ទិដ្ឋភាពទូទៅ

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះទឹក គឺជាការខ្វះខាតប្រភពទឹកសាប ទាំងប្រភពក្នុងតំបន់ និងប្រភពដែលអាចដឹកជញ្ជូនបានដោយចំណាយសេដ្ឋកិច្ចសមរម្យ ដើម្បីបំពេញតម្រូវការទឹកតាមស្តង់ដារនៅក្នុងតំបន់ណាមួយ។ នេះបើតាមការពន្យល់របស់វិគីភីឌា។ និយាយឱ្យខ្លី កង្វះទឹកមិនមែនគ្រាន់តែជាការខ្វះបរិមាណទឹកនោះទេ តែថែមទាំងអាស្រ័យលើលទ្ធភាពដឹកជញ្ជូន និងការចំណាយផងដែរ។

តាមវិគីភីឌា កង្វះទឹកមានពីរប្រភេទ។ ទីមួយ គឺកង្វះទឹករូបវន្ត (physical water scarcity) ដែលកើតឡើងនៅពេលបរិមាណទឹកមិនគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់បំពេញតម្រូវការទាំងអស់ រួមទាំងទឹកដែលប្រព័ន្ធអេកូឡូស៊ីត្រូវការសម្រាប់ដំណើរការផងដែរ។ ទីពីរ គឺកង្វះទឹកសេដ្ឋកិច្ច (economic water scarcity) ដែលកើតចេញពីកង្វះការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ ឬបច្ចេកវិទ្យាសម្រាប់ទាញយកទឹកប្រើប្រាស់ពីទន្លេ អាងទឹកក្រោមដី និងប្រភពទឹកផ្សេងទៀត ព្រមទាំងដោយសារសមត្ថភាពមនុស្សទន់ខ្សោយក្នុងការបំពេញតម្រូវការទឹក។

វិគីភីឌាក៏ពន្យល់អំពីភាពតានតឹងទឹក ដែលជាសញ្ញាបង្ហាញមួយនៃកង្វះទឹក។ ភាពតានតឹងទឹក គឺជាសមាមាត្ររវាងការប្រើប្រាស់ទឹក និងបរិមាណទឹកដែលមាន ដូច្នេះវាជាកង្វះដែលកើតចេញពីតម្រូវការប្រើប្រាស់។

ភូមិសាស្ត្រ និងប្រជាជន

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា តំបន់ដែលមានអាកាសធាតុវាលខ្សាច់ច្រើនតែប្រឈមនឹងកង្វះទឹករូបវន្ត។ អាស៊ីកណ្តាល អាស៊ីខាងលិច អាហ្វ្រិកខាងជើង និងតំបន់ភាគច្រើននៃប្រទេសអូស្ត្រាលី គឺជាឧទាហរណ៍នៃតំបន់ស្ងួតហួតហែង។ រីឯកង្វះទឹកសេដ្ឋកិច្ចវិញ វិគីភីឌារាយការណ៍ថា ប្រជាជនជាច្រើនដែលរស់នៅតំបន់អាហ្វ្រិកខាងត្បូងនៃវាលខ្សាច់សាហារ៉ា កំពុងរស់នៅជាមួយបញ្ហានេះ។

ជីវភាពប្រចាំថ្ងៃរបស់ប្រជាជនក៏ជាផ្នែកមួយនៃរូបភាពកង្វះទឹកដែលវិគីភីឌាបានចងក្រងផងដែរ។ តាមឯកសាររូបភាពរបស់វិគីភីឌា នៅទីក្រុង Alhan Ahammed ក្នុងខេត្ត Sindh ភាគខាងលិចនៃប្រទេសប៉ាគីស្ថាន ប្រជាជនប្រមូលទឹកផឹកស្អាតពីចំណុចចែកទឹកសាធារណៈ។ នៅទីក្រុង Dharan ប្រទេសនេប៉ាល់ ក្មេងស្រីជាច្រើនក្នុងតំបន់លំនៅដ្ឋានបោះទីលំនៅ ប្រមូលទឹកពីទន្លេ។ ចំណែកនៅតំបន់ជនបទ កុមារប្រមូលទឹកពីស្ទឹងដែលមានភក់ក្នុងរដូវប្រាំង ហើយយកទឹកនោះទៅផ្ទះដើម្បីចម្រោះ និងធ្វើប្រតិបត្តិការផ្សេងៗមុនពេលប្រើប្រាស់។

នៅ Rongai ប្រទេសកេនយ៉ា វិគីភីឌាបង្ហាញរូបភាពនៃការប្រមូលទឹកភ្លៀង ដែលជាវិធីសាស្ត្រមួយសម្រាប់សហគមន៍ក្នុងការប្រឈមមុខនឹងកង្វះទឹក។

ប្រវត្តិសាស្ត្រ

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះទឹកមិនមែនជាបញ្ហាថ្មីឡើយ។ តាមវិគីភីឌា តំបន់ដែលមានអាកាសធាតុវាលខ្សាច់បានប្រឈមនឹងកង្វះទឹករូបវន្តជាយូរយារណាស់មកហើយ។ វិគីភីឌាក៏បង្ហាញទិន្នន័យអំពីការប្រើប្រាស់ទឹកសកលចន្លោះឆ្នាំ១៩០០ ដល់ឆ្នាំ២០២៥ ដោយបែងចែកតាមតំបន់ និងគិតជាពាន់លានម៉ែត្រគូបក្នុងមួយឆ្នាំ។

ការអំពាវនាវឱ្យអភិរក្សទឹកក៏មានប្រវត្តិយូរផងដែរ។ វិគីភីឌាបង្ហាញត្រាប្រៃសណីយ៍របស់សហរដ្ឋអាមេរិកពីឆ្នាំ១៩៦០ ដែលអំពាវនាវឱ្យប្រជាជនចូលរួមអភិរក្សទឹក។ ចំណែកនៅអតីតសមុទ្រអារ៉ាល់ ជិតទីក្រុងអារ៉ាល់ ប្រទេសកាហ្សាក់ស្ថាន វិគីភីឌាបង្ហាញរូបភាពកប៉ាល់ចាក់ចោលមួយគ្រឿងដែលនៅសល់នៅលើដី ជាសក្ខីកម្មនៃការផ្លាស់ប្តូរធនធានទឹកនៅក្នុងតំបន់នោះ។

សេដ្ឋកិច្ច និងវប្បធម៌

ប្រភព: Wikipedia

តាមវិគីភីឌា កង្វះទឹកសេដ្ឋកិច្ចបង្ហាញថា បញ្ហាទឹកអាចកើតឡើងទោះបីជាមានប្រភពទឹកនៅក្នុងធម្មជាតិក៏ដោយ ប្រសិនបើសង្គមខ្វះការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធ បច្ចេកវិទ្យា និងសមត្ថភាពមនុស្សក្នុងការទាញយកទឹកមកប្រើប្រាស់។

ទឹកក៏ជាធនធានសំខាន់សម្រាប់សេដ្ឋកិច្ច ជាពិសេសវិស័យកសិកម្ម។ វិគីភីឌាបង្ហាញរូបភាពប្រព័ន្ធស្រោចស្រពបែប pivot នៅប្រទេសអារ៉ាប៊ីសាអូឌីត ហើយរាយការណ៍ថា ប្រទេសនេះកំពុងរងការថយចុះយ៉ាងខ្លាំងនៃទឹកក្នុងអាងទឹកក្រោមដីរបស់ខ្លួន។

ទិន្នន័យជាសកលក៏ជួយបង្ហាញទំហំនៃបញ្ហានេះដែរ។ វិគីភីឌាដកស្រង់ទិន្នន័យរបស់ FAO ឆ្នាំ២០១៦ អំពីការប្រើប្រាស់ទឹកសាបសកល ព្រមទាំងទិន្នន័យពីការសិក្សាស្តីពីកង្វះទឹកអេកូឡូស៊ីកម្រិតខេត្តនៅប្រទេសចិន ចន្លោះឆ្នាំ២០១៦ ដល់ឆ្នាំ២០១៩។

ការពាក់ព័ន្ធបច្ចុប្បន្ន

ប្រភព: Wikipedia

កង្វះទឹកកំពុងបន្តជាបញ្ហាប្រចាំថ្ងៃនៅតំបន់ជាច្រើននៃពិភពលោក។ តាមវិគីភីឌា ការប៉ាន់ស្មានមួយសម្រាប់ឆ្នាំ២០២៥ បង្ហាញថា ប្រទេសចំនួន២៥ នៅទ្វីបអាហ្វ្រិក ត្រូវបានគេរំពឹងថានឹងរងផលប៉ះពាល់ពីកង្វះទឹក ឬភាពតានតឹងទឹក។

នៅសហរដ្ឋអាមេរិក វិគីភីឌារាយការណ៍ថា រដ្ឋកាលីហ្វ័រញ៉ាបានជួបគ្រោះរាំងស្ងួតធ្ងន់ធ្ងរបំផុតក្នុងរយៈពេល ១,២០០ ឆ្នាំ គិតត្រឹមឆ្នាំ២០២២ ដែលកើតឡើងដោយសារការប្រែប្រួលអាកាសធាតុ និងនាំឱ្យមានការកំណត់ការប្រើប្រាស់ទឹក។ ចំណែកនៅតំបន់គ្រីមៀ វិគីភីឌាបង្ហាញថា បន្ទាប់ពីការបញ្ចូលតំបន់នេះដោយរុស្ស៊ី អ៊ុយក្រែនបានបិទព្រែកជីកគ្រីមៀខាងជើង ដែលធ្លាប់ផ្គត់ផ្គង់ទឹកសាបចំនួន ៨៥% ដល់តំបន់គ្រីមៀ។ ចំណែកនៅទីក្រុង Cape Town ប្រទេសអាហ្វ្រិកខាងត្បូង វិគីភីឌាក៏បង្ហាញពីការព្រមានអំពីវិបត្តិទឹកផងដែរ។

សម្រាប់អ្នកអាន KhmerPulse ក្នុងប្រទេសកម្ពុជា និងក្នុងសហគមន៍ខ្មែរនៅក្រៅប្រទេស ការយល់ដឹងពីភាពខុសគ្នារវាងកង្វះទឹករូបវន្ត និងកង្វះទឹកសេដ្ឋកិច្ច អាចជួយក្នុងការតាមដានព័ត៌មានអំពីរដូវប្រាំង ការគ្រប់គ្រងធនធានទឹក និងការវិនិយោគលើហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទឹក ដែលជាប្រធានបទពាក់ព័ន្ធនឹងការប្រែប្រួលអាកាសធាតុនៅទូទាំងពិភពលោក។