអឺរ៉ុប មានរោងចក្រជាង ៥០០ កន្លែង ប្រទេសដូចជា អាល្លឺម៉ង់ ហូឡង់ និងស៊ុយអែត មានអត្រាប្រើប្រាស់ WtE ខ្ពស់។ ជប៉ុន និងសហរដ្ឋអាមេរិកក៏ជាប្រទេសដែលមានចំនួនរោងចក្រច្រើនគួរសមដែរ។ នៅក្នុងសហរដ្ឋអាមេរិក ដូចបានបង្ហាញក្នុងផែនទីខាងលើ មានរោងចក្រ WtE ប្រមាណ ៧០ កន្លែងសកម្មនៅខែមិថុនា ២០២២ ដែលអាចកែច្នៃសំណល់បានជាង ៨៥ លានតោនក្នុងឆ្នាំ។

រោងចក្រទាំងនេះតែងតែស្ថិតនៅជិតទីក្រុងធំៗដែលមានប្រជាជនច្រើននិងបង្កើតកាកសំណល់ក្នុងបរិមាណខ្ពស់។ ប្រជាជននៅក្នុងតំបន់ទាំងនោះទទួលបានអត្ថប្រយោជន៍ពីការគ្រប់គ្រងសំណល់ប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព និងថាមពលដែលផលិតបាន។ យ៉ាងណាមិញ ការជ្រើសរើសទីតាំងសង់រោងចក្រក៏តែងជួបបញ្ហាប្រឆាំងពីសហគមន៍មូលដ្ឋានដោយសារការព្រួយបារម្ភអំពីការបំពុល។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

(គ្មានរូបភាព)

ប្រវត្តិនៃការប្រើប្រាស់សំណល់ដើម្បីផលិតថាមពល យោងតាមកំណត់ត្រាពី Wikipedia បានចាប់ផ្តើមតាំងពីចុងសតវត្សទី ១៩ នៅពេលដែលគំនិតដុតកម្ដៅកាកសំណល់ដើម្បីបង្កើតចំហាយទឹកត្រូវបានស្នើឡើង។ រោងចក្រដុតសំណល់ដំបូងគេបង្អស់ត្រូវបានសាងសង់នៅទីក្រុង Nottingham ចក្រភពអង់គ្លេស ក្នុងឆ្នាំ ១៨៧៤ ប៉ុន្តែគោលបំណងចម្បងគឺគ្រាន់តែកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ មិនទាន់ផ្តោតលើការផលិតថាមពលនៅឡើយទេ។

ការអភិវឌ្ឍដ៏សំខាន់បានកើតឡើងនៅពាក់កណ្តាលសតវត្សទី ២០ នៅពេលដែលតម្រូវការថាមពលកើនឡើង និងការព្រួយបារម្ភអំពីការបំពុលពីកន្លែងចាក់សំណល់ បានជំរុញឱ្យមានការវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យា WtE ទំនើប។ នៅទសវត្សឆ្នាំ ១៩៧០ និង ១៩៨០ បច្ចេកវិទ្យាត្រួតពិនិត្យការបំភាយឧស្ម័ន ដូចជាប្រព័ន្ធច្រោះ (scrubbers) និងការចាប់យកភាគល្អិត (particulate filters) ត្រូវបានបង្កើតឡើង ដែលធ្វើឱ្យរោងចក្រដុតសំណល់កាន់តែស្អាតនិងអាចទទួលយកបានដោយសាធារណជន។

ក្នុងទសវត្សថ្មីៗនេះ ប្រទេសជាច្រើនបានរឹតបន្តឹងច្បាប់បរិស្ថាន ដែលជំរុញឱ្យឧស្សាហកម្ម WtE អភិវឌ្ឍឥតឈប់ឈរ ហើយបច្ចេកវិទ្យាដូចជា pyrolysis និង gasification បានលេចចេញជាជម្រើសដែលមានប្រសិទ្ធភាពនិងផលប៉ះពាល់បរិស្ថានទាបជាង។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមទស្សនៈសេដ្ឋកិច្ច Wikipedia បានកត់សម្គាល់ថា រោងចក្រ WtE ទាមទារការវិនិយោគដើមទុនខ្ពស់ ប៉ុន្តែអាចបង្កើតប្រាក់ចំណូលបានពីការលក់ថាមពល (អគ្គិសនី/កម្តៅ) និងថ្លៃសេវាកម្មកែច្នៃសំណល់ពីរដ្ឋាភិបាលឬក្រុមហ៊ុនឯកជន។ នៅសហរដ្ឋអាមេរិក សមត្ថភាពផលិតអគ្គិសនីពី WtE បានកើនឡើងជាលំដាប់ចាប់ពីឆ្នាំ ១៩៨០ ដូចបង្ហាញក្នុងក្រាហ្វិកខាងលើ ដោយឈានដល់កម្រិតខ្ពស់បំផុតនៅប្រហែលឆ្នាំ ១៩៩០ មុននឹងថេរនៅកម្រិតថ្មីក្នុងទសវត្សឆ្នាំ ២០០០។

ក្រៅពីផលចំណេញផ្នែកហិរញ្ញវត្ថុ ការដុតសំណល់ជួយកាត់បន្ថយបរិមាណសំណល់ត្រូវបូមចាក់បានរហូតដល់ ៩០% ដែលពន្យារអាយុកាលនៃទីលានចាក់សំណល់ និងកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នមេតាន (ដែលជាឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់)។ ទោះជាយ៉ាងណា ការចំណាយខ្ពស់និងបញ្ហាប្រតិបត្តិការបានធ្វើឲ្យប្រទេសក្រីក្រជាច្រើនពិបាកវិនិយោគលើបច្ចេកវិទ្យានេះ។

ផ្នែកវប្បធម៌វិញ ការទទួលយករោងចក្រ WtE ពីសហគមន៍នៅមានការលំបាក។ មានបាតុភូត "NIMBY" (Not In My Back Yard – កុំឲ្យនៅក្បែរផ្ទះខ្ញុំ) ដោយប្រជាជនខ្លាចការបំពុលខ្យល់ និងក្លិនស្អុយ។ ទោះយ៉ាងនេះក្តី ការរចនាស្ថាបត្យកម្មដ៏ច្នៃប្រឌិត ដូចករណីរោងចក្រ Spittelau ក្នុងទីក្រុងវីយែន ដែលតុបតែងដោយវិចិត្រករ Hundertwasser បានជួយផ្លាស់ប្តូរការយល់ឃើញរបស់សាធារណជន ធ្វើឲ្យរោងចក្រនេះក្លាយជាកន្លែងទាក់ទាញភ្ញៀវទេសចរផងដែរ។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

បច្ចុប្បន្ននេះ ថាមពលពីសំណល់បានក្លាយជាប្រធានបទសំខាន់នៅក្នុងកិច្ចពិភាក្សាអំពីការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងការអភិវឌ្ឍនិរន្តរ៍។ អង្គការសហប្រជាជាតិនិងអង្គការបរិស្ថានជាច្រើនទទួលស្គាល់តួនាទីរបស់ WtE ក្នុងការកាត់បន្ថយការបំភាយឧស្ម័នផ្ទះកញ្ចក់ ព្រោះវាការពារការបង្កើតឧស្ម័នមេតានពីកន្លែងចាក់សំណល់ និងជំនួសការប្រើប្រាស់ឥន្ធនៈហ្វូស៊ីលសម្រាប់ផលិតអគ្គិសនី។ យោងតាម Wikipedia ប្រទេសកំពុងអភិវឌ្ឍន៍ជាច្រើន រួមទាំងនៅអាស៊ីអាគ្នេយ៍ កំពុងពិចារណាលើការទទួលយកបច្ចេកវិទ្យា WtE ដើម្បីដោះស្រាយបញ្ហាសំណល់និងថាមពល។

អនាគតនៃ WtE ត្រូវបានព្យាករថាអាស្រ័យលើភាពជឿនលឿននៃបច្ចេកវិទ្យា (ដូចជា pyrolysis និង gasification) គោលនយោបាយគាំទ្រពីរដ្ឋាភិបាល និងការទទួលយកពីសាធារណជន។